باغبان باشی

باغبانی

بررسی خاک های ایران از نقطه نظر PH

بررسی خاک های ایران از نقطه نظر PH

  

 pH خاک های فلات مرکزی ایران در اکثر موارد بیش از ۷ است و علت آن وجود کربنات کلسیم، سولفات کلسیم و املاح شور و سدیمی می باشد. در بعضی از خاک های غنی از سدیم و کربناتهای محلول، PH خاک از ۹ نیز تجاوز نموده و به ۷/۹ و حتی بیشتر می رسد مثلاً خاک غنی از سدیم ، PH خاک تا ۱۰ افزایش می یابد. PH حداکثر خاک های فلات مرکزی ایران بین ۷ تا ۵/۸ در نوسان است. در خاک های جنگلی شمال PH خاک اسیدی بوده و حتی به ۲/۴ کاهش می یابد. عامل اسیدی شدن در این مناطق نزولات آسمانی، وجود ماسه سنگها و شنها است.
  اصلاح خاک های آهکی از نقطه نظر کاهش PH:
همانطور که می دانیم جذب تعداد زیادی از عناصر معدنی در خاک های آهکی به کندی انجام می گیرد در بین این عناصر می توان آهن، فسفر ، روی، کبالت ، پتاس و غیره را نام برد. در خاک های آهکی ایران مسئله کمبود و عناصر کمیاب در حقیقت مطرح نیست زیرا این عناصر در خاک هستند و حتی به مقدار زیاد ولی به علت وجود آهک و یون کلسیم فراوان، جذب عناصر کم مصرف با مشکلات فراوان انجام می گیرد. برای اصلاح و بهبود خاک های آهکی روش و متدهای زیادی وجود ندارد.
خاک های آهکی بی اندازه از مواد آلی فقیر هستند و یکی از نقایص این خاکها کمبود مواد آلی و هوموس هستند. از طرف دیگر با اضافه نمودن مواد آلی می توان از نقش مضر آهک جلوگیری نمود. روش دیگر عبارت خواهد بود از اضافه کردن کودهای شیمیایی اسیدی کننده خاک، تعداد این کودها کم و تأثیر آنها کند می باشد. در بین آنها می توان سولفات آمونیوم را نام برد.

 

