-کاج تهران بومی کجاست؟

الف-شمال تهران               ب-دشت الدار قفقاز    

به ادامه مطلب مراجعه نمائید  

اثر محلول پاش آهن ورودي بر روي گل شاخه بريده گلايل رقم اسكار

[ مهشيد فخرايي لاهيجي ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي ورامين
[ محسن سيلسپور ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي ورامين

خلاصه مقاله:

گل گلايل يكي از گلهاي پيازي زينتي با تنوع رنگهاي مختلف است كه ارزش اقتصادي بالايي برخوردار است. با توجه به اهميت تجاري و اقتصادي اين گل به عنوان گل شاخه بريده شده در بازارهاي داخلي و خارجي، تغذيه بهينه آن با هدف افزايش طول عمر، حفظ و نگهداري كيفيت آن پس از برداشت، حائز اهميت است. عدم تعادل در مصرف كودهاي شيميايي، آهكي بودن خاك ها، كيفيت پايين آب آبياري و نياز غذايي بالاي واريته هاي اصلاح شده در بسياري موارد منجر به ظهور كمبود ريز مغذيها خصوصا آهن ورودي در اين گياه شده است كه كشاورزان عموما اين مشكل را با مصرف كلاتهاي گران قيمت خارجي رفع مي كنند. به منظور كيفيت و طول عمر بيشتر گل گلايل رقم اسكار از روش محلولپاشي تامين نياز غذايي آهن و روي را بر روي اين گل مورد استفاده قرار گرفته است (5و6). بهترين راه براي جبران كمبود اهن از طريق محلولپاشي تركيبات آهن در زمان رشد گياه توصيه شده است (2) . طي تحقيقاتي كه درباره عناصر غذايي آهن و روي با غلظتهاي 2% و 4% در افزايش تعداد گلچه، وزن سنبله، طول گياه، تعداد برگها تاثيرات آنها كاملاً مشهود بوده است. ريز مغذيها در عمر پس از برداشت در گل رز موجب افزايش طول عمر وبازارپسندي مي شود (3).
همچنين تحقيقات نشان داده است(1)، كه مصرف سولفات آهن در خاك باعث افزايش 8 درصدي دوره زمان كاشت با ظهور گل آذين، 50 درصدي افزايش طول خوشه كل دهنده، 17 درصدي قطر ساقه و 20 درصدي افزايش عمر پس از برداشت و 71 درصدي افزايش وزن پيازچه و پياز توليد گرديده است.

بسادگی با کمک یک مداد می توانید رطوبت
خاک را اندازه بگیرید.

گاهی یک باغبان میتواند از با آبیاری بیش از حد و از روی محبت گیاهی را بکشد. این یکی از شایعترین اشتباهات در زمینه نگهداری از گیاهان خانگی است. خاک هر گیاه در فاصله دو آبیاری به میزان خاصی رطوبت نیاز دارد. بعضی از آنها باید خاکی دائما مرطوب داشته باشند و بعضی باید در این فاصله کاملا خشک شوند. این هم سوالی است که پاسخ آنرا باید از فروشنده و یا شخصی وارد به باغبانی بپرسید. چند نکته مهم در آبیاری:

• در فاصله دو آبیاری میزان رطوبت خاک را به کمک یک چوب، مداد یا حتا انگشت خود اندازه بگیرید. چوب یا انگشت خود را در زیر لایه رویی خاک فرو کنید تا از میزان نم آن مطلع شوید.
• بهترین وسیله آبیاری، آب پاش است و آبیاری باید در اطراف ساقه انجام شود.
• گیاه را طوری آبیاری کنید که اضافه آب از سوراخ زیر گلدان خارج شود.
• از آب ولرم یا گرم استفاده کنید زیرا آب سرد موجب وارد شدن شوک به ریشه ها شده و به آنها صدمه میزند.
• پس از آبیاری با اسپری کردن آب به شاخ و برگها برای گیاه محیطی مرطوب ایجاد کنید.
• بعضی از انواع گلدانهای تزئینی فاقد روزنه خروج آب هستند. شما میتوانید گیاه خود را در ظرفی کوچکتر و دارای روزنه، قرار داده و سپس آنرا در گلدان مورد نظر خود قرار دهید.اما به یاد داشته باشید که گلدلن کوچکتر را به کمک چند تکه سنگریزه یا پایه، طوری قرار دهید که کف آن مماس با سطح زیرین ظرف تزئینی نباشد و راه برای خروج آب اضافه باز باشد.

غذا
گیاهان نیازهای خاص غذایی دارند و در اینجا هم، زیاده روی در تغذیه گیاه، آنرا از بین میبرد. غذای گیاهان یا کودهای شیمیایی، در سه شکل کلی عرضه میشود:

• حلال در آب - که شامل پودر یا مایعی است که با آب رقیق شده و بر روی گیاه یا خاک آن ریخته میشود.
• غذای جامد میخی شکل - این نوع کود به شکل میخ یا کپسولهایی فشرده است که در خاک فرو برده میشود و به تدریج مواد غذایی را آزاد میکند.
• کود دانه ای - این کود که به شکل دانه های ریز ساخته میشود بر روی خاک اطراف ساقه پاشیده میشود و کم کم همراه با آب به داخل خاک نفوذ پیدا میکند.

هنگام تعویض گلدان آنرا یک سایز بزرگتر
انتخاب کنید.

گیاه خود را به گلدانی که تنها کمی از گلدان قبلی بزرگتر است منتقل کنید.

هنگامی که گیاهی را از گلدان خارج میکنید، گلدان را با یک دست نگه دارید و با دست دیگر محکم ساقه ها را نگه دارید و گیاه را به آرامی بیرون بکشید.

هنگام تعویض گلدان، گیاه را با یک دست
و گلدان را با دست دیگر بگیرید.

گل ها و گیاهان

 نخستين نكته در نگهداري گل ا ينست كه حتما هرروز آب گلدان را عوض كنيم . هر يكي دو روز يكبار به اندازه يك يا دو سا نتيمتر از انتهاي ساقه گلها رابا يك كارد يا چاقوي تيز قطع كنيم و مخصوصا سعي كنيم كه اين برش بصورت اريب باشد. بهتر است كه اين برش در داخل آب صورت گيرد تا هوا وارد نسج ساقه گل نشود.
برگهاي آن قسمت از ساقه گياه را كه در آب قرار ميگيرد جدا كنيم و هنگام تعويض آب گلدان ، ساقه ها را زير آب شيرشستشو دهيم . اگر مواد غذائي مخصوص گلهاي شاخه اي در اختيار داريم از آن استفاده نمائيم و اگر در اختيار نداريم ، عده اي معتقدند كه انداختن يك حبه قند ميتواند موثر باشد. يك قاشق سركه يا كمي نمك نيز براي بعضي از گلها مفيد خواهد بود . موارد اخير را بايد شخصا در مورد گلهاي مختلف تجربه كنيد.
اضافه كردن يك تا دو قطره مايع ضدعفوني كننده در آب گلدان ميتواند مانع از بدبو شدن آب گلدان شود.
گلها در محيط خنك ، سايه و دور از گرد خاك و بخارهاي مواد غذائي يا مواد شيميائي دوام بيشتري خواهند داشت. اگر گلها بطور غير طبيعي پژمرده شده اند ميتوانيد آنها را ا ز گلدان خارج نمائيد ، دو سه سانتيمتر از انتهاي ساقه هارا با برش اريب قطع كنيد و سپس آنها را به مدت نيم ساعت در يك ظرف پر از آب سرد بيندازيد و سپس به گلدان باز گردانيد.  

3 - مراقبت از گیاهان
 زندگي گياه به 5 عامل بستگي پيداميكند : 1- حرارت 2- نور 3- هوا 4- آب 5- غذا
حرارت - گياهان نياز به هوا و محيط گرم دارند مشروط بر اینکه دو عامل نور و رطوبت هم متناسب با آن باشد. در فضاي آپارتمان كه نور و رطوبت نسبت به فضاي گلخانه ها كمتر است طبعا گرما حتي ميتواند منجر به رشد كم گردد.
بيشتر گياهان در هواي متناسب با زندگي انسان(آپارتمان) بخوبي رشد ميكنند. اما آنچه براي گياه بسيار نا مطلوب خواهد بود تغييرات سريع درجه حرارت ميباشد و هرچه اين تغيير حرارت ناگهاني تر باشد آسيب بيشتري به گياه ميرساند.
 درجه حرارت لازم براي گياهان مختلف بين 5 تا 40 درجه سانتيگراد متفاوت است.
 نور - هيچ گياهي در تاريكي كامل نميتواند دوام بياورد . گياهاني كه داراي برگهاي ضخيم با رنگ سبز تيره هستند کمی نور را تحمل میکنند و در مقابل گياهاني نظير كاكتوس ها و شمعداني و حسن يوسف بيشترين نور را نياز دارند. در اطاقهاي كم نور رنگ روشن ديوار ها و سقف براي گياه بهتر از رنگهاي تيره خواهد بود. گياهان اغلب سر بسوي منبع نور (معمولا بسمت پنجره ها) خم ميكنند. اگر اين گردش كنترل نشود ممكن است گياه کج و زشت شود و در مواردي تعادل خود را از دست بدهد . بهتر است هر چند روز یکبار، گلدان را کمی بچرخانیم.
هوا - هواي تازه كه با باز كردن در و پنجره به گياه داده شود باعث مقاوم شدن ساقه و همچنين مقاوم شدن گياه در برابر بيماري ها ميگردد. اما گیاه نباید در معرض کوران هوا قرار گیرد. همچنين اگر تفاوت درجه حرارت اطاق با بيرون زياد است گياه نبايد مستقيما در معرض اين تغيير قرار بگيرد.
گازهاي مختلف كه ما از طريق بو آنها راحس ميكنيم نيز براي گياهان خوب نيستند اين گازها شامل بوي رنگ و تينر، دود بخاري و بوهاي ترشيدگي و فساد مواد و امثال آن است .
آب – آب گیاهان از طریق برگ ها تبخیر میگردد بنا براین هرچه تعداد و سطح برگها بیشتر باشد گیاه به آب بیشتری نیاز دارد. امااگر هر روز به گیاه آب دهید خاك گلدان هرگز خشك نميشود و راه تنفس ريشه ها مسدود میگردد. خاك قسمت ته گلدان كه ديده نميشود تبدیل به گل و لجن شده و گياه شروع به زرد شدن ميكند . اگر به تصور اینکه زرد شدن گیاه بعلت كم آبی است باز هم آب بيشتري به آن بدهید درواقع نابودي گياه را تسريع ميكنید وگیاه از سر مهربانی از بین میرود .
در از بين رفتن گياهان آپارتماني بيشترين نقش را آب دادن زياد بازي ميكند . در هوای سرد فاصله آبياري گياه بايد بيشتر (گاهی تا یکیار در هر 15 روز ) و در هوای گرم فاصله ها کمتر وگاهی تا سه بار درهفته باشد . زیاد و کم کردن این فاصله باید بتدریج صورت گیرد و ناگهانی نباشد.
گلدانهاي كوچك در فواصل كمتري بايد آبياري شود. اما جداي از آبياري، گياه به رطوبت نياز دارد كه فضاي اپارتمانها معمولا فاقد آنست . خيس كردن برگها و ساقه به هر طريق ممكن و به هر فاصله ممكن منجمله شستشو در حمام يا بيرون -- قرار دادن گلدان روی یک پایه در یک طشت آب ، اسپري كردن برگها و ساقه ( هر چه بيشتر بهتر) بنحوی که ته گلدان با آب طشت تماس نداشته باشد از جمله روش های رساندن رطوبت به گیاهان است.
 غذا - گياهاني كه در باغچه ها هستند ريشه های آنها در جستجوي غذا آزادانه به هر سو پیش میروند. چنين امكاني براي گياهي كه در گلدان قرار دارد فراهم نيست و اگر مواد غذائي خاك گلدان مصرف شود كود دادن گلدانها ضرورتي انكار ناپذير است.
تركيب كود ، نوع گياهاني كه كود براي آن مناسب است و طريقه و زمان و فواصل زماني مصرف کود معمولا روي بسته هاي كود توضيح داده ميشود.
توجه : کود دادن به گیاه بیمار و یا زياده روي در مصرف كود ميتواند گياه را بكلي از پا درآورد. بنابراين بايد نحوه و ميزان مصرف را كه روي بسته كود توضيح داده ميشود كاملا رعايت كرد.
علل و عوامل از بين رفتن گياه : 1- بي آبي 2- آب زياد 3 - سرمازدگي 4- آفتابزدگي 5- هواي زياد خشك 6- گرد و خاك زياد 7- گازها 8- كمي نور

خانواده رانونكولاسه و اورتيكاسه

خانواده رانونكولاسه يا آلالگان Ranunculaceae

خانواده رانونكولاسه به فارسي تيره آلالگان گفته مي­شود. مهمترين گياهان اين خانواده عبارتند از آلاله يا رانونكولاسه، تاج­الملوك يا آكوليژيا، دلفينيوم يا زبان ­پس ­قفا، كلماتيس و پائونيا يا گل صدتوماني.

آلاله ­هاي وحشي در فصل بهار در بسياري از مناطق كوهستاني ايران بطور طبيعي رشد مي­كنند. آلاله ديگري وجود دارد كه برگـ­هاي درشت­تر و دم‌گل بلندتري دارد، اين گل گياه به صورت گل باغچه‌اي و گاهاً به صورت آپارتماني يا پات پلنت Pot plant قابل استفاده است.

آلاله بوسيله بذر تكثير مي­شود، بطوريكه در ماه‌هاي تير و مرداد بذرهاي آلاله را جمع آوري مي­كنند و بدون تيمار خاصي آن‌ها را در محل اصلي، كشت مي­كنند. از آنجا كه اين گياهان جزء گياهان نسبتاً مقاوم به سرما هستند، در فصل زمستان با پوشش كمي از مواد گياهي مثل خاك برگ، جوانه­هاي تازه رشد يافته را از سرما محافظت مي­كنند. در اوايل فصل بهار گياهان جديد شروع به رشد و نمو مي‌كنند و بوته‌هاي زيبايي توليد مي‌كنند.

تاج الملوك

آكوليژيا يا تاج­الملوك از ديگر گياهان خانواده رانونكولاسه است. اين گياه داراي رنگـ‌هاي متنوع بوده و بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود. بوته­هاي جوان تاج­الملوك كاملاً مقاوم به سرما هستند. در شرايط بسيار سرد و يخبندان شديد با استفاده از يك پوشش گياهي، از گياهان مراقبت بعمل مي­آيد. برگ­هاي تاج­الملوك در فصل غير گل­دهي منظره­اي زيبا براي فضاي سبز دارند. لذا بدين خاطر توصيه به كشت اين گياه در فضاي سطح شهري مي­شود . بذر گيري بطور طبيعي است و گياه حاصله خصوصياتي­ شبيه پايه مادر خواهد داشت.

ساقه­هاي ظريف و دم‌گل­هاي باريك اين گياه قابليت ماندگاري و عمر خيلي طولاني ندارند. اما گل­هاي بريده به عنوان دسته­ گل­هاي 3-1 روزه قابل استفاده هستند. در مصارف طولاني مدت از اين گياه فقط به عنوان گياه گلداني استفاده مي­شود.

زبان پس قفا

دلفينيوم يا زبان پس ­قفا گياهي است كه غنچه‌هاي متعدد به رنگ خاص آبي دارد. گل­هاي شاخه بريده اين مجموعه زيبا و كم نظير هستند. دلفينيوم علاوه براينكه يك گياه دارويي است يك گياه باغچه­اي و گل بريده محسوب مي­شود. اين گياه بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود و جوانه‌هاي رويش يافته به عنوان گياه دائمي در فضاي سبز كاربرد دارد.

كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis

گياه ديگر خانواده رانونكولاسه، پيچ­ رونده و زيباي كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis است. براي پوشاندن نرده­هاي باغ­ها يا استفاده در آلاچيق‌ها و هر جايي كه بخواهند منظره سبز و همراه با گل ايجاد كنند از اين گياه استفاده مي­كنند. رنگ آبي، بنفش و صورتي در اندازه­هاي كوچك و بزرگ كلماتيس باعث شده كه آن را به منظورهاي مختلف استفاده كنند.