  PUB0006465
  اسیدیته حقیقی – اسیدیته کل :
در خاک دو نوع اسیدیته تشخیص داده می شود: اسیدیته حقیقی که آنرا اسیدیته لحظه ای (actual acidity) و در واقع همان مفهومی است که تاکنون در مورد PH خاک گفته شد و وقتی از PH به طور کلی نام برده می شود، منظور این اسیدیته است. بنابراین اسیدیته حقیقی خاک نمایانگر غلظت یونهای هیدروژن آزاد در محلول خاک می باشد. خاک اسیدی دارای PH کمتر از ۷، خاک خنثی دارای PH مساوی ۷ و بالاخره خاک قلیا دارای PH بیشتر از ۷ اسیدیته کل در واقع بیان کننده توانایی ضمنی خاک در دارا بودن خاصیت اسیدی بیشتر از اسیدتیه حقیقی است به همین جهت آنرا اسیدیته پتانسیل (potential acidity) نیز می نامند. در مفهوم اسیدیته کل، یون های +H قابل تبادل موجود در خاک که قابل جابه جا شدن به وسیله کاتیونها می باشند، در نظر گرفته می شود و اندازه گیری آنهم با تعیین مقدار کاتیون های فلزی که جای هیدروژن قابل تبادل را می گیرند، امکان پذیر است. به طور کلی در میان واحدها و ترکیبات عمده تشکیل دهنده خاک، عده ای به عنوان عوامل اسیدی و عده ای دیگر در نقش عوامل قلیایی عمل می کنند. از دسته اول رس و هوموس را می توان نام برد. که همانند یک اسید ضعیف (اسیدوئید) اهمیت فراوان در خواص فیزیکوشیمیایی خاک دارند، در صورتی که آهک و ترکیبات حاصل از آن که در اغلب خاکها کم و بیش یافت می شود،به عنوان یک عامل قلیایی و خنثی کننده ترکیبات اسیدی به حساب می آید و بالا فرد در میان کلوئیدها، هیدروکسید آهن که از آن به عنوان کلوئید با خاصیت باز ضعیف (بازوئید) یاد شده، در دسته اخیر قرار می گیرند. 
تغییرات PH خاک :
دامنه تغییرات PH در خاک های طبیعی موجود، معمولاً بین حداقل ۳ تا ۵/۳ و حداکثر ۱۱ تا ۱۲ قرار دارد. PH حداقل در خاک های باتلاقی و خاک های حاوی مقادیر قابل ملاحظه سولفات آلومینیوم و PH حداکثر در خاک های قلیایی مناطق خشک و حاوی مقادیر زیاد کربنات سدیم اتفاق می افتد. در شرایط یکنواخت مواد اولیه تشکیل دهنده خاک و سایر مشخصات فیزیکوشیمیایی یکسان معمولاً هر قدر شستشو در خاکی بیشتر صورت گیرد، به دلیل مهاجرت کاتیونها و عوامل قلیایی، PH خاک تنزل می یابد.
GeoLabPic_655_2 در تعقیب بارندگی شرایط فیزیکی خاک از قبیل ساختمان فیزیکی و پایداری آن، وجود عوامل کلوئیدی نگهدارنده کاتیونها (کلوئیدهای رس و هوموس و بالاخره نفوذ پذیری خاک در به ثمر رساندن تأثیر فوق مورد توجه قرار می گیرند. چگونگی تلفیق این عوامل با هم در کندی و تسریع خاک و در نتیجه در تغییرات PH آن تأثیر می نماید. در یک خاک معین،PH دارای تغییرات فصلی است شدت بارندگی در بعضی از فصول سال (حرکت املاح به طرف عمق) خشکی و تبخیر زیاد خاک سطحی در فصول دیگر (صعود املاح به طرف سطح خاک) انتقال بیشتر شاخ و برگ مرده گیاهان به خاک در فصل خزان و بالاخره چگونگی توسعه فعالیت موجودات زنده خاک در مدت سال و تأثیر آن در تخریب و تحول مواد آلی، همه و همه از عواملی هستند که کم و بیش در ترکیب و غلظت محلول خاک و در نتیجه در تغییرات فصلی PH تأثیر می گذارند.
عملیات مختلف زراعی دلیل دیگری در تغییرات PH خاک است. شخم زیاد، زیرو رو کردن خاک و آبیاری مداوم همواره موجبات شستشوی خاک را فراهم می کند، در نتیجه مهاجرت املاح از لایه های سطحی خاک به طرف اعماق در شرایط زهکشی مناسب در تغییرات PH خاک تأثیر دارد در یک منطقه با خاک مشابه، اختلاف PH بین قطعات تحت کشت و آبیاری و قطعات بکر و بایر مشاهده می شود) 
  اثرات مصرف کودهای مختلف و میکروارگانیسم ها روی PH
مصرف کودهای مختلف در خاک های زیر کشت، تغییراتی در PH ایجاد می کند، معمولاً کودهایی از نوع آمونیاکی، سولفات، کلرور پتاسیم، سوپر فسفات ، گوگرد ، اوره و خون خشک موجب تنزل PH خاک می شود، در حالی که کودهای دیگر مانند سیا نامید، اسکوری، نیتراتهای سدیم و کلسیم و کود دامی، PH خاک را بالا می برند. تأثیر فعالیت میکروارگانیسم ها در عمل هوموسی شدن بقایای آلی تأثیر دارند، خواه ناخواه در PH خاک تأثیر می گذارند، چرا که محصول نهایی این فعالیت در هر شرایط ، نوع مشخص از هوموس است که PH آن با نوع دیگر تفاوت دارد. 
PH و حاصلخیزی خاک :
PH را نباید به تنهایی عامل مستقل برای تعیین حاصلخیزی خاک دانست بلکه، PH معمولی از عوامل مختلف شیمیایی است که به عنوان یک معیار قابل اندازه گیری نمایانگر چگونگی تلفیق عوامل مزبور است. در ذکر بهترین رقم PH همواره باید شرایط ویژه هر منطقه از جمله منابع آب و خاک، آب و هوا و گیاهان کشت شده، مورد توجه قرار گیرند. در یک حالت کلی می توان گفت که اغلب گیاهان برای رشد و بازدهی مطلوب، PH حدود خنثی زا می طلبند. بعضی از گیاهان مانند یونجه و چغندر PH کمی قلیایی را ترجیح می دهند (بین ۷ تا ۵/۷ ) و بعضی دیگر مانند سیب زمینی و یولاف در PH کمی اسیدی بهتر رشد می کنند ( بین ۵/۵ تا ۵/۶)
PH با خواص فیزیکی و شیمیایی خاک و کلاً با رشد و بازدهی گیاهان ارتباط دارد. تجمع ذرات کلوئیدی برای تشکیل خاکدانه ها و برقراری ساختمان فیزیکی مطلوب در خاک مستلزم PH متناسب با طبیعت کلوئید است. PH بالا در خاک های قلیایی به نقش سدیم در پخشیدگی رس و ایجاد لایه های فشرده و غیر قابل نفوذ کمک می کند، در حالی که تنزل PH همواره معیاری در پیشرفت مراحل اصلاح خاک های مزبور به شمار می رود.
برای قابلیت جذب بسیاری از عناصر مورد نیاز گیاهان، حدودی از PH همواره مناسبتر و گاهی ضروری تر است. در این میان رابطه فشرده قابلیت جذب فسفر یا PH خاک بیش از همه جلب توجه می کند. آنیون فسفات در PH های مختلف ظرفیت های متفاوت به خود می گیرد.
PO4-3 , HPO4-2 , H2 PO4-
صورت های مختلف این آنیون می باشند که به ترتیب از PH کمتر از ۴ تا بالاتر از ۹ در خاک ظاهر می شوند. بهترین شرایط جذب فسفر در خاک برای گیاهان ۶ تا ۷ و برای پتاسیم و گوگرد بالاتر از ۶ است و برای ازت ۶ تا ۵/۷ است. اگر PH به عنوان تنها وسیله ارزیابی در اختیار باشد در یک حالت کلی جدول استفاده از اراضی را می توان به شرح زیر ارائه نمود.
۱ – PH 3 تا ۵/۴ نوع نوع خاک فوق العاده اسید – اراضی باتلاقی – جنگل گونه های اسید دوست
۲ – ۵/۴ تا ۵/۵ نوع خاک خیلی اسیدی – اراضی چمنی – زراعت گونه های اسید دوست (چاودار ، گندم سیاه)
۳ – ۵/۵ تا ۶ HP – نوع خاک اسیدی – اراضی چمنی – زراعت گونه های اسید دوست ( ۴ – تا ۷۵/۶ نوع خاک کمی اسیدی انواع زراعت به غیر از بقولات آهک دوست
۵ – PH 75/6 تا ۲۵/۷ نوع خاک خنثی تمام زراعت ها
۶ – ۲۵/۷ تا ۵/۸ نوع خاک آهکی یا شور، تمام زراعت ها به غیر از گیاهان غیرآهک دوست و در صورت شور بودن باید شرایط آبیاری و زهکشی متناسب رعایت شود
۷ – از ۵/۸ به بالا نوع خاک شور یا قلیایی ، کشت گیاهان مقاوم به شوری (با رعایت نکات لازم در جهت اصلاح اراضی) 
  عوامل مؤثر در PH خاک :
در شکل رابطه تقریبی بین PH خاک و قابلیت استفاده عناصر غذایی گیاه را نشان می دهد. فعالیت قارچها، باکتریها و اکتینومیست ها نیز در این شکل نشان داده شده است. برای اصلاح خاک های اسیدی که PH آنها کمتر از حد مطلوب باشد می توان سنگ آهک (کربنات کلسیم) به آنها اضافه نمود. این ماده طبق واکنش زیر خاک عکس العمل نموده سبب اشباع نسبی کلوئیدها با کلیسیم می شود.
PH مناسب براان
نباتات زراعیCabbagepHcolorSmooth-pHexplained
سبزیجات
درختان میوه
برنج ← ۵/۶ – ۵
اسفناج ← ۵/۷ – ۶
آلبالو ← ۷ – ۶
توتون ← ۵/۷ – ۵/۵
پیاز ← ۷ – ۵/۵
زردآلو ← ۷ – ۶
جو ← ۸/۷ – ۵/۶
خیار ← ۷ – ۵/۵
سیب ← ۵/۶ – ۵
چغندر قند ← ۸ – ۵/۶
سیب زمینی ← ۵/۶ – ۸/۴
هلو ← ۵/۷ – ۶
ذرت ← ۵/۷ – ۵/۵
کاهو ← ۷ – ۶
گردو ۸ – ۶
سورگوم ← ۵/۷ – ۵/۵
کلم ← ۵/۷ – ۶
درختان غیر مثمر :
سوژا ← ۷ – ۶
گل کلم ← ۵/۷ – ۵/۵
زبان گنجشک ← ۵/۷ – ۶
گندم; ← ۵/۷ – ۵/۵
گوجه فرنگی ← ۵/۷ – ۵/۵
سرو خمره ای ← ۵/۷ – ۶
نخود ← ۵/۷ – ۶
گلهای زینتی :
یونجه ← ۸/۷ – ۲/۶
آزالیا ← ۵ – ۵/۴
بگونیا ← ۷ – ۵/۵
داودی ← ۵/۷ – ۶
شمعدانی ← ۸ – ۶
میخک ← ۵/۷ – ۶۶
چون گاز کربنیک فرار بوده از خاک خارج می شود، واکنش به طرف راست رفته و سبب بالارفتن درصد اشباع بازی خاک و نهایتاً بالارفتن PH می گردد. چنانچه سنگ آهک به مقدار کافی و به طرز صحیحی مصرف شده و افزودن آن به خاک به فواصل مناسب تکرار شود می توان PH خاک مزرعه را در حد مطلوبی نگه داشت.
خاک های قلیایی را نیز با دادن اسیدزا می توان اصلاح نمود و PH آن را به حد کافی تنزل داده و به سطح مطلوب رساند. بدین منظور می توان از اسید سولفوریک یا گوگرد استفاده نمود. اسید سولفوریک خود اسیدی قوی بوده و افزودن آن به خاک سبب کاهش PH می گردد. در مصرف آن باید احتیاطات لازمه را به عمل آورد زیرا این ماده اسیدی قوی و خطرناک بوده و قدرت خورندگی و سوزانندگی شدیدی دارد. پاشیدن آن در خاک نیز محتاج به وسایل خاصی می باشد. 
به جای اسید سولفوریک می توان از گوگرد عنصری استفاده نمد. این مبدأ در شرایط مناسب خاک توسط موجودات زنده زیر خاک اکسید شده به اسید سولفوریک تبدیل می شود.
مشهورترین باکتری اکسید کننده گوگرد Thiobacillus Thiooxidans است که در خاک زندگی می کند و چنانچه جمعیت آن در خاک کم باشد می توان با افزودن مقداری از خاک حاوی آن به خاک مزرعه مورد نظر با اصطلاح خاک را با این باکتری تلقیح نمود. مواد اسیدی زای دیگری نظیر سولفات آلومینیوم، سولفات آهن را نیز می توان برای اسیدی کردن خاک به کار برد. این مواد به علت گرانی فوق العاده در موارد خاصی مانند گلکاری مصرف می شوند.

http://jolgeyesabz.com/ph/

   
+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم آذر 1391ساعت 7:50  توسط فرید  | 

خاکشناسی عمومی "خواص فیزیکی خاک"

خاکشناسی عمومی(قسمت دوم) "خواص فیزیکی خاک"

  

خواص فیزیکی خاک

خواص فیزیکی خاک در تعیین قابلیت استفاده از آن برای مقاصد گوناگون حائز اهمیت می باشد. استحکام و تحمل فشار، قابلیت زهکشی در حالت مرطوب و خشک، قدرت ذخیره رطوبت، سهولت نفوذ ریشه گیاهان در خاک، تهویه و قابلیت نگهداری عناصر غذایی گیاهان در خاک همگی ارتباط نزدیک با خواص فیزکی خاک دارند.