كلماتيس گياهي است كه بوته بادوام و طولاني از نظر گل دهي دارد. اين گياه از اوايل ارديبهشت ماه تا زمان سرما به حالت گلدار ديده مي­شود. كلماتيس براي فضاي آزاد كه خواهان گل­هايي با دوره طولاني گل ­دهي باشد مناسب است.

كلماتيس بوسيله پيوند روي نهال­هاي بذري تكثير مي­شود. پيوند به دو صورت انجام مي­گيرد:

1. پيوند در گلخانه؛

2.پيوند در فضاي آزاد.

اگر پيوند در گلخانه صورت گيرد، گياهان را در گلدان قرار مي­دهند و پيوندك را از پيوندك­هاي در حال خواب زمستانه جدا مي­كنند. اين پيوندك­ها قبلاً شناسايي شده­اند و براساس رنگ و درشتي گل به آن‌ها شماره مي­دهند. و بعد از انتقال به گلخانه آن‌ها را روي پايه بذري بشكل پيوند انگليسي پيوند مي­دهند.

پيوند در هواي آزاد به شكل تي T است كه در 2 فصل آن را انجام مي­دهند، يكي در اواسط بهار حدود ماه خرداد، ديگري پيوند خواب در شهريور ماه. پايه­هاي پيوند شده با مراقبت و نگهداري در سال آينده گل­هاي مورد نظر را توليد مي­كنند.

اگر كلماتيس را پيوند نزنند فقط ارقام كلماتيس اورينتاليس (كلماتيس وحشي) گل­هاي كم و بسيار كوچكي توليد مي­كند. اما كلماتيس­هاي پرورشي گل­هاي درشت در تمام طول سال توليد مي­كنند، لذا تكثير پيوندي اين گياه ضرورت دارد.

گياه صد توماني

گياه صد توماني داراي برگ­هاي بسيار زياد است. نام انگليسي آن پائوني و اسم جنس اين گياه پائونيا است.

پائونيا گياهاني هستند پُر پَر كه برگ­هاي رنگين (در رنگ­هاي مختلف)، ساقه گل دهنده‌ي بسيار بلند و قابليت كات فلاوري خيلي زياد و ريزوم دارند. اين گياهان علاوه بر خاصيت كات فلاوري به عنوان گياهان فضاي سبز هم قابل استفاده هستند.

پائوني­ها مي­توانند براي مدت طولاني در يك منطقه باقي بمانند و دچار خسارت از عوامل محيطي نشوند، در موقع تكثير و ازدياد اين گياهان، ريشه­هاي گوشتي آن‌ها را تقسيم مي­كنند و به روش تقسيم بوته گياه جديد را در محل مورد نظر كشت مي­كنند. تكثير صد توماني در فصل پاييز به روش تقسيم بوته است.

شقايق صحرايي كه در مناطق كوهستاني مي­رويد از خانواده رانونكولاسه نيست بلكه بخشي از نهنج اين گياه مواد آلكالوئيدي دارد و از خانواده پا­پاراسه است.

* خانواده اورتيكاسه Urticaceae

گياهان خانواده اورتيكاسه، پي­لئاي معمولي (سبز) و پي­لئاي رنگي يا رونده هستند. گياه حالت كپه‌اي دارد و اندازه يكنواخت ساقه‌ها مهم است. پي­لئاي معمولي Pillea با ريشه­دار كردن قلمه­هاي ساقه تكثير مي­شود. لذا براي يكنواخت كردن گياهان، كاربرد تنظيم كننده­هاي رشد از نوع باز دارنده‌ها مفيد مي‌باشد. بهترين بازدارنده براي يكنواخت كردن گياهان تركيبات شيميايي نظير سايكوسل است. زماني از اين تركيبات استفاده مي­شود كه گياهان ريشه­دار شده، از بستر ريشه­زايي جدا و در يك خاك مناسب كشت شوند. وقتي دوباره اولين علائم رشد ظاهر شد به كمك محلول پاشي يا افزودن اين مواد بازدارنده به آب آبياري، دوباره به فاصله پانزده روز اندازه گياهان را يكنواخت و يكسان مي­سازند.

پي­لئاي رنگي بدليل شاخه­هاي رونده و خزنده آن عمدتاً به عنوان يك گياه آبزي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و داراي شاخه‌هاي افتاده است كه در سبدهاي آويزان Hanging baskets زيبا ديده مي‌شود. تكثير بوسيله‌ي قلمه انتهايي و مياني ساقه صورت مي‌گيرد. بعد از حذف برگ‌هاي اضافي، ساقه درون بستر ريشه‌زايي قرار مي‌گيرد. قلمه‌ها را مي‌توان در آب يا در ماسه ريشه‌دار كرد. در سطوح بزرگ كاربرد آب به عنوان عامل ريشه‌زا توصيه نمي‌شود زيرا ريشه‌هاي آبكي خيلي حساس هستند و براي سازگاري با محيط جديد مشكل دارند. اما براي گياهان Hydroponics اين روش نتيجه خوبي دارد.

   پرورش و تولید گل شاخه بریده مریم

                                 تهیه و تنظیم:

                              منصوره حسن زاده نعیمی

                     کارشناس واحد امور گل و گیاهان زینتی

                                         آبان 87

مقدمه:

     امروزه بسیاری از کشورهای دنیا در تولید گل و گیاه موفقیت های زیادی را بدست       آورده اند زیرا با صادرات گل درآمد زیادی کسب می کنند. کشور پهناور ایران نیز آب و هوای مناسبی برای تولید و پرورش انواع گل و گیاهان زینتی دارد که برای اینکار به آموزشهای لازم تولیدکنندگان و تهیه بسترهای مناسب کشت نیازمندیم. که از عوامل موثر افزایش عملکرد و کیفیت گل تولید شده می باشند و از این راه می توانیم به جایگاه مناسبی در بازارهای جهانی گل دست یابیم.

     گل مریم یکی از گلهای شاخه بریده مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است. این گل دارای پتانسیل بالای عمر پس از برداشت می باشد که در زمانهای گذشته در میان اقشار مردم به عنوان گلی مقدس شناخته شده که نه تنها از عطر آن استفاده می کردند بلکه از اثرات مثبت روانی آن نیز بسیار بهره می بردند.

خصوصیات گیاهشناسی:

     گل مریم گیاهی دائمی، پیاز دار با نام علمی Polianthes tuberose و از تیره Amaryllidaceae بوده و دارای یک گونه گیاهی است که بومی مناطق مکزیک می باشد. این گل یکی از منابع اولیه مهم در صنایع عطرسازی است و در کشورهائی از قبیل هندوستان، فرانسه و مکزیک سطح زیر کشت وسیعی را به خود اختصاص داده است. این گیاه دارای گلهایی به صورت خوشه های بلند می باشند.  این گل یکی از اقلام صادراتی ایرانل می باشد:

 انواع  گل مریم :

    الف)  پر پر پا کوتاه یا پا بلند                                                          ب) کم پر پا بلند

     که هر دو به رنگ سفید بوده و فوق العاده معطر اند. ارتفاع نوع  پابلند آن به 70 سانتیمتر   می رسد. در برخی از مناطق ایران به دلیل سرمای زمستان، پیاز مریم را  همه ساله در آبان ماه از خاک درآورده و در انباری نسبتا خشک نگهداری و در بهار مجددا کشت می کنند. در مناطق نیمه گرمسیری از هر بوته آن 20-15 پیاز و پیازچه تولید می شود. برگها در این گیاه در سطح زمین به صورت رزت قرار گرفته اند و از وسط آنها ساقه گل دهنده ای به طول  80  سانتیمتر خارج می شود. خوشه گل مجتمع و در انتهای ساقه گل دهنده قرار دارد. گلبرگها گوشتی و ستاره ای شکلند و گل آذین به صورت سنبله می باشد و  هر سنبله ممکن است تا30 گل داشته باشد.

     طول گل آذین 38-14 سانتیمتر و شامل 30-10 جفت گلچه می باشد که از قسمت پائین باز می شوند. در این گیاه گلها به صورت جفت بوده و پوشش گل به شکل لوله ای است که در قسمت بالا حالت بازشده دارد. هر گل دارای شش پرچم است. طول برگها گاهی تا 60 سانتیمتر هم می رسد و پهنای برگ 2-1 سانتیمتر می باشد. برگها مانند یک غلاف گل را دربر گرفته اند. گل مریم دارای سیستم ریشه ذخیره ای و غده مانند است که به آن پیاز می گویند. ارتفاع تجاری خوشه ها  100-60    سانتیمتر  می باشد.

روشهای تکثیر:

1-    تقسیم پیاز (روش تجاری)

2-   استفاده از بذر (موارد بهنژادی)

     تکثیرگل مریم از طریق پیاز (روش رویشی) و یا بذر( روش جنسی)  صورت می گیرد. هر پیاز مریم فقط 1 بار گل می دهد لذا در سالهای بعد باید از پیاز چه های اطراف پیاز اصلی (مادر) استفاده کرد. پیازچه ها را در فصل بهار در زمین اصلی روی خطوطی به فاصله 30-10 سانتیمتر از همدیگر کشت می کنند. عمق کاشت پیازچه ها نباید زیاد باشد چون سبز شدن آنها چند ماه طول می کشد.  

گونه های مهم تجاری:

P. densiflora                      P. durangensis                      

P. geminiflora                   P. pringlei                              

P. elongata                        P. ensifolia

P. revoluta                        P. pygmaea

عوامل موثر برای نگهداری پیاز مریم:

     دمای مناسب برای نگهداری پیاز در انبار 5/4 درجه سانتیگراد می باشد. برای افزایش کیفیت پیازها بهتر است 8 هفته قبل از کاشت، آنها را در هوای آزاد قرار داد. گاهی هم به مدت 6 هفته پیازها را در دمای 30 درجه سانتیگراد نگهداری می کنند. چنانچه پیازها به مدت بیشتری در دمای 30 درجه سانتیگراد نگهداری شوند تعداد سنبله گل بیشتر می شود ولی کیفیت سنبله و تعداد پیازچه های تولیدی کم خواهد شد. تعداد پیازچه های تولیدی به زمان کاشت، عمق و فاصله کاشت و حاصلخیزی خاک بستگی دارد. به علاوه توانائی گلدهی پیازهای جانبی هم مهم است. برای بالا رفتن این توانائی باید تعداد پیازهای جانبی در هر پیاز مادری کم باشد. برای اینکار از هورمون های گیاهی استفاده می شود. کاربرد هورمونهائی مانند اسید جیبرلیک و کلرومکوآت ، رشد پیازهای جانبی را تحریک کرده و به این ترتیب اندازه آنها بزرگ می شود.

                                                             (پیاز گل مریم)

روشهای کاشت مریم:

پیاز مریم را در زمین و یا گلدان می کارند.

1- کشت در زمین:

     تاریخ کاشت به اندازه پیازچه ها بستگی دارد. محل کاشت مریم باید مکانی کاملا آفتابی و دور از باد باشد. برای کاشت ردیفی با استفاده از فارور زمین را به صورت جوی پشته در می آورند. عمق کاشت باید طوری باشد که قسمت بالای پیاز به مقدار بسیار کمی با خاک پوشانده شود، بطوریکه نوک پیاز هم سطح خاک باشد. پیازچه های ریز بصورت سطحی به فاصله 20-15 سانتیمتر از هم کاشته می شوند و پیازچه های درشت،  عمیق تر و به فواصل   25-20 سانتیمتر از یکدیگر کاشته می شوند. بعد از کاشت باید فوری آبیاری انجام شوند. در هنگام کاشت باید پیازهای درشت و رسیده را انتخاب نمود. پیازها را در بهار موقعی که هوا گرم       می شود می کارند. گیاهان در هوای آزاد، در تابستان گل خواهند داد ولی اگر هدف تغییر دادن زمان گل دادن آنها باشد پیازها را در زمان های مختلف میتوان کاشت. چنانچه پیازها در فصل پاییز کشت شوند لازم است آنها را تا موقع کاشت، در انبار خنک در دمای 5/4 درجه سانتیگراد نگهداری نمود تا از جوانه زدن آنها جلوگیری شود.

2- روش کاشت در گلدان:

     برای کاشتن گل مریم در گلدان باید پیازهائی را که گل نداده اند، جدا کرده و آنها را در گلدان مملو از خاک تازه، مخلوط با خاک برگ، کاشت و در گلخانه سرد و یا در اتاق، بدون اینکه گلدانها را آبیاری کنند تا اواسط اسفند نگاهداری نمایند.

گلدهی:

     گل مریم بسته به فصل کاشت، در بهار، تابستان، پاییز و یا زمستان گل می دهد. در حالت عادی پیازی که در بهار کشت شده، گلدهی آن از اواسط تابستان شروع می شود که برحسب رقم گلدهی می تواند تا اواسط پائیز ادامه یابد. در مناطقی که زمستان زیاد سرد نیست و فصل سرما زود شروع نمی شود می توان پیاز مریم را در بهار دیرتر کاشت تا گیاهان در اوایل پائیز گل بدهند. برای تولید گل مریم در فصل سرما می توان از گلخانه ای با دمای حدود 18-16 درجه سانتیگراد استفاده نمود که پیازها پس از 8 هفته به گل خواهند نشست.    

خاک :

     خاک مریم باید سبک ، شنی ، حاصلخیز و با زهکشی خوب باشد.pH  مناسب خاک برای کاشت گل مریم 7-6 می باشد. در صورتی که خاک سنگین باشد برای داشتن رشد غده ای خوب لازم است ابتدا خاک اصلاح شود.

آبیاری:

     در طول دوره رشد، رطوبت خاک باید حفظ شود اگر خاک خشک باشد شاخ و برگ گیاه به رنگ، سبز یا آبی تیره در آمده و به علاوه کیفیت گل هم پایین می آید. مقدار آب لازم و دوره آبیاری به آب و هوا ، نوع خاک و میزان بارندگی بستگی دارد. در آبیاری مریم نباید زیاده روی کرد چون این گیاه به رطوبت حساس است. در خوزستان در فصل های بهار و تابستان آبیاری باید 4-3 روز در میان انجام شود و در فصل های پائیز و زمستان به صورت یک هفته در میان و در نهایت باید هر 15 روز یک بار باید گل مریم آبیاری شود. آب با  7-5/6 pH= وEC 1000 میکروموس بر سانتی متر برای گل مریم مناسب می باشد.

دما:

     پیاز مریم به سرما حساس بوده و در زمستان باید از خاک خارج گردیده و در انبار نگهداری شود. اگر دمای هوا در فضای باز، بین 30-20 درجه سانتیگراد باشد میزان تولید پیاز به بالاترین مقدار خود می رسد. دمای بهینه نگهداری بوته مریم 5/29-5/15 درجه سانتیگراد می باشد و چون گیاه به سرما حساس است دمای پائین 10 درجه سانتیگراد به آن آسیب می رساند.

نیاز نوری : گل مریم نیاز به نور زیاد و کامل دارد و هرگز در سایه قادر به رشد نمی باشد.

تغذیه:

     برای تولید گل مرغوب، گیاه به مواد غذایی زیادی نیاز دارد. کودهای پایه ( N.P.K) شامل: kg250 فسفات آمونیوم، kg160 سولفات پتاسیم و kg 165 اوره قبل از کاشت به هر هکتار زمین اضافه می شود. چون پیاز علاقه به کود دارد نباید زیاد عمیق کاشته شود عمق 3 سانتی متر کافی است و پس از سبز شدن هرچه به پیاز کود داده شود بهتر است. کودهای فسفره و ازته به صورت سرک همراه آب آبیاری و یا به صورت محلول پاشی  60-30 روز پس از کاشت مصرف   می شوند کودهای میکرو، سکوسترون آهن و کودهای مایع نیز به صورت محلول پاشی و همراه آب آبیاری استفاده می شوند.

     کمبود ازت و فسفر باعث کم شدن تعداد برگها می شود در حالی که زیادی این دو عنصر باعث افزایش تشکیل پیاز و تعداد آنها می گردد. ازت باعث زیاد شدن تولید پیازچه هائی که کمتر از 2 سانتیمتر قطر دارند می شود ولی بر تعداد پیازهای گل دهنده اثری ندارد. مصرف  کودهای آلی به تنهائی، باعث ازدیاد تولید غده های بزرگتر از 6 سانتیمتر می شود. به منظور تولید پیاز های درشت گل دهنده لازم است گیاه به مقدار کافی پتاسیم دریافت کند. در پرورش گل مریم از کود مرغی به مقدار 1 تا 2 تن در هکتار نیز استفاده می کنند. این کود همراه با آب آبیاری به زمین اضافه می شود. ابتدا کود مرغی را در گودالها و حوضچه های بزرگ با آب مخلوط        می کنند که بعد از انجام عمل تخمیر ، شیره ای بدست می آید (شیره کود) که از آن برای تغذیه گیاه استفاده می کنند.