  بافت خاک

اندازه نسبی ذرات خاک را اصطلاحاً بافت خاک گویند که حاکی از ریزی و درشتی خاک می باشد. به عبارت دیگر مقدار نسبی شن و سیلت و رس که ذرات کوچکتر از سنگریزه می باشد ( قطرشان از 2 میلی متر کوچکتر است) بافت خاک را تشکیل می دهد درشت و سبک به خاک شنی و ریز و سنگین به خاک رسی اطلاق می شود. خاک لوم (loam) ما بین این دو نوع و دارای مخلوط مناسبی از شن و سیلت و رس است. خاک های شنی سریع تر از خاک های دیگر خشک و گرم می شوند و راحت تر قابل شخم زدن هستند. خاک های رسی آب بیشتری را در خود نگه می دارند و از بقیه خاک ها دیرتر خشک و گرم می شوند و از همه سخت تر قابل شخم زدن می باشند. خاک های لوم وضعیتی متوسط دارند یعنی قابلیت نگهداری آب در آنها خوب است و نسبتاً خوب شخم زده می شوند.  

انواع ذرات تشکیل دهنده خاک (سیستم بین المللی)

نام اندازه برحسب میلی متر
ریگ و سنگ ( Gravel ) بزرگتر از 2 میلی متر
شن درشت ( Coars sand ) 2 تا 2/0 میلی متر
شن ریز ( Find sand ) 2/0 تا 02/0 میلی متر
سیلت ( Silt ) 02/0 تا 002/0 میلی متر
رس (  Clay ) کمتر از 002/0 میلی متر
 

انواع ذرات تشکیل دهنده خاک (سیستم آمرکایی)

نام اندازه برحسب میلی متر تعداد ذرات در یک گرم
شن  خیلی درشت ( Very Coars sand ) 2 - 1 میلی متر 90
شن درشت ( Coars sand ) 1 - 5/0 میلی متر 722
شن متوسط ( Medium sand ) 5/0 - 25/0 میلی متر 5780
شن ریز ( Fine sand ) 25/0 - 1/0 میلی متر 46200
شن خیلی ریز ( Very Fine sand ) 1/0 - 05/0 میلی متر 722000
سیلت ( Silt ) 05/0 - 002/0 میلی متر 5780000
رس (  Clay ) کمتر از 002/0 میلی متر 90300000
 

  مثلث بافت خاک :

مثلثی است متساوی الاضلاع که هر ضلع آن مربوط به 3 عنصر اصلی هر خاک یعنی ماسه، سیلت و رس است.
برای اینکه بدانیم نمونه خاک در چه محدوده بافتی قرار می گیرد، اگر مقادی 3 گروه اصلی اجزاء تشکیل دهنده خاک را شامل شن (درشت و ریز) – سیلت و رس می باشد با تجزیه مکانیکی اندازه گیری نماییم می توانیم به نوع بافت خاک پی ببریم.
بافت در خاک تا حدودی نمایشگر محیط های تشکیل آن، رژیم آبی خاک ، ظرفیت نگهداری آب در خاک، نفوذ پذیری و تخلخل (مقدار خلل و فرج خاک که به
وسیله اب یا هوا اشغال می شود) و نقطه پژمردگی گیاه است.
 

  تقسیم بندی بافت خاک

در روش مدرن، مثلث بافت خاک از دوازده کلاس تشکیل یافته است که اجزاء متشکله آن به قرار زیر می باشد :
1- شنی (sand) : حداقل مقدار شن 85 درصد و مجموع و 5/1 برابر ذرات رس کمتر از 15 درصد می باشد.
2- شنی – لومی (loamy – sand) : شن بین 70 تا 90 درصد و مجموع سیلت و 5/1 برابر ذرات رس بیش از 15 درصد و مقدار رس از 30 درصد کمتر می باشد.
3 – لومی – شنی (sandy – loam) : رس کمتر از 20 درصد یا مجموع درصد سیلت و دو برابر مقدار رس از 30 درصد بیشتر
می باشد. خاک هایی که مقدار شن آنها بین 24 تا 52 درصد باشد و مقدار رس شان کمتر از 7 درصد و سیلت شان نیز کمتر از 50 درصد است خاک لومی و شنی نامیده می شوند.
4 – (loam) لوم : مقدار رس بین 7 تا 27 درصد و سیلت 28 تا 50 درصد و شن کمتر از 52 درصد است.
5 – لومی – سیلتی (silt – loam) : مقدار سیلت بیش از 50 درصد و رس بین 12 تا 27 درصد بوده و یا مقدار سیلت بین 50 تا 80 درصد نوسان داشته و مقدار رس نیز کمتر از 12 درصد است.
6 – سیلت (silt) مقدار سیلت کمتر از 80 درصد و مقدار رس کمتر از 12 درصد است.
7 – لوم رسی – شنی (sandy – clay – loam) : اینکه 20 تا 35 درصد رس داشته و مقدار سیلت آن 28 درصد کمتر و شن آن نیز بیش از 45 درصد می باشد.
8- لومی ورسی (clam –loam) مقدار رس تا 27 تا 40 درصد و مقدار لوم کمتر از 20 درصد تا 45 درصد در نوسان است.
9- لوم رسی – سیلتی (silty – clam – loam) مقدار رس 27 تا 40 درصد و مقدار شن نیز از 20 درصد کمتر است.
10- رسی و شنی (sandy – clay) مقدار رس و شن آن از 35 تا 45 درصد بیشتر است.
11 - رسی و سیلتی (silty – clay) مقدار هر یک از رس و سیلت آن به ترتیب بیش از 40 درصد است
12- رسی (clay) مقدار رس بیش از 40 درصد و مقدار شن و سیلت آن به ترتیب از 45 تا 40 درصد کمتر است.


برای تعیین بافت خاک (تجزیه گرانولومتری) متدهای متعددی پیشنهاد گردیده است . اصول متدهای فوق بر مبنای قانون استوکس پایه گذاری شده است. طبق نظریه استوکس سرعت سقوط ذرات متناسب با قطر آنها می باشد، یعنی در تجزیه گرانولومتری، سرعت سقوط ذرت را طبق معادله زیر تعیین می نمایند:

V = k R2

 
 

D1 - D2

 

2

 

g


×


k =

 

η

 

9

 



 

D1 - D2

 

2

 

g R2


×


V =

 

η

 

9

 

 

: سرعت سقوط ذرات بر حسب سانتی متر در ثانیه R شعاع ذرات بر حسب سانتی متر D1 وزن مخصوص ذرات بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب D2 وزن مخصوص محلول بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب g شتاب ثقل زمین بر حسب سانتی متر برثانیه η ضریب چسبندگی محلول بر حسب دین بر سانتی متر  

  تعیین بافت خاک در صحرا

بافت خاک را در صحرا بدین ترتیب معین می کنند که مقداری از خاک را مرطوب کرده بین انگشتان شصت و سبابه فشار می دهند. از احساسی که به حس لامسه دست می دهد و از طرز تشکیل نوار خاک مرطوب بین انشگتان می توان به بافت خاک پی برد. ذرات شن زبر و خشن بوده و در زیر انگشتان حس می شوند. ذرات سیلت در حالت خشکی آردی و شبیه پودر می باشند. رس در حالت خشکی سفت و سخت و در حالت مرطوب چسبنده و شکل پذیر است.  

  رفتار خاک های سبک :

خاک های سبک خاک هایی هستند که بیش از 80% وزن خاک را شن تشکیل داده و مقدار رس کمتر از 12 درصد و یا مجموع رس و سیلت آن ها کمتر از 20 درصد است. رطوبت قابل استفاده در هر متر از عمق خاک کمتر از 125 میلی متر است. زهکشی آنها آزادانه و به طور طبیعی صورت گرفته و با پیدایش یک دوره خشکی رطوبت خود را به سرعت از دست می دهد. در معرض فرسایش بادی قرار دارد و بارخیزی آنها ناچیز است. ساختمان خاک در این اراضی بسیار سست و شکننده بوده و با فشاری متلاشی شده و به ذرات اولیه تبدیل می شود. اگر در حالتی که خاک مرطوب است عملیات شخم و غیره انجام شود، سطح خاک متراکم شده ولی درز و ترکی در آن پدیدار نمی شود در نتیجه نفوذ آب در خاک مرطوب است گرفته و جوانه زدن بذر و انتقال هوای خاک از هوا به درون خاک و یا بالعکس دچار وقفه ی شود. این عوامل به حاصلخیزی ناچیز خاک دامن می زند. وجود سنگ ریزه و فراوانی آن نیز از بارخیزی خاک کاسته و استهلاک ادوات کشاورزی نیز در مدت کوتاهی به وقوع می پیوندد. رطوبت قابل استفاده گیاه در این خاک ها ناچیز بوده و آبیاری بایستی به تناوب بیشتری صورت گیرد. آبشویی (leaching) املاح و کودهای شیمیایی نیز قابل توجه است و تلفات و ضایعات کودی بیشتر از سایر خاکها است.  

  رفتار خاک های سنگین :

خاک های سنگین یا رسی محتوی بیش از 28 درصد رس بوده و چسبندگی آنها زیاد است.
ساختمان خاک در صورتی که مواد آلی خاک ناچیز باشد از پایداری مطلوبی برخوردار بوده و سطح خاک در اثر تناوب خشکی و رطوبت، ایجاد درز و ترک می کند که به انتقال آب و هوا به درون خاک کمک می کند. رطوبت قابل استفاده گیاه در این خاکها از کلیه خاک های دیگر بیشتر بوده و زهکشی آن نیز دشوارتر است چون
در رطوبت های کمتری از اشباع نفوذ پذیری خاک بسیار ناچیز است لذا این خاک ها به مدت طولانی مرطوب باقیمانده و بروز خشکی هوا در عملکرد گیاه چندان مؤثر نمی باشد. نکته دیگر اینکه رطوبت خاک های رسی در حد خمیرایی کاهش یابد. بنابراین انتخاب زمان شخم اهمیت به سزایی در بهبود یا تخریب ساختمان خاک دارد. بارخیزی در این خاک ها نیز به علت ظرفیت تبادل کاتیونی قابل توجه آن، در حد مطلوبی بوده و تناوب آبیاری در این خاک ها کمتر از سایر گروه های بافتی است.
 

  ساختمان خاک :

شکل و نوع قرارگیری ذرات و اجزاء متشکله خاک که منجر به تشکیل توده های خاکی به هم پیوسته ریز و درشت (خاکدانه ها) می گردد، به نام ساختمان خاک بیان می گردد.
ساختمان خاک به اتصال ذرات اصلی خاک و تشکیل ذرات ثانوی اشاره دارد. اگر ذرات ریز رس و سیلت به هم متصل شوند، خاکدانه یا ساختمان ثانوی را تشکیل دهند، چنین خاکی دارای ساختمان مناسبی خواهد بود. ساختمان خرده (crumb) باعث نفوذ آب، کاهش وزن مخصوص ظاهری و نفوذ هر چه
بهتر ریشه ها می گردد. بافت و ساختمان خاک تعیین کننده تعداد و اندازه منافذ موجود در بین و درون ذرات خاک ، چه ذرات اولیه و چند ثانویه است .
اندازه خلل و فرج و شکل آنها و ممتد و غیر ممتد بودنشان بر انتشار اندام های عفونت زا و متحرک میکروارگانیسم های درون خاک اثر می گذارند. اتصال ذرات ریز خاک و تشکیل ذراتی بزرگتر توسط کلسیم، منیزیوم و هوموس افزایش می یابد. سدیم هم پاشیدگی و تخریب ساختمان خاک را تشدید می کند.
به طور کلی هر خاکی بر اساس ترکیب فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خود قادر است، ذرات جامد معدنی خود را در جوار هوا و آب به شکل واحدهای خاکی مخصوص در کنار هم مجتمع نموده و درون واحدهای خاکی مجتمع نیز، اتصال و ارتباط مجددی برقرار نماید. نتیجه این فرآیند مرحله ای ، تشکیل واحدهای ریز ساختمانی یعنی خاکدانه ها و واحدهای درشت ساختمانی یعنی کلوخچه ها و کلوخه هاست.
ساختمان خاک اثرات بافت را در رابطه با آب و هوای خاک اصلاح می کند. اندازه بزرگ و ماکروسکوپی خاکدانه ها باعث پیدایش و فضای خالی در بین آنها می گردد که به مراتب بزرگتر از خلل و فرجی است که در فواصل ذرات شن، سیلت و رس در درون خاکدانه ها
بوجود آید و در حقیقت همین تأثیر ساختمان خاک بر روی خلل و فرج خاک است که آن را در زمره یکی از خصوصیات مهم قرار می دهد.
خاکدانه ها بر اساس شکل ظاهری به 4 گروه کردی (spheroidail) ، ورقه ای (plate like) مکعبی (Block like) و منشوری (prismlike) تقسیم می شوند که با تقسیمات فرعی این چهار شکل، اشکال هفت گانه خاک را تشکیل می دهند.
 

خاکشناسی عمومی(قسمت دوم)

 کروی ساده ترین شکل یک خاکدانه است. خاک هایی که بیشتر خاکدانه های آن کروی است دارای ساختمان دانه ای می باشند. ساختمان مکعبی از خاکدانه هایی تشکیل شده که شبیه مکعب و یا منشورهای کوتاه مستطیل شکل است. اگر گوشه خاکدانه ها گرد و صاف باشد به آن مکعبی بدون گوشه و اگر گوشه تیز باشد به آن مکعبی گوشه دار می گوئیم. خاکدانه هایی که در ازای آنها بیشتر از پهنای آنها باشد منشور بوده و در این حالت ساختمان خاک را منشوری می نامند. منشورها دارای لبه ها و سطح هایی زاویه دار هستند. هنگامی که سطح های کناری و بالایی بدون زاویه باشند. خاکدانه ها تشکیل ستون می دهند که به این ساختمانها ستونی گفته می شود. در برخی از خاک ها به ویژه در افق های فشرده شده، خاکدانه ها، نازک، مسطح و بشقاب مانند هستند و بنابراین در این حالت خاک بشقابی یا صفه ای نام دارد. برخی از خاک ها ساختمان مشخصی نداشته که آنها را بی ساختمان می نامند. خاک های بی ساختمان به دو گروه توده ای و تک دانه ای تقسیم می شود. وضعیت بی ساختمان توده ای نشان می دهد که همگی ذره ها به یکدیگر چسبیده اما هیچگونه خاکدانه ای در آنها دیده نمی شود. 

 

   
  
+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم آذر 1391ساعت 7:48  توسط فرید  | 

معرفی کود اوره با پوشش گوگردی(SCU):

معرفی کود اوره با پوشش گوگردی(SCU):

  

کود اوره با پوشش گوگردی( SCU ) به عنوان یک نوع کود آهسته رهش که دارای راندمان بالا و مزایای بسیار زیادی برای خاک و گیاهان است، در صنایع کشاورزی کاربرد زیادی دارد. اخیراً در کشور ما نیز با توجه به راندمان پایین کود شیمیایی اوره اتلاف آن ، آلودگی شدید خاکها و منابع زیرزمینی آب به نیترات و نیتریت ، کاهش جذب عناصر ریزمغذی بدلیل بالابودن PH خاکها و … استفاده از این نوع کود نه تنها برای مزارع شالیزار که بطور کامل در آب غوطه ورند بلکه برای تمام اراضی کشاورزی توصیه شده است . زیرا صرف نظر از مزایای فوق گوگرد نیز به عنوان یک ماده حیاتی در ساختمان پروتئین ها ، به عنوان کاهنده PH خاکها و در نتیجه ایجاد شرایط جذب عنصر ریز مغذی خصوصا آهن و روی که مردم کشور ما در فقدان میزان آهن و روی رکورد دار می باشند، دارد .