برداشت :

     90 تا 100 روز بعد از کاشت پیاز، گل مریم آماده برداشت است. برداشت گل برای مصارف بازارهای دوردست، زمانی انجام می گیرد که پائین ترین جفت گلچه ( 2-1 گلچه انتهائی) باز شده باشند و برای مصارف محلی وقتی برداشت گل انجام می شود که نیمی از گلچه ها باز شده اند.

 آفات ، بیماری ها و علف های هرز مهم :

   کنه ها از جمله آفات مهم گل مریم هستند و در شرایطی که فاصله کاشت خیلی کم و تراکم کشت بالا باشد به گل مریم خسارت وارد کرده و باعث قهوه ای شدن جوانه انتهائی می شوند. تریپس ها و شته ها نیز از جمله آفات مهم این گل محسوب میشوند.

برخی علف های هرز مانند  اویارسلام، پنیرک و پیچک هم به گل مریم خسارت وارد می کنند که لازم است به منظور جلوگیری از خسارات آنها، این علف ها به وسیله کارگر در دو تا سه مرحله وجین شوند. اگر میزان آلودگی مزرعه زیاد باشد تا چهار نوبت هم وجین علف های هرز انجام می شود.

چکیده:

-        دمای مناسب برای نگهداری پیاز گل مریم در انبار 5/4 درجه سانتیگراد است.

-        پیاز گل مریم باید در آفتاب کامل و در مکانی دور از باد کاشته شود.

-        مقدار تولید پیازچه ها به زمان کاشت، عمق، فاصله کاشت و حاصلخیزی خاک بستگی دارد.

-        زمان کاشت پیازها با توجه به اندازه آنها تعیین می شود.

-        خاک مناسب برای کشت گل مریم باید سبک، حاصلخیز و با زهکشی خوب باشد.

-        اگر آبیاری به موقع انجام نشود کیفیت گلهای تولید شده پایین می آید.

-        وجین علف های هرز و کنترل آفات و بیماریها در پرورش گل مریم ضروری است.

-    زمان برداشت گل برای بازارهای دور زمانی است که 2-1 گلچه تحتانی باز شده اند و برای بازارهای محلی زمانی است که نیمی از گلچه ها باز شده باشند.

*************

منابع فارسی:

1-   مهندس کاگر،م. کتاب پرورش گلها و گیاهان زینتی

2-   آمار دریافتی از استانهای تولید کننده. سال 1385. دفتر امور گل و گیاهان زینتی و داروئی.

3-   سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان، 1381، نشریه ترویجی چگونگی کاشت، داشت و برداشت گل مریم. انتشارات مدیریت ترویج و مشارکت مردمی جهاد کشاورزی خوزستان. 16 صفحه.

منابع خارجی:

 http://Postharvest.ucdavis.edu/datastorefiles/234-83.pdf  - 3

4- http://www.actahort.org/books/261/261_41.htm

5- http://www.Caladiumbulbs.com/product/28

6- http://En.wikipedia.org/wiki/Tuberose

7- http://www.pfaf.org/database/plants.php?Polianthes+tuberosa

خشكسالي

و

توصيه هايي براي كاهش خسارت آن در توليد گل و گياهان زينتي

تهیه و تنظیم:

معصومه حبشي

کارشناس ارشد گروه گل و گیاهان زینتی

شهریور87

عنوان مطالب                                                                                            صفحه

مقدمه ....................................................................................................................................................               3

مفهوم خشكسالي  ..............................................................................................................................                            4

عوامل ايجاد خشكسالي  ...................................................................................................................                            5

بهره وري آب در كشاورزي  ..........................................................................................................                            7

قيمت گذاري آب .......................................................................................................................................                      10

سيستم آبياري قطره اي...........................................................................................................................                     11

 روش آبياري زير سطحي سفالي ................................................ .................................................               12

استفاده از مواد اصلاحي و نگهدارنده رطوبت در خاك .............................................................                13

استفاده ازمالچ مصنوعي (پوشش پلاستيكي) ..................... ............................................................            15   

هدایت تولید محصول در محیط های کنترل شده ( گلخانه ها) .........................................................           16

  اصلاح ژنتيكي گیاهان......................................................................................................................              17 

استفاده از سيستم بي خاك ورزي يا كم خاك ورزي...........................................................................        18

توصيه هايي براي كاهش خسارت خشكسالي در رابطه با توليد گياهان زينتي در گلخانه ها........         20  

توصيه هايي براي كاهش خسارت خشكسالي در رابطه با توليد گياهان زينتي درفضاي باز...........       21

منابع...........................................................................................................................................................                        22

مقدمه

خشکی و خشکسالی پدیده جدیدی در کشور ما نیست و طی سالیان گذشته در کشور ما رخ داده و آثار و پیامدهای نامطلوب خود را نشان داده است.  وضعیت بارندگی،  محدودیت منابع آبی و شرایط اقلیمی کشور این واقعیت را نشان می دهد که باید برای پدیده خشکسالی برنامه داشت و به صورت انفعالی تنها در زمان وقوع این پدیده با آثار و پیامد های آن مقابله ننمود. ایران با متوسط نزولات آسمانی حدود 252 میلیمتر در سال در زمره مناطق خشک جهان محسوب مي شود.  حدود  65 درصد مساحت کشور ما را مناطق خشک و نیمه خشک  تشکیل  می دهد که به طور متوسط مقدار بارندگی در آن ها از 150 میلیمتردر سال كمتر است. به طور كلي ريزش هاي جوي ايران 413 ميليارد متر مکعب می باشد که از این مقدار 296 میلیارد متر مکعب آن مستقیماً تبخیر شده و باقيمانده آن حدود 92 میلیارد متر مکعب به صورت جریان های سطحی جاری شده و 25 میلیارد متر مکعب آن مستقیماً به آبخوان های آبرفتی نفوذ کرده و بخشی از منابع آب های زیرزمینی را تشکیل می دهد. علاوه بر بارندگی ها، 13 میلیارد متر مکعب آب از طریق رودخانه های مرزی وارد کشور می شود  که در مجموع منابع آب تجدید پذیر کشور به 130 میلیارد متر مکعب می رسد. در حال حاضر، از کل منابع آب تجدید پذیر کشور حدود 88 میلیارد مترمکعب برای مصارف کشاورزی ،  صنعتی و شرب  برداشت می شود  که 93 درصد آن به بخش کشاورزی اختصاص دارد(حيدري شريف آباد، 1383). از طرفی اطلاعات نشان می دهد که سالانه بیش از 10 هزار متر مکعب آب در هر هکتار از اراضی آبی کشور به مصرف می رسد که این امر بیانگر تلفات زیاد آب در این بخش است. از سوی دیگر در زمان خشکسالی، کمبود آب های سطحی و تخلیه بیش از حد آب های زیرزمینی باعث شوری آب و خاک می شود و نیز برداشت بی رویه از منابع آب های زیرزمینی در مناطق حاشیه منابع آب های شور باعث هجوم سفره های آب شور به آن ها و شور شدن منابع آب شیرین می شود. با این وضعیت دو راه حل برای چاره جویی در پیش رو قرار دارد : کاهش سطح کشت  و يا استفاده بهینه از آب موجود. کاهش سطح کشت از نظر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی به صلاح نمی باشد و دارای عوارض گسترده ای است  زیرا در حال حاضر کشاورزی 27 درصد تولید  ناخالص ملی،  23 درصد اشتغال و 80 درصد غذای افراد جامعه را تأمین می کند. از طرفی با توجه به این مسئله که بهره وری مصرف آب در کشور پایین است و با 82 میلیارد متر مکعب آب مصرفی در بخش کشاورزی حدود 57 میلیون تن محصول تولید می شود                      (حيدري شريف آباد، 1383) ، می توان نتیجه گرفت که بهره وری مصرف آب در اراضی کشاورزی آبی تقریباً 7/0 کیلوگرم محصول در اثر مصرف یک متر مکعب آب می باشد و لازم است  جهت پایداری تولیدات کشاورزی راه حل دوم یعنی استفاده بهینه از آب یا بهره وری مصرف آب را افزایش داد (حيدري شريف آباد، 1383) .

مفهوم خشكسالي :  

1- جريان پايه (Base Flow):  بخشي از جريان  آب رودخانه ها است كه عمدتا از جريان حاصل از سفره هاي آب زير زميني مرتبط با حوضه آبريز تشكيل مي گردد.

خشكسالي كشاورزي  به دنبال انواع اول و دوم رخ مي دهد. شديد ترين حالت در خشكسالي كشاورزي، قحطي است. در هر صورت خشكسالي از هر نوعي كه باشد، خاتمه آن با آغاز بارش ارتباط مستقيم دارد كه در اينجا نيز شدت و مدت  بارش داراي اهميت است.

خشكسالي در برگيرنده سالي است كه متوسط سالانه ترازنامه آبي يك منطقه،  يعني ورودي، خروجي و به خصوص تغييرات ذخيره آب نسبت به ميانگين، كاهش نشان مي دهد لذا مي توان گفت اگر مجموع بارش يك ماه از ميانگين آن كمتر باشد اين به منزله خشكسالي نبوده بلكه "خشكي ماهانه " محسوب مي شود اما ماههايي كه بارش زير نرمال دارند در نهايت كاهش بارش سالانه يا خشكسالي را سبب مي شوند. از طرف ديگر سالهاي متمادي داراي بارش زير ميانگين را نمي توان  خشكسالي ناميد بلكه دوره خشكسالي"( Drought Duration) هستند.

عوامل ايجاد كننده خشكسالي:

   مهم ترين عوامل ايجاد كننده خشكسالي عبارتند از:

الف -  فرونشيني هوا در اشكال مختلف :

   جريان هوا چه پر فشار پويا ((Dynamic باشد وچه پر فشار دمايي (سرد) ((Thermal، سبب رانش و پخش هوا شده و درنتيجه باعث دور شدن مراكز كم فشار از منطقه مي گردند. جريان هاي پر فشار پويا كه از حركات جو ايجاد مي شوند سهم عمده اي در ايجاد خشكسالي و دوره هاي خشك دارند. جريان هاي پرفشاردمايي كه از سرمايش سرزمين هاي شمالي، جنوبي و نواحي كنار قطب  شكل مي گيرند، نقش ضعيفتري دربروزخشكسالي و دوره هاي خشك دارند.

ب -  دماي سطح اقيانوسها :

   سيستم جو– اقيانوس  بطور كامل به هم پيوسته بوده و انواع آب و هوا و تغييرات آب  و هوايي از تاثير تركيبي اين مجموعه همراه با آرايش بادهاي سطوح فوقاني، مياني و زيرين جو حاصل مي شود.

ج – لكه هاي خورشيدي :

   موتور گرداننده جو– اقيانوس توسط انرژي تابشي خورشيد تامين مي شود. هم زماني نسبي فعاليت خورشيدي بالا و پايين و اوضاع آب و هوايي توجهات زيادي را به خود معطوف نموده است  بطوريكه عده اي بر اين عقيده اند كه دوره هاي آب و هوايي ويژه،  نظير وقوع سيلابها، خشكسالي و غيره  ناشي از فعاليت خورشيدي ( تعداد لكه هاي آن) ميباشد. افزايش تعداد  لكه هاي خورشيدي بطور نسبي سبب سرد گرايي سطح كره زمين و تغييرات افزايشي يا كاهشي در ميزان بارش نقاط مختلف جهان مي شود.

د – آلبيدو ( سفيدايي) :

   اختلاف در دريافت انرژي خورشيد توسط سطوح مختلف از نظر رنگ، سرشت، پوشش گياهي، ذخيره رطوبتي و غيره سبب رژيم هاي گوناگون گرمايي و تابشي مي گردد كه اين به نوبه خود به حركت و جابجايي توده هاي هوا و آب منجر ميشود. آلبيدو در واقع تجديد اوليه بخشي از انرژي طول موج كوتاه خورشيد است كه بطور مستقيم به فضاي خارج بازتابش ميگردد. لازم به توضيح است كه آلبيدو عامل بروز  خشكسالي يا تر سالي نيست بلكه سازوكارهاي موجب خشكسالي يا  تر سالي را تشديد و تسريع مي كند.

ه- تاثيرگذاري انسان :

   تاثيرات انسان در بروز تغييرات آب و هوايي به دو شيوه : مستقيم (يعني وارد كردن مواد و انرژي به جو زمين كه در حالت طبيعي در آن موجود نيست)  و غير مستقيم ( يعني تغيير كاربري اراضي و در نتيجه تغيير رطوبت خاك و تغيير رژيم آب نگاري ( Hydrografic Regime) ) صورت مي گيرد. آزاد سازي گازهاي گلخانه اي در قرن بيستم سبب افزايش دماي جو بين 3/0 تا 6/0 درجه سانتيگراد شده كه اين حالت سبب پس رفت مرز يخبندان مناطق قطبي و كوهستان ها گرديده است. مهم ترين تاثير مستقيم افزايش گازهاي گلخانه اي را مي توان  وقوع خشكسالي هاي توام با افزايش درجه حرارت دانست. تغيير شكل نزولات جوي، تغيير زمان وقوع و شدت بارش ها، وقوع سيلاب هاي ناگهاني نيز از ديگر عوارض آن به شمار مي روند.

بهره وری آب در کشاورزی :

بهره وری آب مفهومی است مربوط به مقدار درآمدی که از هر واحد آب مصرفی در کشاورزی عاید می شود. شاید نزدیک ترین واژه ای که بتواند آن را توصیف کند کارآیی مصرف آب باشد. کارآیی مصرف آب  به مقدار محصولی گفته می شود که از هر واحد حجم آب به دست می آید  ولی بهره وری آب حتی از این مفهوم نیز فراتر رفته و اشاره به مقدار درآمدی دارد که می تواند به ازای هر واحد آب نصیب کشور شود. در واقع در بهره وری آب نقش هر واحد آب در تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی مطرح است كه با مفهوم بازده آبياري (نسبت مقدار آبي كه مفيد واقع ميشود به مقدار آب مصرفي) متفاوت ميباشد.  اگر از این دیدگاه به مصرف آب در ایران نگاه کنیم کارآیی مصرف آب و بهره وری آب در ایران بسیار پایین است و همانگونه که ذکر گردید بر اساس ارزیابی های موجود کارآیی مصرف آب کشـاورزی در ایـران حـدود7/0 کیلوگرم می باشد. لازم به ذکر است که افزایـش بهره وری آب  در کشاورزی موضوعی استراتژیک و راهکاری محسوب می گردد. استراتژیک از این نظر که ابتدا باید در سطح کشور براي مقادیر آب موجود در جهت بهره گیری بیشتر از آن تصمیمات کلان اتخاذ گردد. به عبارت دیگر ابتدا باید سند ملی استفاده از آب کشور به لحاظ اقلیمی، اقتصادی،  حقوقي و سیاسی تنظیم شود اما مسائل تاکتیکی که بخصوص در بخش کشـاورزی می توان به کـار گرفت در چهـار گروه راهـکاری خلاصـه می شود :

الف) راهکارهای فنی : راهکارهای فنی که می توانند افزایش بهره وری آب را به دنبال داشته باشند عبارتند از :

1.      استفاده ازروشهای آبیاری تحت فشارمانند آبیاری قطره ای و آبیاری زیرسطحی

2.   استفاده از مواد اصلاحی و نگهدارنده رطوبت در خاک نظير کود سبز آلی، مالچ های گیاهی، کاه و کلش ( مالچ کلشی )،  پوشش گیاهی و همچنین استفاده از مواد اصلاح کننده نظیر تورب،  ورمیکولیت،  پرلیت،  هیدروپلاس و ...