در کشور ما سالانه بیش از دو میلیون وپانصد هزار تن اوره جهت تامین نیاز ازت گیاهان در صنایع کشاورزی استفاده می شود.متاسفانه باتوجه به راندمان پایین آن( اتلاف بیش از پنجاه درصد ازت) ، کشاورزان مجبورند جهت تامین نیاز گیاهان مقادیر بیشتری کود استفاده نمایند. البته ازدست دادن این مقدار ازکود نه تنها باعث اتلاف هزینه های بسیار زیادی می شود بلکه بخاطر وجود بیوره و همچنین تشکیل نمکها و کمپلکسهای دیگر در خاک، کاهش راندمان خاک و آلودگی شدید آن ( سفت شدن خاکها) و آلودگی منابع زیر زمینی آب را نیز بدنبال دارد. از طرفی با توجه به نقش ارزشمند گوگرد در کشاورزی خصوصا در کشور ما که بیش از نود درصد از زمینهای کشاورزی آهکی و باpH بالا بوده و این مسئله با عث کاهش راندمان جذب عناصر ریز مغذی که از اهمیت بالایی در رشد و نمو گیاهان برخوردار می باشند ، استفاده از کودهای اوره با پوشش گوگردی از هر دو جهت باعث افزایش راندمان کشاورزی کشور خواهد شد.

بخشی از مزایای کود اوره با پوشش گوگردی:


*افزایش محصول کشاورزی تا بیش از دو برابر.

  *پیشگیری از سرطان های گوارشی مانند سرطان معده در شمال کشور و بیماری های کودکان، ناشی از مصرف کود اوره بدون پوشش.(هم اکنون سرطان معده در رده اول سرطان های کشور قرار دارد)

* توانایی تغذیه مواد مورد نیاز گیاه تا 10 هفته .

* پوشش گوگردی با خاصیت قارچ کشی مانع از شیوع بیماری های قارچی شده و موجب از بین رفتن علف های هرز و آفتهای کشاورزی می شود.

 *کاربرد این کود موجب صرفه جویی در مصرف کود تا 70 درصد و کاهش هزینه های کارگری جهت پاشش کود و سموم می گردد.

 *کاربرد این کود موجب جلوگیری از آلودگی آب های زیرزمینی و کاهش نیترات آب های زیرزمینی می گردد.

* پوشش گوگردی موجب افزایش قابلیت جذب عناصر ریزمغذی مانند منیزیم و کلسیم در گیاه می شود.

 *جلوگیری از فرسایش خاک بدلیل کاهش خاصیت قلیایی توسط گوگرد.

* تامین نیاز گیاه به گوگرد به عنوان چهارمین عنصر مورد نیاز.

* قابلیت کاربرد در کلیه مصارف زراعی ، کشاورزی و باغات مانند برنج، گندم،سیب زمینی، ذرت ، درختان باغات و...

* با توجه به موارد فوق و اتلاف بیش از 60درصد کوهای شیمیایی بدون پوشش،فرسایش زمین های کشاورزی و آلوده نمودن منابع آبهای زیرزمینی ، بهره گیری از کود( اوره با پوشش گوگردی) موجب صرفه جویی سالانه  به میزان حداقل 480 میلیارد تومان از منابع مالی کشور میگردد.

http://fa.sgch.co.ir

   
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم آذر 1391ساعت 7:50  توسط فرید  | 

ضرورت مصرف کود گوگردی در خاکهای ایران

ضرورت مصرف کود گوگردی در خاکهای ایران

  

مقدمه
چهارمین عنصر ضروری برای گیاهان پس از ازت،فسفر و پتاس گوگرد محسوب می شود. با این تفاوت که نیاز گیاهان به این عنصر حتی بیشتر از فسفر می باشد. گوگرد عمد تا" در تولید اسیدهای آمینه و پروتئین نقش دارد. و کمبود آن باعث کاهش عملکرد کمی و کیفی محصول می شود.با توجه به اینکه اکثر خاکهای کشور و خصوصا خاکهای  فلات ایران،قلیایی و آهکی می باشد. و از طرفی کمبود مواد آلی و بی کربناتی بودن اکثر آبهای آبیاری باعث محدود شدن حلالیت عناصر غذایی پرمصرف و ریزمغذیها می شود. و عملا" جذب این عناصر به کندی صورت می گیرد.بنابراین به دلایلی که ذکر خواهد شد. تغذیه گوگرد در گیاهان و مصرف آن اهمیت خاصی دارد.
PHاکثر خاکها ی کشور بیشتر از 7.8و درصد آهک(TNV%) عموما" بیشتر از 20 می باشد (میانگین ,TNV,PHخاکهای استان خراسان رضوی به ترتیب 7.91 و 22)، بنابراین خاکهای ایران ،عموما" دارایPH بالا، ماده آلی کم و میزان آهک نسبتا زیاد می باشد. و در این شرایط حلالیت برخی از عناصر غذایی از جمله فسفر،آهن،روی،مس و منگنز در محیط رشد رویشی، گیاهان بسیار کم است.
چرا باید از گوگرد استفاده نماییم ؟
با توجه به آنچه که ذکر شد.استفاده از کودهای گوگردی بعنوان اصلاح کننده خاکهای زراعی و عنصر مورد نیاز گیاهان ضروری است . در تحقیقی( ملکوتی و همکاران1385)که صورت گرفته،اثر گوگرد در اصلاح PHخاکهای آهکی بسیار مفیده بوده است. و با مصرف هر سه سال یکبار به میزان 1تا 2 کیلوگرم گوگرد در پای درختان به همراه کود حیوانی بصورت چالکود به مدت 5 سال PHخاک پای درختان از 8.2 به 7.8 کاهش یافته است.( به ازاء هر 0.1 کاهش PH جذب عناصر توسط گیاه 20برابر افزایش می یابد) آزمایشات متعددی که صورت گرفته حکایت از آن دارد. که افزایش گوگرد میزان قابلیت جذب فسفر را در خاک افزایش می دهد.بطور کلی مزایای مصرف گوگرد در اراضی زراعی و باغی به شرح ذیل می باشد.
- افزایش حلالیت عناصر غذایی خصوصا" فسفر، آهن،روی،منگنز و از طرفی کاهش در مصرف کودهای فسفاته و ریزمغذیها
بهبود کیفی آب آبیاری
- رفع کمبود گوگرد مورد نیاز گیاه و افزایش عملکرد در واحد سطح
- اصلاح PHخاکهای شور و قلیا و آهکی
- کاهش تجمع نیترات در محصولات کشاورزی 
- جلوگیری از گسترش قارچهای خاکزی به لحاظ خصوصیت قارچکشی گوگرد
- ضدعفونی کردن تدریجی خاک و کمک به سلامت محیط زیست و کاهش مصرف سموم شیمیایی
شرایط لازم جهت جذب گوگرد توسط گیاه :
برای آنکه کود گوگردی مورد استفاده گیاه قرار گیرد. می بایست در ابتدا گوگرد  به سولفات تبدیل شود. این امر به کمک باکتریهای تیوباسیلوس که در شرایط هوازی در خاک زندگی می کنند. امکان پذیر است. همانگونه که ذکر شد متاسفانه با توجه به کاهش شدید درصد مواد آلی در خاکهای زراعی کشور، تعداد این باکتریها کاهش یافته است. جمعیت این باکتریها در شرایط مطلوب یعنی مواد آلی کافی و رطوبت مناسب قادر به رشد و تکثیر می باشد. از این رو رعایت نکات فنی ذیل در جهت مصرف بهینه گوگرد ضروری می باشد.
- با توجه به کمبود مواد آلی دراکثر خاکها این کود را بهتر است به همراه کود حیوانی مصرف نمود.
- مصرف گوگرد در خاکهائیکه از نظر ماده آلی بسیار فقیرند، واز طرفی افزایش مواد آلی توسط کشاورز مقدور نیست توصیه نمی شود.
- رطوبت کافی در خاک موجود باشد. اثر رطوبت به حدی است که اگر حتی 2تن گوگرد درخاک  استفاده شود .بصورت ذرات ریز زردرنگ در سطح و یا در عمق خاک تا حدود یک سال بدون تغییر باقی می ماند.
- مقدار مصرف کود گوگردی براساس آزمون خاک و طبق توصیه کارشناسی صورت گیرد.
انواع کودهای گوگردی رایج در کشور به شرح ذیل می باشد.
- گوگرد گرانوله آلی حاوی 40درصد گوگرد و 40درصد مواد آلی و 20درصد بنتونیت
- گوگرد  گرانوله بنتونیت دار محتوی 85 درصد گوگرد و 15 درصد بنتونیت، این کود بصورت دانه ای(اندازه ذرات 2تا4 میلی متر)بوده و پس از تماس با رطوبت به کمک بنتونیت به حالت پودری شکل در می اید.
- گوگرد پودری(ساری کود)یا گوگرد کشاورزی محتوی حداقل 95درصد گوگرد
- گوگرد گرانوله بنتونیت دار تیوباسیلوس،محتوی 85درصد گوگرد و 15درصد بنتونیت همراه باکتری تیوباسیلوس
- ضمنا گوگرد ناخالص که بصورت کلوخه ای از معدن استخراج می شود. چندان مناسب برای مصارف کشاورزی نمی باشد.
میزان و نحوه استفاده از گوگرد :
 - مصرف این کود براساس آزمایش خاک و توصیه کارشناسی صورت گیرد. و  بعنوان یک توصیه عمومی مقدار 300تا 500کیلو گرم در هر هکتار با در نظر گرفتن PHخاک و بی کربنات آب آبیاری و در صد اهک خاک  مصرف شود. کلیه کودهای گوگردی رایج در ایران بایستی قبل از کشت و هر 2 تا3 سال یکبار مصرف شود. بهتر است این کود با دستگاه  کودکار زیر بذر و یا حداقل قبل از شخم در سطح مزرعه پخش و با شخم یا دیسک زیر خاک برده شود. مصرف آن در باغات با توجه به نوع و شرایط باغ و سن درخت از 500تا1000گرم برای هر درخت و الزاما" بصورت چالکود توصیه می گردد.
نکات مورد توجه :
با توجه به اینکه متاسفانه انواع کودهای گوگردی با کیفیت متفاوت و بعضا  نامناسب در بازار  کشاورزی رایج است . با هدف اطلاع رسانی صحیح و دقیق به مصرف کنندگان محترم این کالا، در مطالب بعدی مقاله کاربردی تحت عنوان راهنمای کامل درخصوص شناسایی کود مناسب گوگردی برای کارشناسان و کشاورزان (که برای اولین بار تهیه شده) ارائه خواهد شد.
تهیه و تنظیم  مهدی عباس زاده
کارشناس تغذیه گیاهی و حاصلخیزی خاک