3.      استفاده از بادشکن ها به منظور کاهش اثرات خشکسالی

4.      استفاده از مالچ های مصنوعی ( پلاستیکی )

5.      استفاده از استخرهاي جمع آوری و ذخیره سازی آب باران

6.      استفاده از سایه بان هاي مناسب و يا مواد رنگی روی سطح گلخانه ها

7.      هدایت تولید محصول در محیط های کنترل شده ( گلخانه ها)

8.      استفاده از سیستم های هیدروپونیک بسته (Circular)در گلخانه ها

9.      حذف علف های هرز در محیط کشت

10.  سرپوشیده کردن استخرهای ذخیره و کانال های انتقال آب

11.  استفاده از هورمون های گیاهی  موثر در افزايش مقاومت به خشکی

12.  استفاده از سیستم های بی خاک ورزی یا کم خاک ورزی

ب) راهکارهای مدیریتی : با مدیریت صحیح می توان حداکثر استفاده را از منابع آبی که در دسترس می باشند به دست آورد از جمله :

1.      برنامه ریزی آبیاری

2.   آبیاری در زمانی که گیاه از نظر تولید محصول به شدت به آب نیاز دارد و پرهیز از آبیاری در زمانی که نقشی در تولید یا رشد گیاه ندارد.

3.      نگهداری بهتر تجهیزات آبیاری و استخرهای آبیاری

4.      استفاده مجدد از آب های زهکشی و روان آب های گلخانه

5.      استفاده از روش های نوين آبیاری  مانند روش میکرو زیرزمینی

6.      استفاده از روش های کم آبیاری

7.      تصفیه و استفاده مجدد از آب های مصرف شده

ج) راهکارهای تشکیلاتی از جمله :

1-  کاهش یارانه های بخش آب

2-  فراهم نمودن چارچوب های قانونی برای قیمت گذاری آب ( تعیین آب بها )

3-  اعطای یارانه به تولیدکنندگانی که خواستار استفاده از مواد اصلاحی و نگهدارنده رطوبت در خاک (سوپر جاذب ها) هستند.

4-  خريد آب از بخش خصوصي

5-   حمايت  از طرح هاي تحقيقاتي با موضوع  توليد آب شيرين  

6-  تامين سوپر جاذب ها

7-  احياء و مرمت قنوات و چشمه ها

8-  احداث ميكروكچمنت و اصلاح آبخيزها در باغات ديم (الگويي)

9-  اصلاح و بهبود آب بندانها

10-  پوشش انهار و لوله گذاري كانال هاي آبياري مزارع و باغات

11--   حمايت از پروژه هاي ذخيره سازي نزولات جوي در اراضي شيبدار و كم بازده

12-  برنامه ريزي براي بارور سازي ابرها و توليد باران مصنوعي(در شرايط خاص)

د) راهکارهای زراعی از جمله :

1.      انتخاب ارقام گیاهی که با شرایط اقلیمی هر منطقه حداکثر سازگاری را داشته باشند

 ( انتخاب گونه و رقم مناسب گیاه )

2.      انتخاب ارقام گیاهی مقاوم به خشکی در مناطق با منابع آب محدود یا نامطمئن

3.   اصلاح ژنتیکی گیاهان بر اساس خصوصیات فیزیولوژیک ( زودرسی ، داشتن سیستم ریشه ای گسترده تر ، افزایش سرعت رشد و ... )  در جهت استفاده مؤثر از آب

4.      انتخاب ارقامـی با عملكرد بالا

5.      استفاده از ارقام زودرس

6.       استفاده از ارقام با ارزش اقتصادی بالا

7.      استفاده از روشهای نوین مهندسی ژنتیک و يا بیوتکنولوژی برای تولید گیاهان مقاوم

8.      استفاده به موقع از نهاده ها ( کود، سم  و ... )

9.    انجام تحقیقات بر روی گونه های گیاهی بومی ایران با جنبه های ژنتیکی مقاومت به خشکی و شوری به منظور استفاده از آنها در پروژه های ژنتیکی و اصلاحی

10.  اجرای برنامه های تحقیقاتی برای دست یابی به تولید مواد مصنوعی اصلاحی و نگهدارنده رطوبت در خاک  به صورت تولید انبوه و ارزانتر این مواد در داخل کشور

قیمت گذاری آب :

ساز و کار قیمت گذاری آب در برخی از کشورها به عنوان يكي از راهکارهاي تنظیم مصرف آب استفاده می گردد. لازم به ذكر است كه  قیمت گذاری آب به شرایط محیطی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع بستگی دارد. به عنوان مثال در مناطق داراي بارندگی کافی و یا داراي رودخانه های پرآب، ارزش و قیمت آب به اندازه مناطقی که دارای بارندگی اندک و بدون جریان دایمی آب هستند، نمی باشد. همچنين استحصال و یا انتقال آب در مناطق خشک دارای هزینه زیادتری نسبت به مناطق مرطوب می باشد. در واقع نقش اصلی قیمت گذاري، تعیین چگونگي تخصیص منابع  میان مصرف کنندگان می باشد. نكته ديگر آنكه اگر کالایی گران باشد افراد ارزش بیشتری برای آن قائل شده و از آن بطور بهینه استفاده خواهند نمود لذا جهت امنیت غذایی و توسعه کشور، برای آب قیمت تعیین می شود. آب یک کالای اقتصادی است و بايد اشخاصي را که از آب بطورصحیح استفاده نمی كنند با روش تعیین قیمت مجبور به استفاده درست نمود. بديهي است مزرعه دار و یا کشاورزی که برای آب پولی نمی پردازد و یا هزینه بسیار کمی بابت آن پرداخت می نماید از آب استفاده مؤثر به عمل نمی آورد و يا با آن محصولاتی توليد  ميكند

که از نظر اقتصادی دارای ارزش چندانی نیستند و همچنين در شیوه آبیاری و مصرف آب  دقت نمی کند بنابراین برای جلوگيري از مسائل ذكر شده بايد براي آب قیمت مشخص گردد تا با صرفه جویی، کمبود آن جبران شود.  البته همانگونه كه قبلا گفته شده اين امر (قیمت گذاری آب) منوط به شرایط محیطی، اجتماعي، اقتصادی و سياسي جوامع است اما اينكار باعث می شود که از این مایه حیات در مکان و زمان مناسب استفاده گردد. در حال حاضر روش های مختلفی برای قیمت گذاری آب وجود دارد که شامل قیمت بر حسب حجم آب مصرفی، نوع و محل مصرف و يا با استفاده از روش چند نرخی می باشد. در روش قیمت گذاری آب برحسب حجم آب مصرفی با استفاده از اندازه گيري حجم آب مصرف شده،  قیمت گذاری انجام ميگيرد. در روش قیمت گذاری برحسب نوع و محل مصرف، ميتوان بر اساس ميزان محصول توليدي، ميزان كود مصرفي و يا سطح زيركشت قیمت را تعيين نمود.  در روش چند نرخی نيز برحسب ميزان عرضه و تقاضاي آب،  قیمت گذاری آن انجام ميگيرد.  برخي از كشورهايي كه از روش قيمت گذاري آب استفاده ميكنند عبارتند از:   فرانسه،  انگليس،  امريكا، چين، هند،  مكزيك، فليپين، مراكش، استراليا و پاكستان.

سیستم آبیاری قطره ای :

افزایش روزافزون جمعیت جهان و در نتیجه افزایش نیاز بیشتر به تولیدات کشاورزی و مواد غذایی از یک سو و از سوي ديگر محدودیت منابع آب و روند کاهش کیفیت آب های موجود به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، بهره برداری بهینه از منابع آب را در تمام زمینه ها به خصوص در بخش کشاورزی که بیشترین سهم مصرف آب را دارا می باشد، ضروری ساخته است از این رو علاوه بر مهار آب های سطحی، حفظ کیفیت آب های موجود،  بهره برداری از آب های نامتعارف و صرفه جویی در مصرف آب در تمام زمینه ها، اصلاح روش های آبیاری سنتی و به کارگیری روش های آبیاری تحت فشار در راستای صرفه جویی در مصرف آب کشاورزی نه تنها از سوي دولت كه بايد از طرف همه توليدكنندگان اين بخش به شدت مورد توجه قرار گیرد. امروزه  سیستم آبیاری قطره ای به عنوان یک روش موفق توزیع و ذخیره آب، در همه اشکال مختلف آن،  به اثبات رسیده است. اين روش  ضمن صرفه جویی در آب  موجب افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول نيز گشته است. به موازات کاربرد  روش آبیاری قطره ای،  روش های دیگری از این نوع آبیاری ابداع گردید. سیستم آبیاری قطره ای نواری، به عنوان جدید ترین سیستم آبیاری تحت فشار از نوع میکرو، در سال های اخیر در بعضی از کشورها از جمله  ایران اجرا گردیده و در حال توسعه می باشد و می تواند به عنوان گزینه مناسبی برای آبیاری درختان، گیاهان و همچنين برخی از گیاهان زراعی با کشت های ردیفی در کشور گسترش یابد.  بدیهی است موفقیت کامل این سیستم نیز مانند هر نوع سیستم آبیاری دیگر، بستگی به شناخت دقیق از توانایی ها و محدودیت های سیستم، دامنه کاربرد و طرح،  اجرا ، بهره برداری و نگهداری صحیح و اصولی از آن دارد.

روش آبیاری زیرسطحی سفالی :

      روش های آبیاری زیر سطحی از فناوری های نوینی هستند که دارای مزایايی متعدد و منحصر به فرد از نظر مسایل زراعی، حفظ منابع آب و خاک و اقتصادی می باشند. با استفاده از روش های آبیاری زیرسطحی ضمن افزایش بهره وری مصرف  آب به واسطه کاهش تلفات تبخیر از سطح خاک و نفوذ عمقی،  شرایط رطوبتی و تهویه ای مناسب تری در نیم رخ خاک جهت رشد و نمو بهینه گیاهان فراهم می شود.  روش آبیاری زیرسطحی سفالی به رغم سنتی بودن آن،  یکی از بهترین و مؤثرترین روش های آبیاری ابداع  شده است که از 2000 سال پیش  به طور موفقیت آمیزی مورد استفاده قرار گرفته است. استفاده از ظروف سفالي براي صرفه جويي و تامين آب جهت كشت گياهان در ايران قدمت هزارساله دارد و از قرن ها پيش در شهرهاي حاشيه كوير نظير يزد و اردكان استفاده مي شد. متأسفانه این روش آبیاری چندان شناخته شده نیست  و چنانچه به صورت اصولی به آگاهی کشاورزان برسد به طور وسیع بویژه در سطح مزارع کوچک،  باغ ها و گلخانه ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت.  استقبال از این روش آبیاری به این دلیل خواهد بود که بهره وری مصرف آن بسیار بیشتر از روش های آبیاری غرقابی است.  این روش آبیاری بویژه برای کشاورزان تحت شرایط دشوار و نامطلوب قابل توصیه است  بخصوص در مناطق خشک و کم آب و یا  در شرايط وقوع خشکسالی های ادواری و غیر ادواری،  شور بودن منابع آب  و خاک و نیز وجود قطعات کوچک، پراکنده و ناهمواردر نقاط دور و محروم کشور.  این روش آبیـاری به دلیل سادگی، ارزاني، کم فشـار بودن،  سهولت کار با  آن و توزیـع مناسب تر رطوبت در خاک می تواند گزینه ای مناسب برای آبیاری محصولات باغی،  گلخانه ای و جالیزی در مناطق خشک و کم آب کشورمان باشد.

استفاده از مواد اصلاحی و نگهدارنده رطوبت در خاک ( سوپر جاذب ها) :

     افزایش راندمان آبیاری یکی از راه های صرفه جویی در مصرف آب است.  با اعمال مدیریت صحیح و به کار گیری فن آوری های پیشرفته از طریق حفظ و ذخیره رطوبت،  افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک و بهبود وضعیت نفوذ پذیری آب در خاک می توان بازده مصرف آب را در کشاورزی بالا برد.  در این رابطه اقداماتی از قبیل کاربرد کود سبز،  مالچ های گیاهی و مصنوعی، کاه و کلش،  پوشش گیاهی و همچنین استفاده از مواد اصلاح کننده نظیر تورب،  ورمیکولیت،  پرلیت،  پلی اکریلامید، هیدروپلاس،  واترلس و ایگتا امکان پذیر می باشد  كه در زير بطور خلاصه به برخي از آنها اشاره مي شود:

الف) پرلیت:  پرلیت مورد استفاده در کشاورزی ماده ای معدنی،  با دوام،  سبک وزن  با pH تقریباً خنثی و غیر سمی است. این ماده به علت داشتن سطوح خارجی ناصاف  و وجود شیارهایی در ساختمان درونی، دارای ظرفیت نگهداری آب بیشتری در مقایسه با ذرات هم اندازه خود بوده و به صورت منبع ذخیره آب عمل می نماید. از اثرات پرلیت بر خاک می توان به مطلوب نمودن وضع تهویه و زهکشی خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک اشاره نمود. از آنجا که پرلیت عایق گرما می باشد، نوسانات دمای خاک را نیز کاهش می دهد.

ب) هیدروپلاس:  این ماده ذخیره کننده آب، غیر معدنی، مصنوعی و کریستاله بوده و قادرست تا 500 برابر حجم اولیه اش آب جذب نماید. کاربرد این ماده در کشاورزی سبب صرفه جویی در ذخیره آب و طولانی تر شدن زمان بین دو آبیاری می گردد. با مصرف هیدروپلاس در سطح خاک میزان تبخیر به 3/1 حالت عادی تنزل یافته و آب های حاصل از بارندگی و آبیاری به لایه های زیرین فرونشت نکرده و به هدر نمی رود. دوام اثر این ماده در خاک حدود 5 سال است.

ج) ایگتا:  ماده مصنوعی آلی است که نام شیمیایی آن وینیل الکل اکریلیک اسید است  و با نمک سدیم به صورت پلیمر در می آید. این ماده ظرفیت نگهداری رطوبت بالایی را داراست  و بر اثر جذب آب به صورت  ژل در می آید. ایگتا تقریباً 500 برابر وزن خودش آب جذب می کنـد. ک این مـاده دارای خصوصیـات مثبت در جهت تغیـیرات تخلخل خاک می باشد  به طوری که در خاک های سنگین سبب افزایش تخلخل تهویه ای و در خاک های سبک موجب افزایش تخلخل مویین می شود. از این ماده در گلخانه و براي گیاهان گلدانی، در تهیه و نگهداری چمن، در نشاي درختان میوه و درختچه ها می توان استفاده نمود.

د) اگروسواک:    نوعی پلی اکریلامید جاذب رطوبت می باشد که به عنوان یک ماده اصلاح کننده خاک برای افزایش دسترسی گیاهان به آب در خاکهاي شنی مورد استفاده قرار می گیرد. افزایش درصد کمی از اين ماده در خاکهاي شنی موجب افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک و در نتیجه بالا رفتن کارایی مصرف آب برای گیاه می گردد. آب اضافی ذخیره شده در خاک موجب صرفه جویی در زمان، پول و انرژی در آبیاری گیاهان باغی، گلدانی ، گلخانه ای و به طور عام در باغبانی می شود.

ه) نوازورب ( آب خشک ): نوعی ماده اصلاحی و جاذب الرطوبه دیگری است که به بازار ایران عرضه گردیده است. این ماده نیز خواصی مانند هیدروپلاس و ایگتا دارد. .تأثیر اصلاحی و مهم این مواد در خاک از دیدگاه کشاورزی، کاهش رواناب سطحی و فرونشت عمقی، افزایش ظرفیت نگهداری رطوبت در خاک و در نهایت بالا رفتن کارآیی مصرف آب می باشد. مهم ترین مانع در راه فراگیر شدن کاربرد این مواد به ویژه در سطح زراعت های وسیع عدم توجیه اقتصادی استفاده از آن ها است  لذا دامنه کاربرد وسیع این مواد تاکنون در سطح زراعت گیاهان مهم و استراتژیک همچون غلات،  گیاهان علوفه ای و دانه های روغنی گسترش پیدا نکرده و استفاده از آن ها محدود به مواردی نظیر چمن کاری، کشت های گلخانه ای، سبزیکاری، گیاهان گلدانی خانگی و غیر خانگی، گیاهان و درختان زینتی و گل های بریده و مانند اینهاست.