   
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم آذر 1391ساعت 7:44  توسط فرید  | 

نگاهی به گزارش وضعیت محیط ریست ایران ؛ خاک‌های ایران چشم به راه یک ناجی


نگاهی به گزارش وضعیت محیط ریست ایران ؛ خاک‌های ایران چشم به راه یک ناجی

  

خلاصه: بررسی اجمالی وضعیت محیط زیست ایران نشان می‌دهد که خاک‌های ایران از نظر مواد نیتروژنی و فسفر در مضیقه هستند و این فقر خاک ایران به همراه فرسایش خاک موجب بروز مسایل و مشکلاتی در عرصه کشاورزی شده است .

این در حالی است که فرسایش خاک در ایران ‪ ۵برابر متوسط جهانی است از سوی دیگر خاک به عنوان یکی از مهمترین منابع طبیعی برای احیای مجدد به زمان طولانی نیاز دارد .

خاک یک اکوسیستم اکولوژیک و متشکل از جامعه زیستی متنوعی در بستر حجیمی از مواد غیرزنده معدنی و آلی است که این اجزا آنچنان به هم آمیخته‌اند که می‌توانند سیستم‌های زنده واحدی محسوب شوند.

بر اساس گزارش وضعیت محیط زیست ایران ، تحقیقات نشان داده است خاک‌های ایران از نظر مواد نیتروژنی فقیر و اکثرا با کمبود فسفر مواجه هستند از این رو مصرف کودهای شیمیایی در کشور با رشدی روزافزون همراه بوده است.

استفاده بی‌رویه از کودهای شیمیایی اگرچه در کوتاه مدت مواد مغذی مورد نیاز اراضی کشاورزی را تامین و بهره برداری بیش از اندازه را ممکن می‌کند ، ولی در بلندمدت باعث از بین رفتن کیفیت خاک ، افت حاصلخیزی و در نتیجه فرسایش خاک می‌شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد مولفه‌های غیرمستقیم همانند آب و هوا، رشد جمعیت و عوامل اقتصادی در تخریب زمین موثرند. آب و هوا در بخش‌های مختلف کشور اثرات متفاوتی بر خاک دارد. به طور مثال ، خاک استان‌های حاشیه دریای خزر بیشتر در معرض فرسایش ناشی از آب قرار دارد و حال آن که در نواحی ببابانی و کویری فرسایش ناشی از باد حاکم است .

افزایش جمعیت نیز باعث بهره برداری بیش از ظرفیت خاک می‌شود. در ‪۴۰سال گذشته جمعیت کشور بیش از ‪۳برابر شده در حالی که مساحت اراضی مفید کاهش یافته است. از سوی دیگر، عوامل اقتصادی باعث استفاده مکرر از زمین می‌شود که این امر کیفیت خاک را پایین می‌آورد. همچنین افزایش قیمت زمین و تجارت اراضی کشاورزی ، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی را در پی دارد.

کارشناسان معتقدند فعالیت‌های مرتبط با کشاورزی می‌توانند از مهم‌ترین عوامل تخریبی زمین باشند. زراعت و کشت نادرست در اراضی کشاورزی ، شیوه سنتی آبیاری ، استفاده از سموم و آفت کش ها، شخم زدن نامناسب ، استفاده نشدن از وسایل مدرن کشاورزی و کاشت فشرده از عوامل تخریب زمین در اثر فعالیت‌های کشاورزی است .

تغییر کاربری اراضی یکی از عوامل تخریب سرزمین است ،مهاجرت روستاییان به شهرها، افزایش جمعیت در شهرها و روستاها، تبدیل روستاها به شهرها و احداث جاده‌ها و راه‌های ارتباطی از جمله عوامل موثر در تخریب زمین و خاک هستند. به این ترتیب عواملی چون ساخت و ساز در حاشیه شهرها و استقرار صنایع و تولید مصالح ساختمانی موجب فشردگی و متراکم شدن خاک بر اثر توسعه ساخت و سازها و پوشیده شدن خاک از آسفالت ، سنگ و ساختمان می‌شود از این رو فعالیت بیولوژیک خاک در شهرها و حاشیه آنها را مختل می‌کند. علاوه بر این کاربری اراضی برای احداث واحدهای مسکونی و تجاری نیز تغییر می‌کند.

همچنین رشد شهرنشینی افزایش پسماندهای شهری را در پی دارد و تجزیه ناپذیر بودن بعضی از این مواد از قبیل پلاستیک‌ها باعث آلودگی خاک می‌شود که صرف هزینه‌های گزاف و زمان طولانی نیز نمی‌تواند آنچنان که باید به حیات اولیه خاک کمک موثری کند.

جنگل از مهم‌ترین ثروت‌های طبیعی هر کشور و نیز از مهم‌ترین سامانه‌های حیات وحش به شمار می‌آید. قطع درختان و نابودی جنگل‌ها باعث از دست رفتن قدرت نگهداری آب باران به وسیله گیاهان می‌شود و در نتیجه امکان ذخیره شدن آب در خاک از میان می‌رود و به دنبال آن فرسایش آغاز می‌شود.

عوامل متعددی همچون بی‌توجهی به ارزش‌های زیست محیطی و تنوع زیستی ، ساماندهی نکردن مراکز جمعیتی و مشاغل داخل و حاشیه جنگل ها، بهره برداری بی رویه و غیراصولی و کم بازده ، بهره برداری غیرمجاز و قاچاق را می‌توان موارد موثر در تخریب وسیع این منابع ارزشمند شمرد.