استفاده از مالچ مصنوعی (پوشش پلاستیکی) :

      مالچ پلاستیکی پوششی از جنس پلاستیک است که بر روی خاک گسترده شده  و در کشاورزی مزایای فراوانی دارد. از کلیه انواع پلاستیک هایی که برای پوشاندن سطح خاک  مورد استفاده قرار می گیرد نوع سیاه ( یا خاکستری ) آن که از جنس پلی اتیلن است کارآیی بیشتری داشته و از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه است. از مهم ترین مزایای استفاده از مالچ های پلاستیکی جلوگیری از تبخیر سطحی خاک و کاهش مصرف آب مورد نیاز آبیاری، جلوگیری از رشد علف های هرز و به دنبال آن جلوگیری از هدر رفتن آب توسط علف های هرز،  جلوگیری از سله بستن سطح خاک،  جلوگیری از تنش های رطوبتی خاک،  افزایش حاصلخیزی خاک،  جلوگیری از نوسان های درجه حرارت،  جلوگیری از تجمع املاح در سطح خاک، جلوگیری از تماس محصول ( ميوه)  با خاک مرطوب و پیش رسی محصول می باشد.

هدایت تولید محصول در محیط های کنترل شده ( گلخانه ها ) :

در بخش کشـاورزی، گلخـانه های اولیـه با هـدف افزایش قابلیت های تولیدی، بهره وری بهتر از زمان،  نیروی کار،  زمین، سرمایه و نیل به محصول در تمام طول سال پدید آمدند. مفهوم ابتدایی این گلخانه ها کاهش خسارات محیطی نظیر سرما، خشکسالی،  یخبندان،  تگرگ،  باد  و ... بوده است.  با ارتقاء دانش بشر در زمینه نقش عوامل اقلیمی در افزایش بهره وری و عملکرد تولید، کنترل عوامل اقلیمی جهت افزایش عملکرد محصول و تولید محصول در فضای کنترل شده مورد توجه قرار گرفت و بر همین اساس امروزه تولیدات گلخانه ای به دلیل عملکرد بالای محصول و نیز تولید محصول در خارج از فصل از جایگاه ویژه ای در بخش کشاورزی برخوردارند.

الف)  مزایای کشت هاي گلخانه ای :

1.      افزایش تولید در واحد سطح ( حداقل 10 برابر هوای آزاد )

2.      تولید بیش از یک محصول در سال ( در مورد سبزی و صیفی )

3.      افزایش کیفیت محصول تولیدی ( کنترل بهتر آفات و بیماری ها )

4.      صرفه جویی در مصرف آب ( با آبیاری تحت فشار )

5.      استفاده از اراضی غیر قابل کشت با سیستم هیدروپونیک

6.      عدم وابستگی تولید به شرایط محیط و امکان بازاریابی مناسب و تنظیم برنامه کشت مطابق نیاز بازار

7.   تداوم کار و تولید محصول در تمام فصول سال با توجه به امکان کنترل عوامل محیطی و تنظیم شرایط مورد نیاز گیاه

ب)  معایب کشت گلخانه ای :

1.      هزینه بالای اولیه احداث گلخانه ها

2.      نیاز به مراقبت دائمی

3.      نیاز به دانش فنی مطلوب

اصلاح ژنتیکی گیاهان :

افزایش تولیدات گیاهی از طریق گسترش سطح زیر کشت و یا افزایش تولید در واحد سطح امکان پذیر می باشد و نظر به محدودیت اراضی قابل کشت و منابع آبی قابل استفاده، توجه به امر پژوهش در اصلاح و توسعه گیاهان برتر از نظر راندمان کمی و کیفی و روش های مدیریتی مطلوب در جهت حفظ و ایجاد تعادل بین تولید و نیاز مواد غذایی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. میزان تولید گیاهـان تحت تأثیر روابط پیچیده بین گیاه و محیط قرار می گیرد. خشکی مهم ترین عامل محدودکننده رشد عملکرد گیاهان به ویژه در مناطق گرم و خشک می باشد. یکی از مؤثرترین راه های کاهش خسارات کم آبی، اصلاح گیاهانی است که از قدرت تحمل تنش آبی برخوردار باشند. از این رو باید بهنژاد گران با روش های اصـلاحی مختـلف در جـهت دستیابـی بـه ارقام متحمل در شرایـط کـم آبـی تـلاش نمایند. امروزه  پیشرفت های اخیر با بکارگیری روش های بیولوژی مولکولی و مهندسی ژنتیک شامل تکنیک های تهیه نقشه ژنی،  ردیف یابي ژنی و ژن های مرتبط با مقاومت به تنش، انجام برنامه های تحقیقاتی با هدف اصلاح گیاهان مقاوم به تنش های محیطی به ویژه خشکی، سرما و شوری را با سرعت و دقت بیشتری امکان پذیر می نماید. از آنجایی که اجرای این برنامه ها  فرآیندی بسیار سخت و زمان گیر می باشد

 می توان آنها را به عنوان راهکاری در تدوین برنامه های بلند مدت کاهش خشکسالی مد نظر قرار داد. از سوی دیگر انجام این گونه برنامه های تحقیقاتی به دلیل برخورداری از هزینه های بالا،  به پیش بینی اعتبارات مکفی جهت نهایی شدن نیاز دارند که در این خصوص نیز بایستی تمهیدات لازم اندیشیده شود.

استفاده از سیستم بی خاک ورزی یا کم خاک ورزی :

وجود خاك سالم در كشاورزي، لازمه توليد پايدار است. خاك سالم، گياه سالم توليد ميكند. خاك سالم همراه با مديريت آب و عناصر غذايي باعث ميشود كه گياه در مواقع خشكسالي كمتر صدمه ببيند. مديريتي كه منجر به تخريب خاك گردد معمولا نياز به آب بيشتر، عناصر غذايي (كود) و انرژي بيشتري دارد. در طی هزاران سال بشر برای افزایش تولید محصولات کشاورزی مبادرت به شخم زدن نموده و هدف او از این کار ایجاد محیط مناسب برای جوانه زنی بذر، رشد ریشه، کنترل علف های هرز، کنترل فرسایش و ذخیره بیشتر رطوبت در خاک بوده است. با ورود تراکتور به عرصه کشاورزی و انجام شخم های مکرر، موجبات اکسایش شدید مواد آلی خاک ها فراهم گردید. کاهش شدید مواد آلی و تخریب ساختمان خاک به شدت خصوصیات فیزیکی آن را تحت تأثیر قرار داد و موجب کاهش عملکرد بسیاری از گیاهان شد. در حال حاضـر نگاه جهـانی به کشاورزی از منظر کشـاورزی پایـدار است و در نظام های مدیریتی پایدار توجه به کاهش عملیات کشت و کار، معطوف شده تا بدین وسیله باعث پایداری منابع و حفظ مواد آلی خاک ها شوند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته نظام های شخم کاهش یافته ( کم خاک ورزی ) و بی خاک ورزی می توانند به عنوان راههايی امید بخش برای افزایش ماده آلی خاک باشند.  با اینکه شخم یا خاک ورزی موجب نرم شدن خاک و کاهش فشردگی خاک منطقه ریشه می شود اما به دلیل تخریب ساختمان خاک ، شرایط ایجاد شده زودگذر بوده و به دلیل ثبات کم، ساختمان خاک طی چند هفته یا حتی چند روز به وضعیت سابق برمی گردد. یکی از اهداف مهم مدیریت خاک ورزی در کشاورزی پایدار افزایش مواد آلی وحفظ ساختمان خاک است. در این راستا وزارت جهاد کشاورزی قصد دارد که در سال 1400 میزان مواد آلی خاک های کشور را به ميزان 1% افزایش دهد. برای اینکار قرار است که از کلیه منابع مواد آلی قابل حصول مانند کود دامی، کود سبز، مواد حاصل از تفاله چغندر قند،  باگاس نیشکر و ... استفاده شود.  به رغم اهمیت انکار ناپذیر کلیه این منابع،  این احتمال وجود دارد که کشاورزان  به لحاظ اقتصادی و هزینه به نسبت زیاد بعضی از این منابع کودی، از اين امر  چندان استقبالی به عمل نیاورند لذا به نظر می رسد بهترین گزینه برای افزایش مواد آلی خاک ها، حفظ محیط زیست و افزایش درآمد کشاورزان، استفاده از سیستم بی خاک ورزی  یا کم خاک ورزی باشد. فن آوری بی خاک ورزی بر سه پایه استوار است :

1-    حداقل تغییرات در سطح خاک

2-    پوشاندن خاک با بقایای محصول سال قبل تا حدی که مقدور است

3-    رعایت تناوب زراعی

مجموعه بی خاک ورزی یک سیستم،  مدیریت مزرعه ای است که مشتمل بر کشت،  مدیریت بقایا، کنترل علف های هرز و آفات، برداشت محصول و رعایت تناوب است. در سیستم بی خاک ورزی آبیاری مزرعه راحت تر و وسریع تر خواهد بود و کاهش هزینه ها تا 50 درصد کاهش کار نیروی انسانی و توان فرسا، کاهش نیروی محرکه مورد نیاز، افزایش عمر تراکتور ها و صرفه جویی در سوخت آنها، کاهش گازهای گلخانه ای، افزایش کارآیی کودها و مصرف کمتر آن ها از جمله مزایای این سیستم می باشد.

توصيه هايي براي کاهش خسارت خشکسالی در رابطه  با  تولید گیاهان زینتی              

   در گلخانه ها :

1-   استفاده از روش های آبیاری قطره ای، كود آبياري

2-   استفاده از استخر های جمع آوری و ذخیره آب باران

3-   جمع آوری آب های زهکشی، تصفیه و استفاده مجدد از آن ها

4-   استفاده از ارقام گیاهی با نیاز آبی کم و با ارزش اقتصادی بالا

5-   کشت ارقام زینتی با ارزش اقتصادی بالا

6-   استفاده از ارقام گیاهی سازگار با اقلیم هر منطقه ( الگوی کشت )

7-   استفاده از مواد مصنوعی نگهدارنده رطوبت در خاک ( سوپر جاذب ها)     

8-  ستفاده از هورمون گیاهی براي زودرس کردن محصول و يا ايجاد مقاومت در برابر خشکی در مورد ارقامی که از ارزش بالای اقتصادی برخوردارند .

9-   استفاده از ارقام زودرس ( در مورد سبزی و صیفی گلخانه )

10- استفاده از ارقام با عملكرد بالا

11- استفاده به موقع از نهاده ( کود ، سم )

12- استفاده از مواد رنگی بر روی سطح گلخانه

13- استفاده از سایه بان های مناسب

14-  استفاده از روش های کم آبیاری

15- استفاده از سیستم هیدروپونیک بسته ( Circular ) در گلخانه ها

توصيه هايي براي کاهش خسارت خشکسالی در رابطه با تولید گیاهان زینتی

   در فضای باز :

1-        استفاده از سیستم بی خاک ورزی یا کم خاک ورزی

2-        استفاده از روش های نوين آبیاری مانند:  آبیاری قطره ای

3-        استفاده از استخر های جمع آوری و ذخیره سازی آب باران

4-        پوشش دار کردن کانال ها و استخر های ذخیره آب و نگهداری بهتر از تجهیزات آبیاری

5-        حذف علف های هرز رقابت کننده با محصول

6-    استفاده از مواد اصلاحی و نگهدارنده رطوبت در خاک مانند استفاده از کود سبز آلی، مالچ های گیاهی، کاه و کلش ( مالچ کلشی )، مالچ پلاستیکی

7-        استفاده از بادشکن ها و سایه بان ها

8-    آبیاری در زمانی که گیاه از نظر تولید محصول به شدت به آب نیاز دارد و پرهیز از آبیاری در زمانی که نقشی در تولید یا رشد گیاه ندارد .

9-         جمع آوري واستفاده مجدد از آب های زهکشی و مصرف شده

10-    کشت ارقام گیاهی سازگار با شرایط اقلیمی هر منطقه ( الگوی کشت )

11-    کشت گیاهان مقاوم به خشکی یا دارای نیاز آبی کم به ویژه در مناطق با منابع آب محدود یا نامطمئن

12-    کشت ارقام زینتی با ارزش اقتصادی بالا

13-  کشت ارقام زینتی مناسب برای کشت پاییزه ، زمستانه  و یا بهاره مانند گل های پیازی به منظور بهره مندی از نزولات جوی اين فصول

14-    استفاده به موقع از نهاده ها ( سم ، کود )

منابع :

1-  حیدری شریف آباد، ح. 1382. روش های کاهش خسارت خشکی و خشکسالی، جلد (2).  معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی، 172 صفحه .

2-  حیدری شریف آباد، ح. 1383. روشهای کاهش خسارت خشکی و خشکسالی ، جلد(3). معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی، 346 صفحه .

3-  حکم آبادی، ح.، و شهرام صداقت حور. 1382.  شوری و زهکشی در کشاورزی.  نشر آموزش کشاورزی، 192 صفحه .

4-    حسندخت، م. ر.  1384 . مدیریت گلخانه. انتشارات مرز دانش، 320 صفحه.

خانواده ميخک يا کاريوفيلاسه يکي از خانواده‌هاي گياهي است که تعداد گياهان وابسته زينتي آن زياد نيست. از گياهان زينتي اين خانواده مي‌توان به دايانتوس کاريوفيلوس Dianthus caryophillus، دايانتوس باراباتوس Dianthus barbatusيا قرنفل و ژيپسوفيد اشاره کرد.

ميخك معمولي Dianthus caryophillus
بر اساس مدارک و اسناد تاريخي ميخک دايانتوس يک گياه بسيار قديمي است و حداقل 300 سال قبل از ميلاد مسيح بعنوان گل مورد علاقه افراد در مراسم مختلف مورد استفاده بوده است (دايانتوس به يوناني به معني بوي خدايان است). احتمالاً بوي خوش و رايحه اين گل در طي اين سال‌ها و شايد در اثر عمليات به نژادي از بين رفته و بر اثر تغييرات ژنتيكي داراي خصوصيات ديگر شده است.

بطور کلي ميخک‌ها به دو دسته تقسيم مي‌شوند:
1- ميخک‌هاي تک شاخه يا ميخک‌هايي که اصطلاحاً تحت نام ميخک‌هاي استاندارد معروف هستند. اين گياهان گل‌هاي درشت، تک شاخه و دم گل بسيار بلندي دارند.
2- ميخک‌هاي خوشه‌اي يا پا کوتاه که اصطلاحاً ميخک‌هاي مينياتوري مي‌نامند . در اين گروه گل‌هاي اِسپريل از گل‌هاي چند شاخه، منشعب و ريز تشکيل شده‌اند که دم گل‌هاي کوتاهي دارند.

کاربرد و مصرف ميخک‌ها بيشتر بستگي به فرهنگ عامه مردم و شناخت مردم دارد. در ايران اصولاً مردم گل‌هاي شاخه بلند با گل درشت‌تر مي‌پسندند. اما در نزد اروپاييان گل‌هايي با دم گل کوتاهتر و در اندازه کوچکتر مطلوب است. بطور متوسط هر سال حداقل 10 تا 15 رقم جديد از ميخک به دنيا معرفي مي‌شود.

خانواده ميخک يا کاريوفيلاسه يکي از خانواده‌هاي گياهي است که تعداد گياهان وابسته زينتي آن زياد نيست. از گياهان زينتي اين خانواده مي‌توان به دايانتوس کاريوفيلوس Dianthus caryophillus، دايانتوس باراباتوس Dianthus barbatusيا قرنفل و ژيپسوفيد اشاره کرد.

ميخك معمولي Dianthus caryophillus
بر اساس مدارک و اسناد تاريخي ميخک دايانتوس يک گياه بسيار قديمي است و حداقل 300 سال قبل از ميلاد مسيح بعنوان گل مورد علاقه افراد در مراسم مختلف مورد استفاده بوده است (دايانتوس به يوناني به معني بوي خدايان است). احتمالاً بوي خوش و رايحه اين گل در طي اين سال‌ها و شايد در اثر عمليات به نژادي از بين رفته و بر اثر تغييرات ژنتيكي داراي خصوصيات ديگر شده است.

بطور کلي ميخک‌ها به دو دسته تقسيم مي‌شوند:
1- ميخک‌هاي تک شاخه يا ميخک‌هايي که اصطلاحاً تحت نام ميخک‌هاي استاندارد معروف هستند. اين گياهان گل‌هاي درشت، تک شاخه و دم گل بسيار بلندي دارند.
2- ميخک‌هاي خوشه‌اي يا پا کوتاه که اصطلاحاً ميخک‌هاي مينياتوري مي‌نامند . در اين گروه گل‌هاي اِسپريل از گل‌هاي چند شاخه، منشعب و ريز تشکيل شده‌اند که دم گل‌هاي کوتاهي دارند.

کاربرد و مصرف ميخک‌ها بيشتر بستگي به فرهنگ عامه مردم و شناخت مردم دارد. در ايران اصولاً مردم گل‌هاي شاخه بلند با گل درشت‌تر مي‌پسندند. اما در نزد اروپاييان گل‌هايي با دم گل کوتاهتر و در اندازه کوچکتر مطلوب است. بطور متوسط هر سال حداقل 10 تا 15 رقم جديد از ميخک به دنيا معرفي مي‌شود.

نام علمي    Alstroemeria  spp                             

خانواده     ALSTROMERIACEAE

گياه دائمي با ريشه هاي غده اي كه گلهاي زيبا و فراوان آن در فصل تابستان ظاهر مي شوند و گلها داراي عمر طولاني بوده و به صورت گل بريده مورد استفاده قرار مي گيرند.

نکات مقدماتی

آلسترومریا از ابتدا به خاطر گلهای شاخه ای زیبایش کاشته می شد. گل های آلرسترومریا دارای مجموعه ی وسیعی از رنگهای ارغوانی، بنفش کمرنگ، قرمز، صورتی، سفید، نارنجی، زرد و دورنگی است. به علاوه گلها عمر طولانی دارند که 2 تا 3 هفته طول می کشد. از خصوصیات خوب آلسترومریا این است که سرما را ترجیح می دهد. برتریهای دیگر آن این است که بعد از شروع گلدهی تداوم و دوره ی گلدهی آن مناسب و دارای عملکرد گلدهی بالاست. اخیراً، آلسترومریا به عنوان گیاهان گلدانی و گلهای باغی معروف شده است. در باغ و رد مناطق گرمتر از نواحی آب و هوایی آمریکا(منطقه 6)، به عنوان گیاهان بادوام و علفی رشد می کند. در مناطق سردتر، به صورت یکساله یا چند ساله حساس هستند. به طور معمول گیاهان در اواخر بهار شروع به گلدهی می کنند و تا پایان تابستان یا آغاز پاییز گلدهی آنها ادامه دارد . در باغ و در آفتاب کامل می توانند رشد کنند، اما برای آنها مناطقی که تا حدی سایه دارند مناسب تر است. ارتفاع آنها به کولتیوار و شرایط نوری وابسته است.و در دامنه ای از 30 تا 100 سانتی متر قرار دارد. آلسترمریا سردی هوا، زهکشی خوب و محیطهایی با مواد آلی زیاد را ترجیح می دهد.

جنبه های عمومی                                

خصوصیات، انتشار و طبقه بندی گیاهشناسی

آلسترومریا به زیر مجموعه ی تک لپه ایها و خانواده ی آلسترومریا سه تعلق دارد. قبلاً آلسترومریا به خانواده آماریلیدا سه و لیلیا سه تعلق داشت.

سیستمهای اصلی تکثیر:

در روش سنتی، گیاهان آلسترومریا از طریق تقسیم ریزومهای گیاه که به صورت کلنی توسعه یافته اند تکثیر می شوند. این تکثیر با تقسیم متوالی هر 10 تا 12 هفته در اتاق تکثیر انجام می گیرد. حفظ رشد رویشی برای تکثیر سودمند است. اگر گیاهان در یک بستر ثابت که برای تولید گلهای شاخه ای نیز استفاده می شود، تکثیر شوند، سکوب چند روز قبل از تقسیم باید حدود 10تا 15 سانتیمتر کوتاه شود. در هنگام تقسیم، بخشهای مسنتر ریزومها از بین برده می شوند.

به دلیل سرعت کند تکثیر به وسیله ی تقسیم ریزوم، روش ریزازدیادی مشهور ترین فرآیند تجاری برای تکثیر این گیاه است. در کشت بافت، هر 4 هفته گیاهان می توانند 4 تا 7 برابر شوند. به علاوه با این روش، به طور پیوسته گیاهان عاری از ویروس و سای ربیماریها می توانند تولید شوند.

به طور معمول از تکثیر آلسترومریا به وسیله ی بذر به علت تغییر پذیری ژنتیکی و مشکلات جوانه زنی بذر که وجود دارد، باید پرهیز شود.

اصلاح نباتات : (اهداف و مسائل خاص)

آلسترومریا به وسیله ی حد اقل هشت شرکت آمریکایی و هلندی به اضافه ی چندین اصلاح کننده ی خصوصی، اصلاح شده است. بعضی کولتیوارهای تجاری در نتیجه ی جهش حاصل شده اند که پلی پلوئیدهای گونه های طبیعی می باشند. اخیراً از آنجا که گونه های بیشتری در دسترس اصلاح کنندگان قرار دارد، اصلاحاتی از تلاقیهای بین گونه ای و تلاقیهای داخل گونه ای حاصل شده است. در آزمایشگاه تکنیکهای نجات جنین به کار گرفته شده تا به این نوع اصلاح کمک شود. اکنون اهداف اولیه ی اصلاح کنندگان شامل فرم رشد و داشتن گیاهانی درشت تر، ایجاد گلهایی با تداوم گلدهی در طول سال، عطر گل، فرم رشد تراکم، و رنگهای جدید گل می باشد. به علاوه تولید لاینهای نر عقیم که برای داشتن هیبرید  مورد نیاز است، هدف مورد نظر و جدید اصلاح کنندگان می باشد. متأسفانه، آلسترومریا ویروسی دارد که به وسیله ی بذر منتقل می شود و گیاهان مادری خالص برای جلوگیری از انتقال این ویروس مورد نیاز اند. کروموزومهای آلسترومریا خیلی بزرگ و نمونه ای از آمار یلیدا سه و لیلیا سه هستند. تعداد کروموزومهای پایه (منوپلوئید)  است. این جنس با توجه به دوره ی کوتاهی که روی آن مطالعه شده است، فرصت زیادی برای اصلاح و بررسیهای ژنتیکی دارد.

نیازهای زراعی :

مواد آلی، زهکشی خوب، و خاک نرم و پوک، بهترین محیط برای ریزومهای آلسترومریا است. خاک، پرلایت، رس ژلاتینی، و شن برای سیستمهای تولیدی بسته موفق آمیز بوده است. بستر گیاهانی که برای تولید گلهای شاخه ای به کار میروند باید 15 تا 20 سانتیمتر عمق داشته باشند. وجود این عمق به ریشه ها اجازه می دهد که در دوره ی تولید 3 تا 4 ساله بتوانند به خوبی رشد کنند. ریزومها به صورت سطحی کشت می شوند و نقطه ی رشد آنها فقط در 7 تا 10 سانتی متری از سطح خاک قرار می گیرد.  مكان آفتابي و محفوظ از باد و باران، خاك غني از مواد آلي و داراي زهكشي خوب، حداقل دماي قابل تحمل آن ۱۵- درجه سانتيگراد است ولي در زمستانهاي سرد بايد روي غده هاي در حال استراحت گياه را با يك لايه خاك پيت و يا خشك پوشاند.

نام علمي    Alstroemeria  spp                             

خانواده     ALSTROMERIACEAE

گياه دائمي با ريشه هاي غده اي كه گلهاي زيبا و فراوان آن در فصل تابستان ظاهر مي شوند و گلها داراي عمر طولاني بوده و به صورت گل بريده مورد استفاده قرار مي گيرند.

نکات مقدماتی

آلسترومریا از ابتدا به خاطر گلهای شاخه ای زیبایش کاشته می شد. گل های آلرسترومریا دارای مجموعه ی وسیعی از رنگهای ارغوانی، بنفش کمرنگ، قرمز، صورتی، سفید، نارنجی، زرد و دورنگی است. به علاوه گلها عمر طولانی دارند که 2 تا 3 هفته طول می کشد. از خصوصیات خوب آلسترومریا این است که سرما را ترجیح می دهد. برتریهای دیگر آن این است که بعد از شروع گلدهی تداوم و دوره ی گلدهی آن مناسب و دارای عملکرد گلدهی بالاست. اخیراً، آلسترومریا به عنوان گیاهان گلدانی و گلهای باغی معروف شده است. در باغ و رد مناطق گرمتر از نواحی آب و هوایی آمریکا(منطقه 6)، به عنوان گیاهان بادوام و علفی رشد می کند. در مناطق سردتر، به صورت یکساله یا چند ساله حساس هستند. به طور معمول گیاهان در اواخر بهار شروع به گلدهی می کنند و تا پایان تابستان یا آغاز پاییز گلدهی آنها ادامه دارد . در باغ و در آفتاب کامل می توانند رشد کنند، اما برای آنها مناطقی که تا حدی سایه دارند مناسب تر است. ارتفاع آنها به کولتیوار و شرایط نوری وابسته است.و در دامنه ای از 30 تا 100 سانتی متر قرار دارد. آلسترمریا سردی هوا، زهکشی خوب و محیطهایی با مواد آلی زیاد را ترجیح می دهد.

جنبه های عمومی                                

خصوصیات، انتشار و طبقه بندی گیاهشناسی

آلسترومریا به زیر مجموعه ی تک لپه ایها و خانواده ی آلسترومریا سه تعلق دارد. قبلاً آلسترومریا به خانواده آماریلیدا سه و لیلیا سه تعلق داشت.

سیستمهای اصلی تکثیر:

در روش سنتی، گیاهان آلسترومریا از طریق تقسیم ریزومهای گیاه که به صورت کلنی توسعه یافته اند تکثیر می شوند. این تکثیر با تقسیم متوالی هر 10 تا 12 هفته در اتاق تکثیر انجام می گیرد. حفظ رشد رویشی برای تکثیر سودمند است. اگر گیاهان در یک بستر ثابت که برای تولید گلهای شاخه ای نیز استفاده می شود، تکثیر شوند، سکوب چند روز قبل از تقسیم باید حدود 10تا 15 سانتیمتر کوتاه شود. در هنگام تقسیم، بخشهای مسنتر ریزومها از بین برده می شوند.

به دلیل سرعت کند تکثیر به وسیله ی تقسیم ریزوم، روش ریزازدیادی مشهور ترین فرآیند تجاری برای تکثیر این گیاه است. در کشت بافت، هر 4 هفته گیاهان می توانند 4 تا 7 برابر شوند. به علاوه با این روش، به طور پیوسته گیاهان عاری از ویروس و سای ربیماریها می توانند تولید شوند.

به طور معمول از تکثیر آلسترومریا به وسیله ی بذر به علت تغییر پذیری ژنتیکی و مشکلات جوانه زنی بذر که وجود دارد، باید پرهیز شود.

اصلاح نباتات : (اهداف و مسائل خاص)

آلسترومریا به وسیله ی حد اقل هشت شرکت آمریکایی و هلندی به اضافه ی چندین اصلاح کننده ی خصوصی، اصلاح شده است. بعضی کولتیوارهای تجاری در نتیجه ی جهش حاصل شده اند که پلی پلوئیدهای گونه های طبیعی می باشند. اخیراً از آنجا که گونه های بیشتری در دسترس اصلاح کنندگان قرار دارد، اصلاحاتی از تلاقیهای بین گونه ای و تلاقیهای داخل گونه ای حاصل شده است. در آزمایشگاه تکنیکهای نجات جنین به کار گرفته شده تا به این نوع اصلاح کمک شود. اکنون اهداف اولیه ی اصلاح کنندگان شامل فرم رشد و داشتن گیاهانی درشت تر، ایجاد گلهایی با تداوم گلدهی در طول سال، عطر گل، فرم رشد تراکم، و رنگهای جدید گل می باشد. به علاوه تولید لاینهای نر عقیم که برای داشتن هیبرید  مورد نیاز است، هدف مورد نظر و جدید اصلاح کنندگان می باشد. متأسفانه، آلسترومریا ویروسی دارد که به وسیله ی بذر منتقل می شود و گیاهان مادری خالص برای جلوگیری از انتقال این ویروس مورد نیاز اند. کروموزومهای آلسترومریا خیلی بزرگ و نمونه ای از آمار یلیدا سه و لیلیا سه هستند. تعداد کروموزومهای پایه (منوپلوئید)  است. این جنس با توجه به دوره ی کوتاهی که روی آن مطالعه شده است، فرصت زیادی برای اصلاح و بررسیهای ژنتیکی دارد.

نیازهای زراعی :

مواد آلی، زهکشی خوب، و خاک نرم و پوک، بهترین محیط برای ریزومهای آلسترومریا است. خاک، پرلایت، رس ژلاتینی، و شن برای سیستمهای تولیدی بسته موفق آمیز بوده است. بستر گیاهانی که برای تولید گلهای شاخه ای به کار میروند باید 15 تا 20 سانتیمتر عمق داشته باشند. وجود این عمق به ریشه ها اجازه می دهد که در دوره ی تولید 3 تا 4 ساله بتوانند به خوبی رشد کنند. ریزومها به صورت سطحی کشت می شوند و نقطه ی رشد آنها فقط در 7 تا 10 سانتی متری از سطح خاک قرار می گیرد.  مكان آفتابي و محفوظ از باد و باران، خاك غني از مواد آلي و داراي زهكشي خوب، حداقل دماي قابل تحمل آن ۱۵- درجه سانتيگراد است ولي در زمستانهاي سرد بايد روي غده هاي در حال استراحت گياه را با يك لايه خاك پيت و يا خشك پوشاند.

نام علمی:Gypsophile

خانواده:Caryophyllaceae

این گیاه به عنوان filler در دسته گل استفاده می شود.گونه ای دیگرازآن استفاده می شود به نام:Gypsophila.repens

این گیاه بدلیل اینکه زمینهای گچی و آهکی را می پسندد به این نام نامگذاری شده است.

همروکالیس    Hemerocallis fulav  

خانواده      Raunculaceae              

صادرات رتبه دوم جهانی را پس از گل رز به خود اختصاص داد. گلهای بریده داودی ،عمر گلدانی بیشتری نسبت به سایر گلهای بریده دارند که دلیل ان را تولید کم اتیلن در طی پیری میدانند.در مورد گل بریده داودی ،به تعویق انداختن پژمردگی و پیری برگها میتواند،باعث افزایش عمر گلدانی شود ،زیرا کاهش کیفیت گل بریده داودی عمدتا به دلیل پژمردگی برگهاست که در اثر توقف انتقال اب رخ میدهد.تشکیل حبابهای هوا در داخل اوندها باعث مختل شدن انتقال اب شده و در نهایت مقاومت هیدرولیکی افزایش میابد که منجر به استرس آبی شدید میشود.این کاهش تورژسانس به همراه تجزیه کلروفیل باعث پیری زود هنگام برگها نسبت به گلها میشود.جذب و انتقال اب در ساقه داودی به وسیله تیمارهای پس از برداشت راحت تر شده است،مثل فرو بردن در یک محلول ضدعفونی کننده،آب سرد و یا افزودن مواد ضد باکتری در محلولهای نگهدارنده.

همچنین از مواد شیمیایی به منظور تاخیر پیری و جلوگیری از تجزیه کلروفیل در گلهای بریده ،استفاده شده است مه برخی از انها موفق بوده است.پژمردگی زود هنگام برگها ،زردی برگها و باز نشدن گلها؛ همه در انبار سرد تخریک میشوند.این علائم میتوانند به وسیله قلمه گیری ور زمان مناسب و تیمار با محلولهای نگهدارنده شامل هورمونهای گیاه) کایتتین و جیبرلین،(6-BA و نیترات نقره و تیو سولفات نقره حلوگیری شوند.همچنین پیش سرمادهی فورا پس از برداشت و انتقال در یک دمای مطلوب ،پیشرفت علایم نا مطلوب را به حداقل میرساند .در اینحا تیمارهای مختلف مثل محلولهای نگهدارنده ،میکروب کشها ،بازدارندههای اتیلن ،کربوهیدراتها،نمکها،متانول ،اتانول،پاکلوبوترازول ،کندکننده هاو بازدارنده های رشد،هورمونهای گیاهی  و اثرات متقابل انها در تنظیم پیری  که میتوانند در افزایش عمر گلدانی داودی شاخه بریده موثر باشند،بررسی میشود.

مقدمه

گل داودی یکی از مهمترین گلهای بریده در جهان است ،به طوری که در سال 2003 ،از نظر سطح زیر کشت و درامد حاصل از صادرات رتبه دوم جهانی را پس از گل رز به خود اختصاص داد.گلهای بریده داودی عمر گلدانی بیشتری نسبت به سایر گلهای بریده دارند که دلیل ان را تولید کم اتیلن در طی پیری میدانند.حساسیت داودی به اتیلن کم است و در پاسخ به Acc و اتفون علایم پیری را نشان میدهد.گلچه ها و برگهای داودی اتیلن کمی طی دوره گلدانی تولید میکنند،پس داودی شاخه بریده را میتوان فاقد پیک اتیلن دانست.تولید اتیلن در گلچه ها و برگها با کاربرد Acc افزایش میابد.ولی عمر گلدانی داودی به طور جزئی کاهش میابد.پاسخ برگها به Acc بیشتر از گلچه ها و نهنجها است که به تولید اتیلن در گلهای تیمار شده باAcc برمیگردد.

در مورد گل بریده داودی ،به تعویق انداختن پژمردگی و پیری برگها ،میتواند باعث افزایش عمر گلدانی شود،زیرا کاهش گل بریده داودی عمدتا به دلیل پژمردگی برگها است.که در اثر توقف انتقال اب رخ میدهد.این کاهش تورژسانس به همراه تجریه کلروفیل باعث پیری زودهنگام برگها نسبت به گلها میشود.جذب و انتقال اب در ساقه داودی به وسیله تیمارهای پس از برداشت راحت تر شده است .پژمردگی زود هنگام برگها ،بستگی به پایداری غشا و فعالیت آنزیمهای SOD وPOD دارد.تغییرات عوامل بالا که باعث پژمردگی برگها میشود میتواند با استفاده از 6-BA وGA جلوگیری شود.سیتوکینین ها و محلول های آمونیومی از پژمردگی زودهنگام برگها جلوگیری میکنند.

1-موادشیمیایی:

بازدارنده های اتیلن:

کاربرد بازدارنده های اتیلن مثل STS وAgNo₃ هم همین اثر را دارد.بازدارنده های اتیلن مثل MMG,AVG,AOA نسبت به بقیه ارزانتر و در دسترس تر است.افزودن کبالت به محلولهای حفاظت کننده نیز از انسداد آوندی در ساقه های رز جلوگیری میکند و جریان مستمر اب را در ساقه ها حفظ میکند و در نتیجه میزان جذب اب را در گلها افزایش میدهد.علاوه بر این کبالت تا اندازه ای باعث بسته شدن روزنه ها میشود و پتانسیل آبی را در گلهای بریده افزایش میدهد.یون کبالت مانع از بیوسنتز اتیلن میشود.کلرید کبالت عمر گلهای بریده داودی را 7-5 روز نسبت به تیمار شاهد افزایش داده است.

در ارکید دندروبیوم نیز علاوه بر افزایش عمر گلدانی سبب تسریع در باز شدن جوانه ای گل شده است.

میکروب کشها:

مثل نیترات نقره که یک باکتری کش است ولی با کلر اب شهری واکنش داده و در مقابل نور هم دچار تغییر رنگ میشود .تیو سولفات نقره یک بازدارنده قوی فعالیت اتیلن باکمی فعالیت ضد میکروبی است.

اسیدهای آلی:

اسید سیتریک،اسیدایزو آسکوربیک،اسید تارتاریک و اسید بنزوییک برای افزایش طول عمر گلهای بریده به کار میروند،اسید سیتریک باعث کاهشPH آب ،ایجاد تعادل آبی و کاهش گرفتگی ساقه میشود.

محلولهای نگهدارنده:

محلول های حاوی 8-هیدروکسی کویینولین((8-HQS تیوبندازول(TBZ) هم در افزایش طول عمر گلدانی موثرند.8-هیدروکسی کویینولین یک باکتری کش ویک عامل اسیدی کننده محیط است که علاوه برجلوگیری از رشد باکتریها و کاهش PH محیط ،از بسته شدن ۀوندها در مقطع برش ساقه در اثر رسوب مواد مختلف شیمیایی نیز جلوگیری میکند.

گلهای شاخه بریده داودی که در محلول گلدانی حاوی هیدروکسی کویینولین و ساکارز قرار میگیرند ار عمر بیشتر و حد اکثر وزن تر بالاتری برخوردارند.

مواد شیمیایی(بقیه)

کربوهیدراتها:

کربوهیدراتهایی مثل ساکارز ،گلوکز،و فروکتوز از طریق حفظ وظایف و ساختمان میتوکندری ،تنظیم میزان آب به وسیله کنترل تعرق و افزایش جذب اب باعث افزایش طول عمر کلهای بریده می شوند.البته میزان قند مورد استفاده برای هر گونه گیاهی متفاوت است ،مثلا برای نمو غنچه های گل داودی رقم "Bright Golden anne"غلظت بهینه قند 30 درصد میباشد در حالی که برای "Albatros"حدود 2 درصد است.

نمکها:

نمکهای کلسیم ،آلومینیوم،بور،مس ،روی،نیکل هم در طول عمر گلها موثرند.تاثیر انها به کنترل فعالیتهای میکروبی یا کنترل متابولیسم در گلها مربوط می شود.تیمار سولفات آلومینیوم برای افزایش عمر گلدانی چندین گل بریده پیشنهاد شده است، سولفات آلومینیوم به عنوان یک ماده ضد میکروبی عمل میکند که pH محیط را کاهش میدهد.استفاده از این ماده در محلول گلدان گلهای لیسیانتوس،سبب دوبرابر شدن عمر گلها شده و وزن تازه گلها را افزایش داده است.سولفات آلومینیوم سبب بهبود عمرگلدانی و باز شدن غنچه های ارکید دندروبیوم شده است.

استالدهید که یک متابولیت اتانول است،ماندگاری گل میخک را افزیش داده و به عنوان عامل اصلی بازدارنده پیری گلهای میخک ،رقمwhite sim شناخته شده است.استالدهید این کار را از طریق جلوگیری از تولید اتیلن انجام میدهد.

بازدارنده های رشد:

هایدروزید مالیک،سیکلوهگزامید،آزید سدیم ومورفاکتینها نیز طول عمر برخی از گلهای بریده را افزایش میدهند.آنها مانع تنفس و فرآیندهای شیمیایی ویژه میشوند. البته این ترکیبات باید در غلظت های بسیار پایین استفاده شوند وگرنه ایجاد سمیت میکنند.

کند کننده های رشد:

مثل دامینو زاید (B-9) و سایکوسل(ccc) ،بیوسنتز GA و سایر محرکهای متابولیکی را مانع شده و مقاومت گیاه به استرس محیطی را افزایش میدهند.

متانول و انانول:

اثر مثبت اتاول در افزایش عمر گلدان میخک بریده را ناشی از تاثیر ان در کاهش سرعت تنفس ودر نتیجه جلوگیری از بیوسنتز اتیلن کلیماکتریک میدانند.

اتانول باعث افزایش عمر گلدانی داودی شده و محتوای کلروفیل برگها را افزایش میدهد.

متانول 4 درصد ،اتانول 4 درصد و بنزیل آدنینppm 10 به صورت تیمار پالسی 24 ساعته ،همگی باعث حفظ تورژسانس برگ ،حداقل کاهش وزن تر و سبز ماندن برگهای داودی میشوند.کاربرد متانول به صورت پالسی یا مداوم باعث افزایش کارایی فتوسنتزی برگها می شود.ولی کاربرد متانول به صورت خارجی،باعث افزایش رشد و عملکرد میشود اما اثری روی غلظت کلروفیل و سیستم فتوسنتزی ندارد.

استفاده از متانول باعث به تاخیر افتادن پیری برگ و افزایش عمر گلدانی گلهای بریده شده و نقش بسیار موثری در سازگاری گیاه به نور کم دارد.در داودی شاخه بریده ،کاربرد متانول ،تحت شرایط نور کم ،عمر گلدانی را 8 برابر شرایط نور بالا افزایش میدهد.

یکی دیگر از علائم کاهش کیفیت در گل داودی توسعه رنگ بنفش در گلبرگهای سفید رنگ است که علت ان تشکیل آنتوسیانین میباشد.استفاده از BA و متانول باعث میشود که گلها رنگ سفید خود را حفظ کنند.

پاکلوبوترازول:

یک  بازدارنده کائورون اکسیداز با اثر ضد جیبرلینی است که عمر گلدانی داودی شاخه بریده را افزایش داده ،پیری برگهای ان را به تاخیر انداخته و کارآیی فتوسنتزی را کاهش میدهد،فتوسنتز در گیاهان با شدت نور پایین سازگاری یافته است.

ترکیبات هورمونی:

اکسین ها: به ندرت در محلولهای نگهدارنده گل استفاده میشوند.در گل میخک اکسین ها تولید اتیلن به وسیله گلها را تسریع کرده و باعث پیری زود هنگام میشوند.در بنت قنسول پیری گلها توسط اکسین به تاخیر افتاد.

ABA :فاکتور محرک پیری شناخته شده است.تیمار با ABA پژمرده شدن گلها در معرض نور را به وسیله بستن روزنه های انها و کاهش اتلاف اب به تاخیر میاندازد.با این حال ABA در تاریکی پیری گل را باعث میشود.ABA و IAA میتوانندتولید اتیلن را در گلچه ها و برگها تحریک کنند،همجنین 6-BA از تاثیر ABA روی تولید اتیلن جلوگیری میکند.ABA و CTK در تنظیم پیری انواع گلهای بریده حساس به اتیلن ضد هم عمل میکنند.ABA عمر برگهای داودی راکوتاه کرده و باعث زردی انها میشود،در بد شکلی و کج شدن گلچه ها هم موثر است.

سیتوکینین ها:

از انواع ان مثل 6-BA میتوان در مرحله پس از برداشت گلهای بریده استفاده کرد.سیتوکینینها میتوانند مانع تولید اتیلن شوند.ولی روی گلهای داودی اثر کمی دارند.6-BA به تنهایی نمیتواند مانع تولید اتیلن شود ولی روی تولید اتیلن تحریک شده بوسیله ABA اثر آنتاگونیستی دارد.همچنین باعث افزایش میزان GA₁+3 در برگهای داودی میشود.و میتواند پژمردگی زود هنگام برگها را به تاخیر اندازد.

کاربرد BA در داودی شاخه بریده به طور کامل از تشکیل آنتوسیانین در گلبرگها جلوگیری میکندو اثر مثبتی روی محتوای کلروفیل و کارایی فتوسنتزی برگها دارد.

جیبرلین ها:

تیمار با GA تجزیه کلروفیل در برگهای آلسترومریا و سوسن که به مدت طولانی حمل و انبار میشوند را مانع میشود.استفاده از GA₃ به تنهایی یا درون محلول نگهدارنده باعث افزایش عمر گلدانی داودی شده و پیری را به تاخیر میاندازد.ولی اثر ان کمتر از 6-BA است.

نتیجه گیری:

همه این نتایج تایید کننده این مطلب است که توازن بین 5 نوع هورمون گیاهی روی فرایند پیری داودی شاخه بریده موثر است،پس با کاربرد خارجی هورمون ها و یا استفاده از بازدارنده های تولید  یا فعالیت هورمونی میتوان زردی برگها و پیری را به تاخیر انداخته و عمر گلدانی را افزایش داد.همچنین استفاده از تیمارهای شیمیایی بویژه ساکارز ، نمکها ،و ترکیبات میکروب کش و الکلها که به اسانی در دسترس هستند  هم میتواند مفید باشند.

منبع:ماهنامه کشاورزی سنبله(زهره نصر آبادی؛دانشگاه فردوسی مشهد)

گل مریم

Polianthe

گل مریم Polianthes كه فقط یك قسم از آن كاشته میشود جنسی از تیره سوسنیهاست .

گل مریم باغی P. tuberosa گیاه پیازی با برگهای كوتاه و ساقه های بلند كه تا یك متر قد میكشد و منتهی به یك خوشه گل سفید با عطری تند و مطبوع میگردد .

 از این قسم جور پُرپَری هم وجود دارد كه بنام مروارید T. la perle معروف است .

گل مریم Polianthes را در زمین و كلدان هر دو میتوان كاشت ، در مناطق سرد كه زمستان طولانی است چون پیاز گل مریم Polianthes خراب میشود بهتر است آنها را در گلدان بكارند .

روش كاشت :

 برای كاشتن گل مریم Polianthes در گلدان باید پیازهائی كه گل نداده جدا كرده آنها را در گلدان مملو از خاك تازه سیاه مخلوط با خاك برگ كاشته در گلخانه سرد یا اطاق بدون اینكه گلدانها را آبیاری كنند تا اواسط اسفند نگاهداری نمایند ، از آن به بعد كم كم شروع به آب دادن گلدانها میكنند و پس از آنكه مطمئن شدند دیگر در هوای آزاد یخبندان نمیشود گلدانها را بیرون آورده جای آفتاب رو بچینند ، معمولا گل مریم Polianthes از شهریور تا مهرماه گل میدهد و ممكن است گاهی زودتر هم باز شود ،

تكثیر:

خانواده آلاله  یک خانواده بزرگ و مهم در گلکاری است؛آنها به طور گسترده ای استفاده میشوند.به طور کلی شامل Anemone;Aquilegia;Clematis;Consolida ;Delphinium میباشد.

خاستگاه:                                 

اروپا،آسیا و آمریکا(1992).

استفاده و وضعیت رایج:

به عنوان یک گل شاخه بریده با دوام زیاد رشد میکند.

A.napallus یکی از صدها جنس و گونه میباشد.با گلدهی تابستانه در چندسال120-90 سانتی متر قد و دارای ساقه های عمودی و باریک است.گل آذین آن یک خوشه است و گلهای منفرد به وسیله دمگلچه کوتاه بر ساقه ی اصلی فشار وارد می آودند.گلهای آبی تیره و بنفش میتوانند 4 سانتی متر طول و 20 سانتی متر عرض داشته باشند.کاسبرگهای گلبرگ نمای زیرین به شکل یک کلاهک یا کلاه خود10-5 سانتی متر پهنا دارند،برگها متناوب،سه لوب و با حلقه های انتهایی میباشند.

ریشه ها غده ای هستند(Napalls یعنی شلغم کوچک)Acontinum به عنوان یک گیاه علفی در نظر گرفته میشود.گزارش شده که در چین باستان برای سمی کردن نوک پیکان و برای سم Wloves از آن استفاده میشد(1996).در کشور یونان کلمه akoniton به معنی نیش جانوران زهر دار میباشد(1942&1976).

رقمها:

جنسهای گوناگون و رقمهای مختلف در تاریخ آنها درباره گل در طی فصل رشد،بلندی و کیفیت وجود دارد(1981).

تکثیر:Aconitum از غده ها تشکیل شده است،و اغلب بیشترین شکل از تکثیر به وسیله تقسیم بوته است(1989).نسل های پی در پی غده ها سالیانه تولید میشوند،غده ها که تولید شدند در آینده تا همیشه گل میدهند.

برای رشدaconitum به شکل بذر،بذر تا موقعی که تازه هست و فورا متورم میشود،جمع آوری میشود،اگر به آن اجازه کامل رسیدن داده شود،بذر توسعه یافته یک رکود عمیقی دارد.آرمیتیج در سال 1993 توصیه کرد که سینی های بذر در دمای 21-18 برای 4-2 هفته قرار گیرند،و این عمل با 8-6 هفته در دمای 4-7 ،ادامه داده شود.به محیط کشت اجازه افت دما به زیر 9  داده نشود.بعد از جوانه زدن در دمای 13-7 رشد میکند تا آماده انتقال شود.بذر به 3-2 سال برای گلدهی نیاز دارد.لوریک در سال1994 گزارش کرد که جوانه زنی مطلوب بعد از تیمار با ppm 50 جیبرلین اتفاق افتاد.گیاهان میتوانند به صورت کشت درون شیشه ای تکثیر شوند.

کنترل گلدهی و رکود:

غده ها باید فقط زیر خاک شسته خوابانیده شوند،در یک مکان cm 1515 مرطوب،محیطهای کشت خشک خواهند شد(1989).aconitum ها در کشور هلند در گلخانه در دمای 13 در خارج از فصل تولید شدند(1979).این گیاهان عموما در فضای باز تحت شرایط نیم سایه ساحلی کالیفرنیا بر اثر کاشت پی در پی غده ها و ذخیره در انبار سرد در 2،رشد میکنند.

زمانی که ریشه های غده ای در تیمار سرمایی 2 درجه برای 10 هفته قرار گرفتند و پس از آن در 2 برای 0-2-8-15 هفته اضافی(در مجموع از 10-120180یا25 هفته)؛گیاهان در 110-92-75 یا 68 روز به ترتیب،گل دادند(1980).افزایش دوره انبارداری طول گل آذین را افزایش داد و تعداد جوانه  گل در هر گل آذین را کاهش داد.وزن گل آذین با افزایش دوره ی انبار داری بالای 18 هفته افزایش پیدا کرد،اما با تیمار 25 هفته کاهش پیدا کرد.زمانی که غده ها به مدت 16 هفته در 2،0،یا 2 ذخیره شدند،تمام گیاهان در86 روز گل دادند.تعداد شاخه های گل دهنده تولید شده در هر غده وقتی که در دمای2 در مقایسه با 2 -0 ذخیره شدند،بیشتر شد.غده ها میتوانند برای مدن طولانی در دمای2ذخیره شوند(1980).

محققان (1992)گزارش کردند که تیمار غده ها با GA₃ میتواند جایگزین سرما برای ظهور شاخه دهی باشد.بعد از ظهور تنها اسپری کردن یک GA₃ منتج به افزایش بازده گلدهی،طول ساقه و تعداد غده های دختری میشود.برای حداکثر کردن وزن و تعداد غده ها یک دوره نوری 16 ساعته در مقایسه با یک دوره نوری 8 ساعته در دمای  17روزانه  و12 شبانه ،عالی بود.

دما: Acontinum

 دماهای سرد رشد هم در گلخانه و هم در فضای باز را ترجیح میدهد،در غیر این صورت رشد ضعیفی خواهد داشت.آرمیتیج در سال 1989 گزارش که دماهای شبانه زیر 21 برای کیفیت در باغ محیطی ضروری است.

نور:

Acontinum باید در آفتاب کامل در زمین باغ یا گلخانه رشد کند.روشنایی تکمیلی تحت شرایط گلخانه در اوایل بهار در هلند،تاریخ گلدهی ساقه ها را تسریع نکرد،در صورتی که طول ساقه ها افزایش پیدا کرد(1980).

آب:

در محیط کشت مرطوب نگه داشته میشوند.برداشت 4 هفته بعد از گلدهی شروع شد،آب میتواند به قدری که خشکی گیاهان به عقب بیفتد و غده ها را بتوان برداشت و باز سازی کرد(1994).شاخ و برگ کافی باید برای رشد غده ها ،باقی بماند.

دی اکسید کربن:

اطلاعات قابل دسترس درباره تثبیت CO₂ توسط برگها،وقتی که گیاهان در خارج ار فصل در طی زمستان در گلخانه تولید میشوند،وجود ندارد.

تغذیه:

نسبت به کاشت قبلی،کمپوست برحسب یک عمق cm 3-2 ترکیب میشود.با شروع یک باره رشد،لوری در سال1994 از کود 7-3-7 در ppm 100 نیتروژن استفاده کرد.

محیط کشت:

به یک محیط کشت مرطوب خوب زهکشی شده نیاز دارد.غده ها با cm 3-2 از خاک پوشیده میشوند(1994)

کنترل ارتفاع:

نیاز ندارد.مانند یک گل شاخه بریده رشد میکند.

محل،مکان:

برای تولید تجارتی گلهای شاخه بریده،غده ها در  cm²80 -60 خوابانیده میشوند.در فضای باز گیاهان عمر درازتری دارند و باید در مکانی به فاصله cm 4545 تا cm 6060 به طور جداگانه در بسترها جای داده شوند(1993).در باغ های خانگی فضای cm  4545 به طو جداگانه است.

Pinching و حذف جوانه های زائد:

نیاز ندارد.

قیم:

به دولایه تور سیمی برای محافظت ساقه های گل دهنده نیاز دارد.

جدول زمانی و زمان بندی:

در زمان کل تولید به 6-5 ماه برای رکود غده ها نیاز دارد.

نمونه جدول زمات بندی برای تولید خارج از فصل acontium برای غده های دارای رکود.تطبیق شده با لوریک 1994 و لئو وون 1980

بیماریها:

پوسیدگی طوقه،زنگ و پژمرده شدن ،خیلی اوقات میتواند اتفاق بیفتد و برای جلوگیری از مشکلات به مراقبت مداوم نیاز دارد(1990).پوسیدگی ریشه،برگهای زرد،خم شدگی،پوسیدگی پایه ساقه،و رگبرگهای سیاه در ساقه و بافت ریشه تولید میکند،پژمردگی برجسته است مانند زرد-سبز شدن برگها(اغلب فقط یک سمت گیاه)پیشرفت میکند به سمت برگ از قبل مرده و باعث رنگ گرفتگی سیاه به قهوه ای در ساقه های بریده میشود(1993).

دیگر بیماریهای برجسته شامل لکه باکتریایی برگ،پوسیدگی ریشه،زنگ،برگ یا ساقه سیاه شده و ویروس موزائیک.

غده ها را نمیتوان با آب گرم برای کنترل آفات و بیماریها تیمار کرد.

حشرات:

آفیدس و تریپس میتواند اتفاق بیفتد.

بیماری های فیزیو لوژیکی:

به طور خاص اگر دانسیته گیاه زیاد باشد،سقط جنین در زمستان در تولید خارج از فصل،وقتی که سطح نور پایین باشد،میتواند اتفاق بیفتد(1994).

برداشت:

وقتی 3-1 گل آنها در خوشه باز شده است،ساقه ها باید برداشت شوند(1993&1994).گلها دوام طولانی دارند و خیلی اوقات به آنها تیماری داده نمیشود(1979&1981)به هر حال،چندین چلوگیری کننده از فساد گل آزمایش شده و نتیجه مطلوب داده(1990).گلها باید 10-7 روز در ماده جلوگیری کننده از فساد دوام داشته باشند(1993).ذخیره کردن در دماهای بین 7-16؛و دماهای کمتر از7 شاید باعث سیاه شدن گل کهنه نسبت به خسارت سرما باشد(1993)

گلها به اتیلن حساسند(1990&1979)و لوریک درسال 1994 گزارش کرد که گلها در اثر اتیلن پیر میشوند.بین mM 50/0-25/0 از تیو سولفات نقره تجارتی محافظ برای افزایش عمر گلدانی به 5/2-2 روز،کشف شد.به هر حال،لوری در سال 1994 ،mMSTS 75/0 ؛سوکروز 2% و یک آفت کش با یک پالس 12 ساعته را برای بهبودی عمر گلدانی مورد استفاده قرار داد.

آب بالا آمده در گل شاخه بریده اضافه کاری را کاهش میدهد و آب کمتری تلف میشود به شرطی که ساقه ی بریده شده در نور،تاریکی یا نور،تاریکی پی در پی نگه داشته شود،یا در محلول شامل آفت کش یا مایه ی تلقیح نگه داشته شود(1987&1988).

به طور قابل توجه گلدهی گیاهان ،در ماه آگوست(مرداد)قبل از میانگین دو روز بلند تر از گلدهی آنها در جون(خرداد)انجام میشود.

منبع:کتاب گلکاری (متن انگلیسی)

چکیده

گلبرگهای لکه دار شده گل شاخه بریده فرزیا واریته Cote d^, Azur که توسط بوتریتیس سینره مریض شده اند،با بخار فشرده شده متیل جاسمونات،تیمار شدند.

اثر متیل جاسمونات به جمع شدگی و دمای دوره تکامل بستگی دارد.شدت بیماری،تعداد زخمها و ضخامت زخم ها با افزایش متیل جاسمونات تجمع یافته به واسطه l⁄MeJAµ 1/0

کاهش یافت.

به هر حال،از میان تجمع متیل جاسمونات های مختلف امتحان شده آنها معنی دار نبودند (P>0.05).متیل جاسمونات بر کاهش لکه های بوتریتیس سینره گل در 20 و سپس در12 اثر بیشتری دارد.تیمار متیل جاسمونات در 5 بی اثر بود.در 20،تیمار متیل جاسمونات در l⁄MeJAµ 1/0،شدت بیماری،تعداد زخمها و ضخامت زخمها را با 58،50 و48% به ترتیب،کاهش داد،چنانچه با شاهد تیمار نشده مقایسه شد.در یک آزمایش تکرار،شدت بیماری،تعداد زخمها و ضخامت زخمها به علت تیمار گلها با متیل جاسمونات بعد از 12 ساعت دوره تکامل به وسیله 68،56،و50% به ترتیب کاهش پیدا کرد.متیل جاسمونات به طور مستقیم در آزمایشگاه فعالیت ضد قارچی ندارد،پیشنهاد میشود که تیمار در محیط آزمایشگاه ؛بوتریتیس سینره که لکه دار شدن گل را به وسیله القای پاسخ دفاعی میزبان تحریک میکند کاهش میدهد.متیل جاسمونات در  l⁄MeJAµ 1/0 به طور معنی داری (P<0.05) عمر گلدانی گلهای شاخه بریده فرزیا را افزایش داد و پیری تشخیص داده شده به وسیله پایین آوردن پژمردگی ثبت شده و افزایش وزن تر،به تاخیر انداخت،چنانکه با شاهدهای تیمار نشده مقایسه شد.

منبع:مقاله از سایت ELSEVIER

نوشته شده توسط:Anastasios I. Darras -Leon A. Terry -Daryl

قدمت  کشت و کار و نگداری گلها در ایران  شاید همزمان با شروع کشاورزی  بوده است . با نگاهی به تاریخ و فرهنگ ایران به نظر می آید که همواره ایرانیان در موضوعات مرتبط با گل جایگاه خوب و ارزنده ای داشته اند.زمانی که بسیاری از کشور های نامی زمینه پرورش گل و گیاه را نداشته اند کشور ما با  داشتنن گلخانه های  خوب و قابل قبول در زمان خود وضعیت خوبی داشته است.در سالهای اخیر احداث گلخانه های نسبتا مجهز و کارآمد به منظور کشت و پرورش میوه به کار میرود و گل و گیاه از نظر اقتصادی و صادرات هنوز موقعیت مناسبی در دنیا ندارد.در صورتی که ایران در یک منطقه پر رود با طول روز بلند و روشنایی کامل آفتاب قرار دارد و از این نظر در بسیاری از هزینه ها مثل گرم کردن و روشن نگه ذاشتن گلخانه ها که برای کاشت و تکثیر گیاهان زینتی اهمیت زیادی دارد صرفه جویی می کند.و همچنین موقعیت ایران به دلیل قرار داشتن در کنار کشورهای پر مصرف گل و گیاه از نظر اقتصادی حائز اهمیت است.همسایه های شمالی و جنوبی ایران از خریداران بسیار خوب گیاهان زینتی هستند.ایران با داشتن بازار متعادل و نسبتا ثابت و دائمی قادر است جایگاه واقعی خود را در این عرصه پیدا کند.کشور هلند مقام اول را به عنوان تولید و مصرف کننده گل و گیاه دارد.از لحاظ موقیت جغرافیایی و همچنین وضعیت نیروی کار ایران در مقایسه با هلند موقعیت مناسب ترو ارزانتری برخوردار است.ارز آوری گل و گیاه برای ایران یک موقیت انحصاری است.در کشور ما ارز آوری گلهای شاخه بریده با ارز آوری نفت مقایسه میشود.به طوری که فروش دو تا سه شاخه گل (از بعضی انواع گل)می تواند ارز آوری معادل یک بشکه نفت را داشته باشد و صادرات گل و گیاهان زینتی میتواند جانشین نفت شود،اما پارامترهای قابل قبول بازار جهانی برای پرورش گل و گیاه را باید مهیا کرد.گیاهان زینتی مخصوصا گلهای بریده عمر قفسه ای محدود دارند.برای بازارهای تجاری نزدیک پرورش داده می شوند تا مصرف کننده گان حداکثر استفاده و طراوت را از گل و گیاه ببرند.تعداد زیادی از گلهای زینتی به عنوان بخشهای بریده شده و جدا از پایه مادری قابل عرضه به بازار هستند،نظیر انواع میخک،رز و ژربرا،ارکیده. بر اساس بررسی های منتشر شده در ایالات متحده آمریکا در سال 1970،آب تنها ماده مورد استفاده برای افزایش دوام گلها برای 70 درصد گلهای بریده تولید شده بود.تقریبا بسته بندی تمام گلهای بریده بسته به نوع بازار و سلیقه خریداران عرضه میشود.همچنین تکنیک های جدید انبار داری برای گلهای بریده و گیاهان گلدانی بهبود یافته است.برای مثال تکنولوژی جدید امکان نگهداری  گلهای میخک را به مدت 6-4 ماه ایجاد کرده است.

   فصل اول-شرایط رشد و دوام ظاهرگل                                                                                                                                                                                                                                     ظاهر و گل  و طول عمر گیاهان بستگی به شرایط پرورش گیاهان،زمان صحیح برداشت و مواظبت های پس از برداشت دارد.گیاهان پرورش یافته تحت شرایط مطلوب بالاترین کیفیت را خواهند داشت.عوامل موثر بر طول عمرگلهای بریده عبارتند از:1-موثر در طول مدت پرورش مانندنور،دما،کود دهی ،آبیاری،رطوبت،کنترل آفات و بیماریها،آلودگی هوا و بهداشت،مرحله نمو گل در زمان برداشت.2-موثر پس از برداشت مانند  زمان برداشت،نحوه برداشت،دما،رطوبت،نور،تولید اتیلن و حساسیت گل.                                                                              

جدول 1:تفاوتها در دوام پس از برداشت گلها در برخی از گونه های گلهای بریده                                                                              

این جدول اختلاف در طول عمر گلهای بریده با قطر و سفتی ساقه آنها همبستگی نشان می دهد .

نور:شدت نور یکی از عوامل مهم و تعین کننده مقدار کربوهیدراتها در گلها می باشد که بطورمستقیم فتوسنتز را تحت تاثیر قرار می دهد. .درجه حرارتهای پایینتر،شدت نور پایین و روزهای کوتاه زمستان در مقایسه با روزهای گرم و طولانی تابستان،طول عمر میخک ها ، ژربراها و رزها را کاهش میدهند.

دما:.فرزیاها،زنبق ها و لاله ها هنگامی که دمای شب حدود 10 درجه سانتیگراد باشد کیفیت بهتری دارند.عموما برای کاهش ریزش برگ بدشکلی گلها،جلوگیری از تغیرات شدید و نوسانات دما در گلخانه از اهمیت زیادی برخوردار است.                                                                                                  

کوددهی:ازت زیاد دوام گلهای بریده را کاهش می دهد و حساسیت آنها را در آلودگی به کپک خاکستری افزایش می دهد.شوری بالا و مقادیر زیاد کلر در بستر رشد هم،دوام گلها را کاهش میدهد.                                                                                                                                                                  

در یک تحقیق فروغ مرتضایی نژاد و نعمت الله اعتمادی اثر محیط کشت بر گل و پیازچه های تولیدی گل مریم Polianthes tuberose L. که یکی از مهمترین گلهای بریده جهان است را مورد برسی قرار دادند.به علت بوی خوش و عطر فراوانی که دارد در صنایع عطر سازی از آن استفاده می شود ..عوامل متعدد محیطی و تکنیک های کشت بر کمیت و کیفیت گل و پیاز اثر دارد.یکی از این عوامل نوع محیط کشت است .آنها در این پژوهش که به منظور اثر 8 نوع محیط کشت بر روی گل و پیازچه های تولیدی این گیاه انجام شد ،پیازچه های گل مریم رقم دابل با پیرامون 5/7 -6 سانتیمتر تهیه کردند.طرح در قالب بلوکهای کاملا کاملا تصادفی در سه تکرار انجام دادند.آنالیزهای آماری داده ها نشان داد تفاوت معنی داری در سطح یک درصد بین 8 محیط کشت نسبت به تعداد بوته سبز شده وجود داشت به طوری که محیط کشت خاک باغچه +شن به نسبت مساوی بیشترین بوته های سبز شده را در کوتا هترین زمان نشان دادند در صورتی که تفاوت معنی داری بین تعداد برگ ایجاد شده وجود نداشت. همچنین اندازه گل آذین اختلاف معنی داری را در سطح 5% نشان داد به طوری که در خاک باغچه +کود دامی پوسیده  به نسبت مساوی بیشترین تعداد گل آذین را تولید کرد.تعداد گل آذین های ایجاد نیز اختلاف معنی داری درسطح 1% نشان میدهد به طوری که در خاک باغچه + کود پوسیده دا