براساس مستندات دومین گزارش وضعیت محیط زیست ایران ، طبق برآوردها در مدت چند دهه گذشته ، سطح جنگل‌های کشور از حدود ‪ ۱۸به ‪ ۱۲/۴میلیون هکتار و سطح جنگل‌های شمال کشور نیز از حدود ‪ ۳/۴به ‪ ۱/۸میلیون هکتار کاهش یافته است .

استفاده از چوب در مصارف صنعتی و تزیینی مانند کاغذ و مبلمان یکی از عمده ترین دلایل برای قطع درختان است . بررسی‌ها نشان می‌دهد میزان تولید چوب های الواری و تراورس در سال‌های اخیر از جنگل‌های شمال روبه کاهش گذاشته اما این روند قبل از سال ‪۱۳۸۴افزایش داشته است که به سطح ‪۷۹هزار متر مکعب در سال رسیده بود.

میزان تولید گرده بینه ، الواری و تراورس ، تیری ، تونلی ، کاتین و هیزم نیز در سال‌های اخیر در مقایسه با قبل از سال ‪۱۳۸۲کاهش داشته است .

همچنین در سال‌های گذشته با وجود گسترش سطح کاشت درختان مختلف شیوه غلط بهره برداری از اراضی و جنگل‌ها موجب انهدام بخش وسیعی از پوشش گیاهی شده است. جنگل نشینان ، روستاییان و عشایر به لحاظ شیوه معیشتی خود به منابع جنگلی وابسته‌اند و بسیاری از مایحتاج خود ازجمله سوخت را از این منبع تامین می‌کنند.

براساس گزارش وضعیت محیط زیست ایران ، مطالعات در زمینه میزان برداشت غیرمجاز به صورت سالانه از جنگل‌های شمال کشور نشان می‌دهد حدود ‪۳میلیون مترمکعب و از جنگل ها، مراتع و سایر مناطق حدود ‪ ۱۰/۷میلیون مترمکعب چوب و ‪۳۵هزار تن بوته برای مصرف سوخت و تامین انرژی برداشت غیرمجاز صورت می گیرد.

یکی دیگر از نمونه‌های بارز تخریب خاک ، استفاده از جنگل‌های تنک برای کشت غلات با انگیزه گسترش اراضی و در ادامه آن ، برداشتن موانع ادوات کشاورزی است . از این رو، قطع درختان باعث کاهش پوشش گیاهی ، جاری شدن آب در سطح زمین و افزایش هدر رفتن خاک در اثر روانساب می‌شود.

آتش سوزی نیز به نابودی جنگل‌ها منجر می‌شود. انسان اصلی‌ترین عامل بروز آتش سوزی در جنگل است . آتش نه تنها باعث کاهش مساحت جنگل می‌شود، بلکه روی کرم‌ها و جمعیت‌های میکروبی درون خاک نیز تاثیر می‌گذارد که تنها در یک دوره از دهه گذشته بیش از ‪۵۰۰ فقره آتش سوزی گزارش شده است که به از بین رفتن بیش از ‪۵هزار هکتار جنگل منجر شد.

مراتع بخش مهمی از پوشش گیاهی هستند و از میان بردن آنها به فرسایش خاک منجر می‌شود. بین پوشش گیاهی و محیط زیست تعادل بسیار حساسی وجود دارد.

برهم زدن این تعادل در ‪۱۵تا ‪۲۰سال گذشته باعث از میان رفتن پوشش گیاهی شده است .

همچنین علاوه بر کمبود بارندگی در برخی نقاط کشور، بیلان هیدروکلیماتولوژی کشور نیز مبین غلبه تبخیر بر بارندگی در حوزه‌های آبریز کشور است.

مرتع ، پوشش حفاظتی خاک است و چرای مفرط و بی‌رویه دام بشدت از مقاومت خاک در برابر فرسایش می‌کاهد. چرای زودرس فرصت ذخیره‌سازی را به گیاهان مرتعی نمی‌دهد. همچنین چرای متوالی با فواصل کم پس از ضعیف شدن مرتع ، آن را نابود می‌کند. افزون بر این ، تبدیل مراتع به اراضی کشاورزی جهت زراعت دیم نیز موجب تخریب مراتع می‌شود.

چرای بی‌رویه علاوه بر از میان بردن بسیاری از گونه‌های گیاهی باارزش ، به از بین رفتن پوشش گیاهی نیز منجر می‌شود. پیامد این مساله ایجاد روانساب سطحی و افزایش تبخیر آب از سطح خاک است که باعث افزایش میزان نمک در لایه های بالای خاک می‌شود.

آتش سوزی در مراتع نیز همچون آتش سوزی در جنگل‌ها آثار زیانباری بر خاک دارد. از میان رفتن موجودات میکروبی سطح خاک ، مهم‌ترین آسیب این عامل است. بررسی‌ها نشان می‌دهد، بقایای محصولات کشاورزی ، مخازن پرارزشی در تولید ماده آلی خاک هستند.

افزایش ماده آلی خاک ، فرآیندهای زیستی خاک را تشدید می‌کند و به خاک زندگی می‌بخشد. کشاورزان این بقایای بسیار مهم را می‌سوزانند، با سوزاندن بقایای گیاهی قسمت عمده کربن (بین ‪ ۵۰تا ‪ ۷۰درصد ماده آلی) هدر می‌رود.

ایران کشوری معدنی است و فعالیت‌های استخراج معادن ، محیط زیست را تحت تاثیر قرار می‌دهد. حفاری ها، انفجار سنگ‌های معدنی و حفر معادن باعث تغییرات و تخریب سطح و اعماق زمین می‌شود. آمار نشان می‌دهد فعالیت‌های معدن کاوی در حال افزایش است از این رو ارزیابی‌های زیست محیطی و اجرای برنامه‌هایی به منظور احیای اراضی تخریب شده بسیار ضروری است.

کشورهای توسعه یافته به دستاوردهای ارزشمندی در این راستا دست یافتند که استفاده از تجربیات آنها در احیای زمین‌های معدن کاوی شده ایران نیز موثر است .

روند فعالیت‌های تخریب خاک سرزمین ایران نگران‌کننده است و از انجا که در هر بخش متولی جداگانه‌ای وجود دارد جز با یک برنامه کلان مدیریتی و همکاری فرابخشی و احساس مسئولیت در برابر میراث آیندگان نمی‌توان از منابع موجود محافظت کرد.

 http://soils.blogfa.com/post-41.aspx

   
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم آذر 1391ساعت 7:42  توسط فرید  | 

تاثیر کودهای شیمیایی در چرخه غذایی


تاثیر کودهای شیمیایی در چرخه غذایی

  
بقایای سموم و کودهای شیمیایی در محصولات کشاورزی سلامت مصرف کنندگان را به خطر انداخته است اما سالانه در ایران 800 میلیارد تومان یارانه برای کودهایی که تولید را افزایش می دهد اما احتمال دارد سرطان زا باشد پرداخت می شود.



استفاده از سموم دفع آفات و کودهای شیمیایی در زمین های کشاورزی و باقی ماندن این ترکیبات و عناصر در میوه ها و سبزی ها نگرانی هایی برای ابتلابه بیماری ها به همراه داشته است. دکتر محمدجعفر ملکوتی عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و دارنده مقام نخست کشاورزی آکادمی علوم جهان سوم و متخصص کود، ضمن هشدار در این مورد می گوید: وجود میوه ها و سبزیجات به ظاهر درشتی که فاقد طعم و خاصیت های چند دهه پیش خود است، ناشی از استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات و باقی ماندن ترکیبات آنها در محصولات است. وی می افزاید: یارانه 800 میلیارد تومانی دولت به کود و سموم دفع آفات در حقیقت برای سلامت جامعه مفید نیست.

 

به گفته وی می توان اذعان داشت که بسیاری از سبزیجات و میوه ها آلوده به نیترات و کادمیوم است. این در حالی است که قانون مصوب سال 78 برای دادن یارانه به کودهای آلی که ضرری برای انسان و محیط زیست ندارد، هنوز اجرایی نشده است. دکتر مسعود تجریشی مدیر دفتر مطالعات آب و محیط زیست دانشگاه صنعتی شریف، استفاده از کودهای آلی، ارگانیک و کمپوست را راه حل رهایی از این بحران عنوان می کند. وی می گوید: استفاده بیش از حد از این کودها به دلیل داشتن کادمیوم و نیترات، باعث سرطان زایی می شود. در واقع این عناصر و ترکیبات جذب سبزیجات و به ویژه سبزیجات غده یی مثل سیب زمینی می شود.

 

به عنوان نمونه غلظت نیترات در سیب زمینی و پیاز باید 50 میلی گرم در هر کیلوگرم وزن تازه (وزن محصول بلافاصله پس از برداشت) باشد ولی متاسفانه میزان کادمیوم و نیترات در برخی اوقات بسیار بیشتر از سطح استاندارد است. دکتر ملکوتی بزرگ بودن بیش از حد سیب زمینی ها را یکی از نشانه های بالابودن نیترات در آن عنوان می کند و توضیح می دهد: هر کیلوگرم سیب زمینی به طور متوسط باید دربرگیرنده حدود هشت عدد سیب زمینی باشد، ولی در عمل می بینید که بسیاری از سیب زمینی ها خیلی درشت است و از سوی دیگر رنگ آنها شفاف نیست. اینها همه آثار ناشی از وجود میزان بالای نیترات در سیب زمینی است. به دلیل استفاده بیش از حد کودهای شیمیایی اوره - فسفره در بخش کشاورزی، میزان نیترات و کادمیوم موجود در سبزیجات و سیب زمینی در اکثر مواقع بیشتر از حد استاندارد است.

 

 به گفته عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، تا سال 80 فرهنگ استفاده بهینه کود تا حدودی جا افتاده بود ولی چون در حال حاضر دولت فقط به کود اوره - فسفره یارانه می دهد، میزان مصرف بی رویه این کود افزایش یافته و این ترکیب شیمیایی اکنون تبدیل به یک نگرانی در جامعه شده است. در بازار بین المللی، کود اوره- فسفره کیلویی 400 تومان است که دولت آن را به قیمت 50 تومان در اختیار کشاورزان قرار می دهد. به اعتقاد ما دولت باید یارانه کود را به طور کامل حذف و این هزینه را صرف تولید بهتر و باکیفیت تر محصول کند. کشاورزان ما فقط به افزایش محصول در هکتار از طریق استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی فکر می کنند و به کمبود ریزمغذی ها، طعم، کیفیت، ماندگاری و خوش خوراکی سبزیجات و میوه ها توجهی ندارند.

 

 وی دلیل طعم نامناسب بعضی میوه ها و سبزیجات را متاثر از برخی سموم می داند: به عنوان مثال هنگامی که سیبی را گاز می زنید به سرعت کدر می شود یا خیار دیگر طعم واقعی و قدیمی خود را ندارد، چون در خیارهای گلخانه یی که از دفع آفات استفاده می کنند، باید 21 روز بگذرد تا اثر سم از بین برود ولی برخی کشاورزان برای اینکه خیارهای کوچک را وارد بازار کنند تنها 9 روز پس از سم پاشی آنها را می چینند.

 

به طور کلی سبزی ها و میوه ها قابلیت جذب سموم را در سطح بسیار بالادارند. به همین دلیل موقع خرید به عنوان مثال سعی کنید قسمت بالایی پیاز (محل خروج جوانه از پیاز) بسیار باریک باشد یا سیب زمینی دارای اندازه یی متوسط و رنگ روشن باشد.دکتر ملکوتی می گوید: دولت باید به کودهای زیستی و آلی و گوگردی یارانه دهد. همچنین باید آزمایشگاه های خاک متعدد نزدیک مزارع احداث کند تا میزان بقایای سموم و کودهای شیمیایی در میوه ها و سبزیجات و نیز خاک به طور دائم اندازه گیری شود. می توان با اصلاح کود و غنی کردن خاک به محیط زیست و سلامت جامعه کمک کرد.

 

 در واقع یکی از دلایل اصلی بروز بیماری های جدیدهمین باقی مانده سموم و کودها در محصولات کشاورزی و مصرف آنها است.وی می افزاید: با وجود آنکه درآمد ملی ما بالااست ولی رتبه سلامت و بهداشت جامعه ما سه رقمی است. به گفته دکتر ملکوتی، یارانه کود هدفمند نیست: دولت سالانه 800 میلیارد تومان یارانه می دهد که در حقیقت یارانه یی به مواد مضر برای سلامت جامعه است.
   
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم آذر 1391ساعت 7:41  توسط فرید  | 

سبد گردو


سبد گردو
 

روزی مردی ثروتمند سبدی بزرگ را پر از گردو کرد،آن را پشت اسب گذاشت
و وارد بازار دهکده شد، سپس سبد را روی زمین گذاشت و به مردم گفت:
" این سبد گردو را هدیه میدهم به مردم دهکده، فقط در صف بایستید و هرکس یک گردو بردارد
به اندازه همه گردو در این سبد است و به همه می‌رسد "

مرد ثروتمند این را گفت و رفت. مردم دهکده پشت سر هم صف ایستادند و یکی‌یکی از داخل سبد گردو برداشتند.

پسربچه باهوشی هم در صف ایستاد. اما وقتی نوبتش رسید در کنار سبد ایستاد و نوبتش را به نفر بعدی داد. به این ترتیب هر کسی یک گردو برمی‌داشت و پی کار خود می‌رفت. مردی که خیلی احساس زرنگی می‌کرد با خود گفت:
"نوبت من که رسید دو تا گردو برمی‌دارم و فرار می‌کنم. در نتیجه به این پسر چیزی نمی‌رسد."

او چنین کرد و در لابه‌لای جمعیت گم شد. سرانجام وقتی همه گردوهایشان را گرفتند و رفتند
پسرک با لبخند سبد را از روی زمین برداشت و بر دوش خود گذاشت و گفت:
"من از همان اول گردو نمی‌خواستم این سبد ارزشی بسیار بیشتر از همه گردوها دارد."

خیلی‌ها دلشان به گردوبازی خوش است
و از این غافلند که آنچه گرانبهاست و ارزش بسیار بیشتری دارد سبدی است که این گردوها در آن جمع شده‌اند.

خیلی‌ها قدر خانواده و همسر و فرزند خود را نمی‌دانند و دایم با آنها کلنجار می‌روند و از این نکته طلایی غافلند که
این سبدی که این افراد را گرد هم و به اسم خانواده جمع کرده ارزشی به مراتب بیشتراز لجاجت‌ها و جدل‌های افراد خانواده دارد.

بسیاری اوقات در زندگی گردوها آنقدر انسان را به خود سرگرم می‌کنند که فرد اصلا متوجه نمی‌شود به خاطر لجاجت و یا یکدندگی و کله‌شقی و تعصب و خودخواهی فردی و گروهی در حال از دست دادن سبد نگهدارنده گردوهاست و وقتی سبد از هم می‌پاشد و گردوها روی زمین ولو می‌شوند و هر کدام به سویی می‌روند، تازه می‌فهمند که نقش سبد در این میان چقدر تعیین‌کننده بوده است.

بیایید در هر جمعی که هستیم سبد و تور نگهدارنده اصلی را ببینیم و آن را قدر نهیم و نگذاریم تار و پود سبد ضعیف شود. چرا که وقتی این تور نگهدارنده از هم بپاشد دیگر هیچ چیزی در جای خود بند نخواهد شد و به هیچ‌کس سهم شایسته و درخورش نخواهد رسید.

بسیاری از شکارچیان باهوش به دنبال سبد هستند و نه گردوهای داخل آن.
بنابراین حواسمان جمع باشد که بی‌جهت سرگرم گردوبازی نشویم و اصل کاررا ازدست ندهیم 
+ نوشته شده در  چهارشنبه هشتم آذر 1391ساعت 9:2  توسط فرید  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر