نیمه شعبان، میلاد یگانه منجی عالم بشريت،حضرت مهدي صاحب الزمان (عج) بر تمام جهانیان مبارک باد..

سلام بر مهدى(ع)، خورشيد جان‏ها و اميد انسان‏ها. مهدى(ع)، يادگار پيامبران، خلاصه ابراهيم، عصاره محمد، احيا و زنده‏كننده سنت‏هاست. نيمه شعبان، مطلع خورشيد فروزان مهدى(ع) در ظلمت تاريخ است. پيروان قائم آل محمد(ع) همچون او اهل قيام و انقلابند. مهدى(عج)، كعبه مقصود و قبله موعود امت‏هاست. غيبت كبرا، دوره آزمايش منتظران راستين حضرت مهدى(ع) است. وقتى نيمه شعبان مى‏رسد، گلواژه‏هاى «انتظار»، «ظهور»، «فرج»، «حكومت جهانى»، «قسط و عدل»، «ديدار» و «مهدى» مى‏شكفد. نيمه شعبان، عيد منتظران وراثت زمين براى مستضعفان و شكست سلطه‏هاى جبّاران است. نيمه شعبان، افروختن چراغ شوق در دل شيعيان و اميد بخشيدن به محرومان است. خورشيد نيمه شعبان آخرين وصى پيامبر خدا(ص)، دوازدهمين امام شيعه و چهاردهمين معصوم از خاندان رسالت، حضرت مهدى(ع) در سپيده دم نيمه شعبان سال 255 هجرى در شهر سامرا ديده به جهان گشود. با تولد او انتظار تحقق مژده‏اى كه پيامبر خدا(ص) و امامان(ع) از دو قرن پيشتر داده بودند سر آمد و گام او زمين را بركت بخشيد. نام آن حضرت، نام پيامبر(ص) و كنيه او كنيه رسول خداست. (محمد، ابوالقاسم) توصيه شده است كه در عصر غيبت، از او به نامش ياد نشود، بلكه با القاب متعددى كه دارد، مثل مهدى، منتظر، حجت، صاحب امر، صاحب الزمان، بقية‏اللّه‏، قائم، خلف صالح و ... نام برده شود. پدرش امام عسگرى(ع) و مادرش نرجس است كه نام اصلى وى مليكه، دختر يشوعا فرزند قيصر روم بود. وجود آن امام، مشخصات وى، مژده ظهورش، ويژگى اصحابش و چگونگى حكومتش، در روايات بسيار آمده است و طبق روايات عقيده به او مخصوص به شيعه نيست، بلكه روايات بسيار در كتاب‏هاى اهل سنت نيز درباره او نقل شده است. زمينه‏هاى غيبت از آنجا كه حكومت‏هاى ستمگر، طبق وعده روايات، زوال قدرت خود را در حكومت اين مولود خجسته مى‏ديدند و مى‏دانستند كه از نسل امام عسگرى(ع) خواهد بود، پيوسته آن حضرت را زير نظر داشتند، امام يازدهم نيز تولد اين فرزند را از مردم كتمان مى‏كرد تا دستگاه خلافت به وجود او پى نبرد. البته در همان دوران كودكى، براى آنكه شيعيان نسبت به پيشواى خود و امام بعدى بى‏خبر و حيران نباشند، امام زمان(ع) توسط پدر ارجمندش به برخى اصحاب خالص و مطمئن نشان داده مى‏شد، تا حجت خدا را بشناسند و بعدا دچار گمراهى نشوند. امام زمان(ع) پنج ساله بود كه پدرش امام عسگرى(ع) به شهادت رسيد. حضرت بر جنازه مطهر پدر نماز خواند و چون مأموران از وجود او با خبر شدند، در تعقيب او به منزل امام هجوم آوردند. ولى حضرت در يكى از سرداب‏هاى خانه از چشم‏ها ناپديد شد و هر چه گشتند، او را نيافتند. بدين‏گونه رابطه آشكار مردم با حضرت مهدى(ع) قطع شد و دوران غيبت فرارسيد. غيبت صغرى و كبرى امام عصر(ع) از آن زمان تا سال 329 هجرى، به مدت 69 سال (كه دوره غيبت صغرى ناميده مى‏شود) از طريق چهار نماينده خاص، با مردم رابطه داشت و نامه‏ها، نيازهاو سؤال‏هاى آنان از طريق اين نوّاب خاص به حضرت مى‏رسيد و پاسخ آن دريافت مى‏شد، به نامه‏هاى آن حضرت «توقيعات» گفته مى‏شد. نايب‏هاى ويژه او كه در چهار نسل پياپى واسطه ميان امام و امت بودند، عبارتند از عثمان بن‏سعيد، محمد بن‏عثمان، حسين بن‏روح و على بن‏محمد سيمُرى. با مرگ چهارمين سفير خاص امام در سال 329 دوران غيبت كبرى آغاز شد كه تاكنون ادامه دارد و جانشينان حضرت، فقهاى عادل و واجد شرايط در هر زمان‏اند. حضرت مهدى(ع) هم‏اكنون از ديده‏ها پنهان است و ما در عصر غيبت بسر مى‏بريم و از ديدن جمالش محروميم. البته در اين دوازده قرنى كه از عمر آن حضرت مى‏گذرد، اشخاص متعددى به خاطر صلاحيت و تقوا و عمل صالح، توفيق ديدار او را داشته‏اند. شوق ديدار او در همه دل‏ها وجود دارد و شيعيان، در انتظار پايان دوره غيبت و فرارسيدن «عصر ظهور»ند، تا به يارى او بشتابند. امام عصر(ع) هم‏اكنون زنده است و از آنچه در جهان و ميان مسلمانان مى‏گذرد با خبر است، هر چند ديده نمى‏شود و كسى از جاى او و زمان ظهورش آگاه نيست. ديدار چهره او به سختى ميسر است، آن هم براى انسان‏هاى صالح و پاك، در صورتى كه حضرت مهدى(ع) صلاح بداند. عصر حضور عمر طولانى او از معجزات الهى است و تاكنون بيش از يازده قرن از ميلاد او مى‏گذرد. وقتى ظهور كند، در چهره و نيروى يك مرد چهل ساله خواهد بود. در عصر غيبت، جهان از وجود او بهره مى‏برد، آن‏سان كه از خورشيد پشت ابر بهره‏مند مى‏شود. او حجت خدا در عصر غيبت است و هرگز زمين خالى از حجت نخواهد بود. ظهور او شرايطى دارد كه وقتى فراهم باشد و خداوند اذن دهد، آن حضرت در روز جمعه‏اى در مكه و كنار خانه خدا ظهور مى‏كند و تعداد 313 نفر از ياران خاص او از سراسر جهان به سرعت خود را به او مى‏رسانند و با او بيعت مى‏كنند و قيام جهانى او آغاز مى‏شود. امام زمان(ع) ذخيره الهى براى گسترش قسط و عدالت در سراسر جهان است. وقتى آن حضرت ظهور كند، امنيت، عدالت، رونق اقتصادى، وفور نعمت‏هاى الهى در زمين، صلح و صفا و برادرى و مساوات در سطح جهان برقرار خواهد شد. نصرت الهى پشتيبان اوست و جهان مسخر فرمان او مى‏گردد. به دست او و با يارى پروردگار، «حكومت واحد جهانى» تشكيل مى‏شود و قانون خدا و احكام خدا به نحو كامل در همه جاى گيتى اجرا و حاكم خواهد گشت و قدرت‏هاى ستم نابود خواهد شد. عقيده به مهدويت و وجود يك نجات‏بخش در پايان عمر جهان، نه تنها در اسلام، بلكه در اديان آسمانى ديگر هم مطرح است و همه فرقه‏ها به نحوى به يك «موعود» و منجى عقيده دارند و در انتظار يك مصلح جهانى بسر مى‏برند. همين عقيده سبب شده كه در طول تاريخ بارها از سوى دروغگويانى ادعاى مهدويت يا واسطه بودن بين امام و و مردم اظهار شود و از اين راه، فرقه‏هاى انحرافى و مسلك‏هاى ساختگى پديد آيد. فرقه بهائيت و قاديانى‏گرى دو نمونه از اين گروههاى منحرف است. براى زمان ظهور حضرت، نشانه‏هايى در روايات بيان شده كه به «علائم ظهور» مشهور است و بروز آن نشانه‏ها، نشانه نزديكى عصر ظهور است. فراگيرى ظلم و جور در سطح جهان، پيدايش جنگ‏ها و فتنه‏ها و آشوب‏هاى ويرانگر، ناامنى در همه جا، رواج فساد و گناه در جوامع، گرانى و نابسامانى اوضاع اقتصادى و برخى حادثه‏هاى شگفت و بى‏سابقه از آن جمله است. حكومت مهدوى وقتى امام زمان(ع) ظهور كند، از مكه به سوى مدينه، سپس به سوى عراق و كوفه حركت مى‏كند. عيساى مسيح از آسمان فرود آمده، به او اقتدا مى‏كند و خداوند زمينه‏هاى قدرت و حاكميت او را بر جهان فراهم مى‏آورد و با يارى و نصرت ويژه، امدادش مى‏كند. آن حضرت، دولت كريمه و الهى براساس قسط و عدل تشكيل مى‏دهد. مركز حكومتش كوفه خواهد بود. اما سپاه او سراسر جهان را فتح خواهد كرد. در شام و فلسطين و مناطق ديگر، نبردهاى خونينى بين ياران او و پيروان طاغوت‏ها پيش خواهد آمد. سرانجام، پيروزى نهايى از آن اوست. زمين گنجينه‏هاى خود را براى امام آشكار مى‏سازد. امنيت همه جا حاكم مى‏شود، ويرانى‏ها آباد و ستمگران نابود و مؤمنان عزيز مى‏شوند. آن حضرت چند سال (هفت يا هفتاد سال) حكومت جهانى خواهد داشت، سپس به شهادت مى‏رسد و حكومت عدل او با بازگشت دوباره امامان معصوم ادامه مى‏يابد. سپس عمر جهان به پايان رسيده، مقدمات قيامت فراهم مى‏گردد. در عصر غيبت، شيعيان وظيفه دارند كه با «انتظار فرج»، زمينه‏ساز حكومت جهانى او شوند و از پيشگاه خدا، آمدن او را طلب كنند. انتظار فرج كه از برترين عبادت‏ها به شمار آمده، همراه با اصلاح خود و جامعه و مبارزه با ستم و فساد و فراهم ساختن شرايط متناسب با «دولت كريمه» امام زمان(ع) است. و ... منتظر «مصلح»، بايد خودش هم «صالح» باشد و در «اصلاح» مفاسد بكوشد.

میلاد منجی عالم بشریت بر همه شیعیان مبارک باد امید به اینکه ما از رهروان آن بزرگوار باشیم

باز دلم میل جنون کرده است                باز هوای خط خون کرده است

هر که گذر کرد ز میخانه ات                   مست شد از سایه پیمانه ات

یاد تو کردم دلم از غم گرفت                   قلب ز هجران تو ماتم گرفت

عطر وجودت همه عالم گرفت                می شود از دست تو خاتم گرفت؟

درک حضور تو نیاز من است                  سوی تو هر وعده نماز من است

سجده به تربت همه کار من است          روضه ارباب که یار من است

یک نظری کن که مسیحا شوم              جلوه نما  تا که چو موسی شوم

زنده کنم جان به تن مرده ام                 باز کنم نیل که رزمنده ام 

- چه جمعه‌ها که يک به يک غروب شد نيامدي                                           چه بغض‌ها که در گلو رسوب شد نيامدي

خليل آتشين سخن؛ تبر به دوش بت شکن                                                خداي ما دوباره سنگ و چوب شد نيامدي

- تمام طول هفته را به انتظار جمعه‌ام                                                      دوباره صبح، ظهر، نه غروب شد نيامدي

- وعده‏ ديدار نزديک است ‏ياران مژده باد                                                    روز وصلش مي‏رسد، ايام هجران مي‏رود

- دامن پر از ستاره كنم شب ز اشك چشم                                              چون بنگرم به ماه و كنم ياد روي تو

- محض يار مهربان آن مونس و آرام جان                                                   ناله از دل سر دهم وز هجر او اشکم روان

- كوري اگر ز عيسي چشمش بشد سلامت                                          بر جمله درد عالم مهدي بود شفايي  

- اي منتظر، غمگين مباش قدري تحمل بيشتر                                       گردي به پا شد از افق گويا سواري مي‌رسد

- آقا!

قنوت سبز نمازم به التماس در آمد                                                        چه مي‌شود که مرا خيري از دعاي تو باشد

- بخوان دعاي فرج را به ياد خيمه سبز                                                   که آخرين گل سرخ از همه خبر دارد

- ما معتقديم که عشق سر خواهد زد                                                  بر پشت ستم کسي تير خواهد زد

- مهدي جان!

سئوالي ساده دارم از حضورت                                                            من آيا زنده‌ام وقت ظهورت 

اگر که آمدي من رفته بودم                                                                 اسير سال و ماه و هفته بودم 

دعايم کن دوباره جان بگيرم                                                                بيايم در رکاب تو بميرم

- بر چهره پر ز نور مهدي صلوات                                                         بر جان و دل صبور مهدي صلوات

تا امر فرج شود مهيا بفرست                                                            بهر فرج و ظهور مهدي صلوات

- آقا بيا به خاطر باران ظهور کن                                                          ما را از اين هواي سراسيمه دور کن

وقتي براي بدرقه عشق مي‌روي                                                    از کوچه‌هاي خسته ما هم عبور کن

- سر راهت در انتظارم                                                                    برده هجرت صبر و قرارم

جز ظهورت اي گل زهرا                                                                  به خدا حاجتي ندارم

- سوگند به هر چهارده آيه نور                                                        سوگند به زخم‌هاي سرشار غرور

آخر شب سرد ما سحر مي‌گردد                                                   مهدي به ميان شيعه برمي‌گردد

- اگر که آمدي من رفته بودم                                                          اسير سال و ماه و هفته بودم

دعايم کن دوباره جان بگيرم                                                            بيايم در رکاب تو بميرم

- هنوزم انتظارم انتظار است                                                         هنوزم دل به سينه بي قرار است  

 هنوزم خواب مي‌بينم به شبها                                                     همان مردي که بر اسبي سوار است   

 همان مردي که آيد جمعه روزي                                                   و اين پايان خوب انتظار است

- اگر از منتظرانت بودم                                                                 چون ديده نرگس نگرانت بودم

با اين همه رو سياهي  و سنگدلي                                              اي کاش که از همسفرانت بودم

 - سلام اي انتظــار انتظـــارم                                                      سلام اي رهبر و اي يادگارم

  سلامم بر تو اي فرزند زهرا                                                       سلامم بر تو اي نـــاجي دنيا

- اين ديده نيست قابل ديدار روي تو                                             چشمي دگر بده تا تماشا کنم تو را

- امشب ز كَرَم حق گُهرى داد به نرجس                                      وز برج ولايت قمرى داد به نرجس

  خوش باش كه حق بال و پرى داد به نرجس                               برخيز كه زيبا پسرى داد به نرجس

- بر منتظرين مژده بده منتظر آمد                                              از مهد بقا مهدى ثانى عشر آمد

- سپيده خواهد آمد                                                                 ياس نرگس خواهد آمد              

گر تکاني بدهيم بر دلمان                                                         مهدي صاحب زمان، خواهد آمد

- كاش مي‌شد واژه‌ها را شست و انتظار را تفسير کرد ولي افسوس ...

- آقا جان! حيف نيست ماه شب چهارده پشت ابرهاي تيره و پاره پاره پنهان بماند؟ حيف نيست ديده را شوق وصال باشد ولي فروغ ديده نباشد؟!

- به اميد روزي که متن تمام پيامك‌ها يک جمله باشد و آن: مهدي آمد.

- کجايى اى هميشه پيدا از پس ابرهاى غيبت؟

- مهدي جان!

به روسياهي‌مان نگاه نکن و به دستهايمان که خالي و گنهکارند، قلبمان را ببين که هر روز، صبح و شام تو را مي‌خوانند.

- تو خواهى آمد و ياس‏ها و نيلوفرهاى «سركش‏» را به دعوت خواهى خواند و حضور تو تسلاى دل ياس‏هاى كبود خواهد بود.

- مهدي جان بيا و دنياى دل را به بوى خوش فطرت پر كن. دل‏هايى كه همواره در سرزمين نيمه شب تو را مى‏خوانند و به عشق تو در آسمان مكاشفه پرواز مى‏كنند.

علي‌اكبر عباسي[1]، رضا صديق، محمد‌حسن آهار

چكيده:

در مواردی که بندهای اصلاحی با هدف نگهداشت رسوب در آبراهه‌ها و جلوگیری از ورود رسوبات به مخزن سدها احداث شوند، پارمترهایی نظیر محل بند، شیب آبراهه و حجم مخزن بند از اهمیت  زیادی برخوردار می‌باشد. با توجه به شواهد صحرايي پشت اغلب بندهای اصلاحی از رسوبات درشت دانه و واریزه‌ای پر می‌شود، رسوباتی که احتمال رسیدن آنها به پشت سدهای مخزنی پایین دست کم می‌باشد. از این رو این ضرورت احساس شد که عملکرد این سازه‌ها در نگهداشت رسوبات ریزدانه بررسی شود. بررسی نوع و دانه بندی رسوبات و نحوه انتقال آنها در آبراهه می‌تواند میزان اثر بخشی آنها را در کاهش رسوباتی که در نهایت به مخزن سدهای مخزنی منتقل می‌شود، مشخص و رهنمودی برای انتخاب محل بندهای اصلاحی در طرح‌های مشابه باشد.

به اين منظور تعداد هفت مورد بند توري‌سنگي در آبراهه گوش در بالادست حوزه سد كارده انتخاب گرديد و با نمونه‌برداري از رسوبات ته نشست شده در پشت اين بندها و تحليل هيدروليكي جريان در آبراهه پايين‌دست محل احداث بندها، امكان حمل و يا ته نشست شدن رسوبات در بستر طبيعي رودخانه بررسي گرديد. تحليل منحني دانه‌بندي رسوبات نمونه برداري شده از مخزن بندهاي مورد مطالعه نشان مي‌دهد كه بخش عمده رسوبات ته نشست شده در مخزن بندها درشت دانه و در محدوده شن و قلوه سنگ مي‌باشد. تحلیل هیدرولیکی جریان و آستانه حمل رسوبات در بازه پایین دست محل بندها نشان داد در صورتي‌كه بندهاي بالادست نيز وجود نداشته باشند، بخش عمده اين رسوبات در بازه‌هاي پايين دست رودخانه كه شيب رودخانه كم مي‌شود، امكان ترسيب در بستر طبيعي رودخانه را دارد. در نتيجه هدف اصلی از احداث اين بندها که نگهداشت رسوبات ريز‌دانه و جلوگيري از ورود آنها به مخزن سد كارده بوده، بدليل اينكه مخزن بندها با رسوبات درشت دانه پر شده است، به طور کامل برآورده نشده است. از اين رو لازم است كه  محل احداث بندهاي رسوبگير بنحوي انتخاب شود كه ضمن اينكه رسوبات درشت‌دانه تا حد امكان در بستر طبيعي رودخانه رسوبگذاري مي‌كند، حجم مخزن بند نيز قابل ملاحظه باشد تا امكان آرام شدن جريان و ترسيب رسوبات ريز‌دانه فراهم گردد.

واژه‌هاي كليدي: بندهاي اصلاحي، رسوبات ريزدانه، حمل رسوب، سد كارده

چكيده‌

به منظور بررسي تاثير پخش سيلاب برروي پوشش گياهي اعم ازدرختان كشت شده مثمر و غير مثمر و گونه هاي مرتعي در عرصه آبخوان گناباد، تعداد 449 اصله درخت از 17 گونه درختي و همچنين 52 پلات 200 متر مربعي ( 40 پلات در عرصه پخش سيلاب و 12 پلات در عرصه شاهد) در تيپ غالب مرتع منطقه طرح (Scoriola -launaea Noae) به روش تصادفي سيستماتيك انتخاب گرديد.

نتايح حاصل از وضعيت رشد و نمو درختان سيل گيري شده و مقايسه آن با درختان سيل گيري نشده نشان مي دهد كه ميانگين وزني درصد رشد تاج پوشش و قطر تنه درختان سيل گيري شده به ترتيب: 25/22 و 71/11 درصد و در درختان سيل گيري نشده طي مدت پنجسال اجراي طرح به ترتيب معادل : 36/2 و 40/2 درصد مي باشد. همچنين بهترين رشد مربوط به درختان بادام مي باشد

همچنين در بررسي هاي انجام شده بروي پلات هاي پوشش مرتعي در عرصه پخش سيلاب و مقايسه آن با عرصه شاهد در منطقه گناباد، نشان مي دهد كه توليد علوفه در عرصه پخش سيلاب معادل 5/815 كيلوگرم در هكتار و در عرصه شاهد 9/600 كيلوگرم در هكتار در سال مي باشد. كه اين ميزان علوفه در عرصه 240 هكتاري پخش سيلاب توان تامين علوفه 2229 واحد دامي درسال و1583 واحد دامي در عرصه شاهد را طي مدت چهار سال دارد.

ارائه کننده: حسین حیدری

 چكيده

طرح پژوهشي بررسي كاربرد سدهاي زير زميني درمديريت منابع آب زیرسطحی درحوضه رودخانه گرماب ايستگاه تحقيقات گلستان به اجرا درآمده است. حوضه رودخانه درجنوب غرب مشهد بر روي پي سنگ دگرگوني مجاورتي  قرار دارد. سد از نوع رودخانه ای است و مطالعات آن بر اساس پارامترهاي ساختماني، پي سنگ, آبرفت و آب زير زميني انجام شده است. اين پژوهش ابتدا بر اساس داده هاي اسنادي از منطقه آغاز گرديده و سپس با مطالعات صحرايي، ژئوفيزيك ، حفاري و نمونه گيري و انجام آزمايش هاي مكانيك خاك همراه و سپس نتايج بر اساس آخرين يافته هاي صحرايي و آزمايشگاهي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. آناليز داده هاي ساختماني و آزمايشگاهي نشان داده است که در طول رودخانه اصلی در سه محل پتانسيل ذخيره سازي آب زير سطحي بيش از ساير نقاط  وجود دارد. آناليز انجام شده بر روي داده هاي ساختماني نشان می دهد که پی سنگ ناحیه تحت تاثير تنش هاي منطقه ای و محلي است. تحلیل تنش در ساختارهاي ماكروسكپي پي سنگ حداكثر جهت تنش اصلي وارده به پي سنگ را در راستاي5± 235 درجه و جهت واتنش كلي سنگ را در راستای5±145و قائم نشان می دهد. امتداد محورهاي پيشنهادي براي سد در گزينه هاي مختلف به موازات جهات تنش انتخاب گرديده است تا مولفه های تنش برشی به حداقل ممکن برسد.

بررسي آمار داده هاي زمين لرزه در شعاع 200 كيلومتر منطقه نشان داده است كه حداكثر شتاب افقي وارده به هر يك از گزينه‏ها g 35/0و حداكثر شتاب قائم وارده برابر g 15/0 مي‏باشد. انتخاب محل سد بر اساس شاخص‏هاي ساختماني و زمین شناسی صورت گرفته كه مهمترين آنها شامل توپوگرافي- ساختمان پي سنگ و آبرفت – ليتولوژي – لرزه خیزی و ژئوهيدرولوژي است.  بررسي ساختمان پي سنگ و تغييرات آبرفت آشكار ساخته كه در سه محل انباشتگي ما سه ای مشاهده مي‏گردد. اين نقاط بعنوان محل هاي پيشنهادي براي مطالعات دقيق تر انتخاب گرديده اند. بررسي هر يك از گزينه ها نشان داده است که امكان ذخيره سازي آب زير سطحي در آن با احداث سد زير زميني وجود دارد و چنانچه سد از نوع غرقآبی[1] اجرا گردد افزايش ذخيره آبي بنحو قابل ملاحظه اي امكان پذير است.

انتخاب و اولويت بندي گزينه ها براساس پارامترهاي توپوگرافي، ساختماني، ژئوهيدرولوژي ،مقدارآب قابل استحصال ومسائل اجتماعي صورت گرفته است.

گزينه 1با حجم استحصال آب147000 متر مكعب در سال مي‏تواند مشكلات ناشي از كمبود آب در منطقه را برطرف سازد و چنانچه تمامي گزينه هاي پيشنهادي به اجرا در آيد تاثير بسيار مطلوبي در تامين آب و حفاظت از خاك، آب و افزایش پوشش گياهي و جلوگيري از فرسايش حوضه را به همراه خواهد داشت. بررسي هاي صحرائي و آناليز نمونه هاي آزمايشگاهي آشكار ساخته است كه منابع و مصالح ساختماني مورد نياز جهت اجراي پروژه در حوضه پژوهش وجود دارد و مي‏توان با بهره گيري از آنها كه در فاصله كمي از محل گزينه ها قرار دارند نسبت به تامين مصالح ساختماني اقدام نمود

جواد طباطبایی یزدی، حسین توکلی، علی‌اکبر عباسی، مسعود عباسی، جواد باغاني، رضا غفوریان

 اعضای هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منایع طبیعی خراسان رضوی

چکیده

یکی از مشخصه‌های توسعه شهری افزایش سطوح غیر قابل نفوذ است که بخاطر تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی و اراضی منابع طبیعی و اختصاص آن به ساخت و ساز واحدهای مسکونی و معابر عمونی پدید می‌آید. از عوارض این تغییرات کاهش نفوذ آب باران به داخل زمین و در عوض افزایش رواناب حاصل از بارندگی از هر دو منظر حجم و شدت جریان است. جاری شدن رواناب در سطح شهر علاوه  بر تحمیل هزینه‌های زیاد برای احداث مجاری و زهکش‌های مناسب برای خارج ساختن این آبها از معابر، باعث آلودگی آنها شده و بخاطر مخلوط شدن با انواع پساب‌هایی که در مسیر حرکت به آن اضافه می‌شود، تصفیه و بهره‌برداری مجدد آنها را دچار مشکل جدی می‌سازد.

استحصال آب باران روشی است که به کمک آن می‌توان از باران درمحل بارش بهره‌برداری نمود و علاوه بر جلوگیری از خارج شدن رواناب از دسترس و آلودگی آنها، صرفه‌جویی قابل توجهی در استفاده از سیستم آبرسانی شهری به عمل آورد. با این کار سیستم زهکشی رواناب شهری قادر خواهد بود که در شرایط وقوع رگبارهای شدید بهتر عمل کند و از آبگرفتگی معابر  جلوگیری خواهد شد. ترویج و بهره‌برداری از سیستم‌های استحصال آب باران علاوه بر جلب مشارکت بهره‌برداران در مدیریت منابع آب، باعث کاهش اتکاء به سیستم متمرکز آبرسانی شهری خواهد شد که این موضوع علاوه بر صرفه‌جویی در استفاده از منابع تجدید ناپذیر آبهای زیرزمینی، باعث جلوگیری از وقوع بحران در شرایط وقوع جنگ، زلزله و یا عملیات خرابکارانه خواهد شد.

در این سخنرانی، خلاصه‌ای از یک طرح استحصال آب باران که در یکی از اماکن آموزشی و تحقیقاتی شهر مشهد به اجرا در آمده است تشریح می‌گردد. هدف از مطالعه  و اجرای این طرح که با پشتیبانی مالی شهرداری مشهد انجام گرفته است، بررسی پتانسیل جمع‌آوری آب باران و استفاده از آن برای توسعه فضای سبز شهری بوده است. علاوه بر این، با اجرای این طرح در مقیاس واقعی، این امکان فراهم گردیده است تا اقشار مختلف مردم و مسئولین بتوانند از آن بازدید به عمل آورده و از مزایا و معایب احتمالی آن از نزدیک آشنا شوند. اطلاعات و نتایج مربوط به این طرح پس از جمع‌بندی و تجزیه و تحلیل به صورت دستورالعملهايي جهت استفاده در موارد مشابه در اختيار عموم قرار خواهد گرفت.

عضوهيات‌علمي مركز تحقيقات‌كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي-بخش تحقيقات خاك و آب

زمان:  30/2/88

     چكيده:

    عدم تعادل عناصر غذايي در سبزيهاي ميوه‌اي مانند پياز و گوجه فرنگي علاوه بر كاهش عملكرد، باعث تقليل خصوصيات كيفي اين محصولات مي‌گردد. آنچه از نظر به زراعي مهم و قابل توجه است تاثير مصرف بهينه‌كودهاي شيميايي در افزايش عملكرد و كيفيت سبزيهاي ميوه‌اي است. يكي از مهمترين آلاينده‌ها كه در كيفيت سبزيهاي ميوه‌اي تاثير بسيار مهمي دارد، غلظت نيترات در ميوه مي‌باشد. نتايج نمونه‌هاي سبزيهاي ميوه‌اي برداشت شده مانند گوجه فرنگي و پياز از مزارع مختلف استان خراسان رضوي نشان مي‌دهد كه در برخي مناطق و بعضي مزارع ميزان نيترات بالاتر از حد استاندارد بوده (300 ميلي گرم در كيلوگرم بر مبناي وزن خشك)  كه دليل عمده آن كاربرد بيش از حد كودهاي نيتراتي بويژه در يك نوبت مي‌باشد. دلايل ديگري كه درتجمع نيترات در اين محصولات دخالت دارد شامل عوامل محيطي (نور، درجه حرارت، رطوبت) و عمل نوع رقم است. استفاده از ارقامي كه نيترات را كمتر درخود تجمع مي‌دهند و برداشت محصولات در صبح زود و يا عصر در بهبود كيفيت و كاهش غلظت نيترات بسيار موثر است. بنابراين استفاده از آناليز خاك و آب و تجزيه گياه براي تعيين ميزان نيتروژن مورد نياز گياه حائز اهميت بوده و برنامه‌ريزي براي تقسيط كودهاي نيتروژني در طي دوره رشد گياه و استفاده از كود مناسب (مانند SCU) به همراه پتاسيم و عناصر كم مصرف مانند روي به دليل نقش مثبت آنها در افزايش بازيافت نيتروژن، منجر به كاهش نيترات در سبزيجات ميوه‌اي (گوجه فرنگي و پياز) مي‌شود. آبياري دقيق و بهينه كردن شرايط محيطي بويژه تهويه مناسب و كاهش تنش رطوبتي خاك نيز باعث كاهش تجمع نيترات در محصول مي‌شود.

سعيد رضائيان

عضوهيات‌علمي مركز تحقيقات‌كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي-بخش تحقيقات خاك و آب

زمان:  30/2/88

چكيده:

نيازهاي غذايي درخت درطول يكسال رويشي يعني در زمان تشكيل ميوه، رشد ميوه‌ها و شاخسارها و بلاخره در هنگام ذخيره سازي مواد غذايي متغير است. در مواردي كه درخت به طور استثنايي نياز غذايي شديدي دارد، جذب مواد تنها از طريق ريشه‌ها ممكن است كافي نباشد و دراين حالت است كه بايد روش محلول پاشي را نيز مورد توجه قرار داد. در تغذيه درختان نه تنها تغذيه كل درخت بايد مد‌نظر باشد بلكه بايستي به اندام‌هاي ذيربط آن نيز توجه نمود. مثلا براي طولاني شدن عمر انباري ميوه، بايد مواد غذايي كافي در اختيار درخت قرار گيرد.

هرسال در باغهاي كشور مواد غذايي خاصي را به سطح خاك باغ اضافه مي‌كنند، اين روش يك روش سنتي است كه در ساليان متمادي در باغهاي كشور اجرا مي‌شود. تعدادي از اين عناصر مي‌تواند به داخل خاك نفوذ كنند و با حركت خود به سمت پايين در دسترس ريشه‌ها قرار گيرند. اما برخي ديگر قادر به حركت و نفوذ در خاك نمي‌باشند، از اين رو بايد حتما قبل از كاشت و در زماني مناسب به مقداري كه درخت تقريبا در طول زندگي‌اش به آنها نياز دارد به خاك اضافه نمود. در درختان ميوه شرايط حاكم در خاك تعيين‌كننده ميزان سرعت جذب عناصر غذايي است كه مي‌تواند با آنچه در خاك موجود است خيلي متفاوت باشد. بنابراين در درختان ميوه تجزيه برگي مناسب‌ترين و دقيق‌ترين راهنماي تعيين وضعيت تغذيه‌اي اين گياهان دائمي است.

آهكي بودن خاكهاي آهكي زيركشت باغهاي سيب، مصرف بي‌رويه كودهاي ازته و فسفاته، زياده‌روي در مصرف آبهاي محتوي بي‌كربنات، كمبود آهن و روي در اولويت اول و كمبود بر، منگنز در اولويت بعدي مي‌باشند. مصرف بهينه متعادل كود در باغهاي سيب بايستي اجباري گردد.

عضوهيات‌علمي مركز تحقيقات‌كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي-بخش تحقيقات خاك و آب

زمان:  30/2/88

چكيده:

   این آزمایش بمنظور مقایسه اثر کود کامل ماکرو آبیاری در دو روش خاکی و کود آبیاری در عملکرد گندم انجام گرفت. محل اجرای آزمایش ، ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی طرق مشهد بود که در سالهای زراعی 85-84 و 86-85 انجام شد. آزمایش بر اساس طرح آبیاری بارانی سه شاخه ای با 5 خط لوله فرعی در سیستم کلاسیک ثابت انجام شد. فاصله آبپاشها از یکدیگر 6متر و فاصله خطوط فرعی نیز از هم 6متر بودند. تزریق کود کامل ماکرو توسط یک دستگاه پمپ تزریق کود در خط میانی صورت گرفت .توزیع کود در دو قطعه مجاور این لوله بصورت غیر یکنواخت و مثلثی بوده بطوریکه با فاصله گرفتن از لوله وسط مقادیر کود دریافتی و غلظت کود کاهش پیدا می کرد. در مجاورت خطوط اول و انتهایی طرح مصرف کود بصورت خاکی بود. با پلات بندی طرح در جهت عمود بر لوله فرعی اندازه گیری غلظت عناصر در ظروفی که در وسط هریک از پلاتها قرار گرفته بود عکس العمل گیاه نسبت به دریافت مقادیر کودی در شرایط کود آبیاری بررسی گردید. نتایج تجزیه آب درون قوطیها نشان داد که غلظت عناصر شامل ازت،پتاس،آهن،منگنزو روی با فاصله گرفتن از لوله تزریق شده (خط میانی) کم می شود. نتایج بدست آمده از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین ها نشان داد که بین عملکرد دانه گندم در تیماره در سطح آماری 5% اختلاف معنی داری وجود دارد. بطوریکه تیمار مصرف کود بصورت کود آبیاری بیشترین عملکرد دانه را به میزان 35/4 تن در هکتار داشت و پس از آن تیمار مصرف خاکی کود به مقدار 98/3 تن در هکتار می باشد که 10% کمتر از مصرف بصورت کود آبیاری است. همچنین برای برخی صفات زراعی همچون عملکرد کاه ، متوسط ارتفاع بوته، تعداد خوشه در واحد سطح و متوسط تعداد پنجه تجزیه واریانس و مقایسه میانگین‌ها انجام شد که نتایج نشان داد هیچگونه اختلاف معنی‌داری در سطوح آماری بین تیمارها جهت این صفات وجود ندارد.

استاديار بخش تحقيقات خاك و آب مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوی

   چكيده

   استفاده از آبهاي شور در كشاورزي برای تولید محصولات زراعي گسترش بسیاری یافته است.  با اين وجود اثر شوري بر تغذيه معدني و ماهيت حاصلخيزي خاك بدرستي شناخته نشده است. از اين رو به منظور بررسي روش‌هاي مختلف کاربرد عناصر كم مصرف در شرايط شور آزمايشي بصورت  کرت های خرد شده در قالب طرح  بلوك هاي كامل تصادفي با دو فاكتور نوع عنصر غذايي شامل آهن، روي، منگنز و مس در كرت اصلي و روش مصرف كود شامل خاكي، برگ پاشی،  بذر مال،  خاكي + برگ پاشی و بذر مال + برگ پاشی در كرتهاي فرعي بر روی گندم در سه تكرار طی سال های زراعي  85-1382 در سه استان خراسان، اصفهان و قم اجرا گرديد. نتايج نشان داد كاربرد هر يك از عناصر آهن، روي، منگنز و مس موجب بهبود عملكرد دانه گندم نسبت به شاهد گرديد. اما مقايسه بين اين عناصر نشان مي دهد كه روي و پس از آن آهن بالاترين عملكرد دانه گندم را در شرايط شور موجب شده است. اثر هریک از روش‌هاي كاربرد چهار عنصر غذايي كم‌مصرف در شرایط شور بر عملکرد دانه و غلظت عناصر در اندام هوایی متفاوت بود.  بالاترین عملکرد دانه و غلظت عناصر در اندام هوایی گندم در آهن از روش مصرف خاكي (150 كيلوگرم در هكتار سولفات آهن)، در روي از روش مصرف توأم بذرمال و برگ‌پاشي ودر  مس از روش برگ‌پاشي بدست آمد. از طرفی در حالیکه  مصرف خاکی منگنز موجب بیشترین عملکرد دانه شد بالاترین غلظت منگنز در اندام هوایی  از روش برگ پاشی بدست آمد.  بر این اساس توجه به دو عنصر روی و آهن در شرایط شور ( کم تا متوسط) برای تامین نیاز گیاه مهم بوده ولی روش مصرف آنها با یکدیگرمتفاوت می باشد.

حميدرضا ذبيحي

عضوهيات‌علمي مركز تحقيقات‌كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي-بخش تحقيقات خاك و آب

زمان:  30/2/88

     چكيده:

    ريزوسفر به خاك منطقه اطراف ريشه گياه گفته مي‌شود كه موجودات زنده آن تحت تاثير ترشحات ريشه مي باشند. باكتري‌هاي ريزوسفري مي‌توانند مضر، مفيد و بي‌تاثير باشند. باكتري‌هاي ريزوسفري محرك رشد گياه دسته‌اي از باكتري‌ها هستند كه به طرق مستقيم و غيرمستقيم باعث افزايش رشد و عملكرد گياه مي‌شوند. شوري يكي از تنش‌هاي غيرزنده محدود كننده رشد گياه در مناطق خشك و نيمه خشك است كه از سه طريق (اثر اسمزي و ايجاد محدوديت در جذب آب، برهم زدن تعادل عناصر غذايي و اثر يون‌هاي سمي) باعث خسارت به گياه و كاهش عملكرد مي‌شود. يكي از اثرات تنش، توليد اتيلن فراتر از حد معمول در ريشه است كه اثر بازدارنده‌اي بر رشد ريشه داشته و با كاهش و يا توقف رشد ريشه، رشد گياه نيز متوقف مي‌شود. تعدادي از باكتري‌هاي ريزوسفري داراي آنزيم ACC دآميناز هستند كه مي‌تواند ماده ACC پيشساز بلافصل اتيلن را تجزيه كرده سطح اتيلن در گياه را در سطح پاييني نگهداري نمايد و لذا رشد ريشه به حالت اوليه برگردد. در اين پژوهش از سويه‌هاي باكتري‌هاي محرك رشد گياه در شرايط شور در كشت گندم استفاده شد نتايج نشان داد كه سويه‌هاي داراي توان توليد آنزيم ACC دآميناز اثرات نامطلوب شوري را كاهش داده و در سطوح مختلف شوري باعث افزايش عملكرد و اجزاي عملكرد گندم نسبت به تيمار شاهد بدون تلقيح شد.

واژه‌گان كليدي: ‌باكتريهاي ريزوسفري محرك رشد گياه، گندم، تنش شوري

شهرام نوروززاده

عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي

چكيده:

كلودينافوپ ‌پروپارژيل، باريك‌برگ‌كشي است كه از سال 1370 با نام تجارتي تاپيك به ثبت رسيده است. اين علف‌كش قادر به كنترل علف‌هاي‌‌هرز باريك‌برگ‌ چچم، يولاف‌وحشي و فالاريس بوده و با توجه به طيف علف‌كشي مناسب آن بيشترين استقبال از اين علف‌كش شده است. با توجه به انحصاري بودن اين علف‌كش هر سال قيمت گذاري آن با مشكل مواجه مي‌گردد. لذا ثبت و معرفي اين علف‌كش با نام‌هاي تجارتي مختلف مي‌توان سبب ايجاد بازار رقابت بين توليدكنندگان اين علف‌كش گردد. از اين رو آزمايشي در سال زراعي 86-1385 در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار و 15 تيمار در مشهد اجرا  شد. تيمارهاي آزمايشي شامل كلودينافوپ‌پروپارژيل با نامهاي تجارتي تاپيك، كارنت و  بهپيك هر كدام در سه ميزان 6/0، 8/0 و 1 ليتر، علف‌كش توتال (مخلوط مت‌سولفورن متيل + سولفوسولفورون) با دز 40 گرم، آپيروس به ميزان 27 گرم، پنتر (دفلوفنيكان + ايزوپروترن) به ميزان 2 ليتر،  آكسيال (پينوكسادن) به ميزان 450 ميل‌ليتر به همراه سيتوگيت و شاهد با وجين دستي بود. اثر تيمارها روي تراكم و وزن خشك علف‌هاي‌هرز و همچنين روي عملكرد دانه گندم نشان داد ، علفكشهاي كارنت و بهپيك با مقادير 1- 0.8 ليتر در هكتار و همچنين علفكش اكسيال به ميزان 450 ميلي ليتر در هكتار به همراه ماده افزودني توسط كمپاني (A 12127)  به نسبت پنج در هزار از كارايي خوبي در كنترل علفهاي هرز باريك برگ موجود در آزمايش برخوردار بوده وبا تيمار استاندارد كلودينافوپ ‌پروپارژيل با نام تجاري تاپيك برابري نموده و مي تواند بجاي تاپيك مورد استفاده قرار گيرد.

شهرام نوروززاده

عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي

چكيده

كارائي سه علف‌كش‌ دو منظوره پروسولفوكارب 800  اي‌سي (باكسر) ،كلروسولفورون 75% دبليوجي (مگاتون) و مخلوط مت‌سولفورن متيل 75%  + سولفوسولفورون 15% دبليوجي (توتال) و باريك برگ‌كش پينوكسادن 100 اي‌سي (آكسيال) با علف‌كش‌هاي تري‌بنورون متيل 75% دي‌اف (گرانستار) ، بروموكسينيل‌ + ام‌سي‌پي‌آ 40% اي‌سي (برومايسيد آام) و كلودينافوپ‌پروپارژيل 80 اي سي (تاپيك)  در كنترل علفهاي هرز پهن‌برگ‌ و باريك‌برگ در مشهد در سال زراعي 85-1384 مورد مقايسه  قرار گرفت.  طرح در قالب  بلوك‌هاي كامل تصادفي در15 تيمار و 4 تكرار اجرا  شد. نتايج نشان داد  كه مت‌سولفورون‌متيل + سولفوسولفورن ( 40 تا 45 گرم در هكتار) باضافه 1250 ميلي‌ليتر سورفكتانت اغلب علف‌هاي ‌‌هرز پهن‌برگ و باريك‌برگ  را كنترل نمود. كلروسولفورون( 20 گرم در هكتار) بصورت پس‌‌رويشي در رتبه دوم قرار گرفت.  پينوكسادن ( 450 ميلي‌ليتر در هكتار) همراه با سيتوگيت ( دو در هزار) از كارايي خوبي در كنترل علف‌هاي ‌‌هرز باريك‌برگ  برخوردار بود و با تيمار كلودينافوپ ‌پروپارژيل برابري نمود.

سید حسین ترابی، محمد بازوبندي و جواد باغاني

مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

hos.torabi@yahoo.com

چكيده:

با توجه به گستردگي سطح زير كشت خربزه در استان خراسان رضوي، محدوديت منابع آب و رقابت علف هرز در مصرف آن، آزمايشي به منظور بررسي اثر مقادير آبياري، عمق استقرار شيلنگ­ها و كاربرد مالچ پلاستيك سياه در سيستم آبياري قطره­اي بر تراكم و وزن خشك علف­هاي هرز و صفات كمي و كيفي خربزه در قالب طرح كرت­هاي دو بار خرد شده، بر پايه بلوك­هاي كامل تصادفي، در سال 1386 و در اراضي ايستگاه تحقيقات كشاورزي طرق در سه تکرار انجام شد. عامل­های آزمایش شامل سه سطح آبياري: مقادير 100، 80 و 60 درصد مقدار تبخير و تعرق برآورد شده­ي خربزه در سند ملي آب كشور در كرت­هاي اصلي، دو روش استقرار شيلنگ­ها شامل اسقرار در سطح و زيرخاك در كرت­هاي فرعي و سه روش کنترل علف هرز شامل کنترل به وسیله­ی مالچ پلاستیکی سیاه، وجین دستي و عدم کنترل (تداخل) و در كرت­هاي فرعي فرعی قرار داده شدند. نتایج نشان داد مالچ اثرات معنی داری (p<1%) بر جمعیت و وزن ماده خشک علف­های هرز و عملکرد خربزه داشت و با کاربرد مالچ پلاستیکی سیاه جمعیت و وزن خشک علف­های هرز کاهش و عملکرد خربزه افزایش یافت. سطوح آبیاری بر وزن خشک علف­های هرز اثر معنی داری (p<5%) داشت و با کاهش مصرف آب، وزن خشک علف­های هرز نیز کاهش یافت. اثر عمق استقرار شيلنگ­هاي آبياري بر عملکرد میوه­ی سالم خربزه در سطح 5% معنی­دار شد و در آبیاری زیرسطحی عملکرد بیشتری بدست آمد. در این تحقیق به علت استفاده از مالچ، خربزه به آبیاری كامل پاسخ منفی نشان داد. بر این اساس استفاده­ی از مالچ پلاستیکی سیاه، استقرار شيلنگ­ها در زير سطح خاك و مقدار 80% نياز آبي كامل برآورد شده براي خربزه، به عنوان بهترین تیمار توصیه می­گردد.

واژه هاي كليدي: کنترل علف هرز خربزه، سطوح آبياري، آبیاری زیرسطحی، مالچ

چكيده:

خربزه از محصولات با ارزش كشاورزي داراي آفات متنوعي است که مهم­ترین و خسارتزاترین آن­ها در استان خراسان رضوی شامل: مگس خربزه، مگس جاليز، سرخرطومی جالیز و کنه دو نقطه­ای مي­باشد. در راستای سیاست کاهش مصرف سموم شیمیایی و با توجه به عادات و رفتار آفات خربزه و همچنین به دلیل رشد سریع­تر خیار چنبر و زود رس­تر بودن طالبی سمسوری اين گياهان به عنوان گياهان تله و جلب كننده انتخاب گرديد. اين بررسي در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي در سه تکرار نسبت­هاي مختلف خربزه با گياهان تله مورد ارزيابي قرار گرفت كه نتايج نشان داد در شهرستان گناباد گياهان تله توانسته خسارت انواع آفات خربزه را به طوركلي حداكثر 46/30 و حداقل 6/18 درصد، مگس خربزه را حداكثر 37/11 و حداقل 2/4 درصد ، مگس جاليز را حداكثر 47/11 و حداقل 57/3  درصد و سرخرطومي جاليز را حداكثر 56/7 و حداقل 7/5 درصد كاهش دهد. در شهرستان مشهد نيز گياهان تله توانسته خسارت انواع آفات خربزه را به طور كلي حداكثر 76/37 و حداقل 30/14 درصد ، مگس خربزه را حداكثر 76/30 و حداقل 43/5 درصد و مگس جاليز را حداكثر 16/13 و حداقل 26/6 كاهش

امير احمديان يزدي

عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي

گياه كلزا با نام علمي Brassica napus بعنوان گياه علوفه اي و روغني در تغذيه دام و انسان

نقش بسزايي را دارا مي باشد. يكي از مسايل مهم گياهپزشكي در زراعت كلزا ، نماتد مولد سيست چغندر قند (Heterodera schachtii) مي باشد. بمنظور بررسي خسارت نماتد چغندر قند روي برخي ارقام كلزا در سال 86 در يك مزرعه آلوده به نماتد چغندر قند با ميانگين 2100 عدد تخم و لارو سن 2 نماتد در 100 گرم خاك آزمايشي در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي با 5 رقم كلزا در 4 تكرار در كرتهايي به ابعاد4*3متر در 6 خط بفاصله 50 سانتيمتر به مرحله اجرا درآمد. بذور مورد آزمايش در نيمه اول مهر ماه كاشته شد و در پايان فصل زراعي در خرداد ماه برداشت محصول صورت گرفت. نتايج تجزيه واريانس عملكرد ارقام مورد آزمايش نشان داد عليرغم عدم تفاوت معني داري بين تيمارها، رقم Okapi با 2851 كيلوگرم در هكتار بيشترين عملكرد دانه را به خود اختصاص داده و از مرتبه بالاتري در مقام مقايسه با ساير ارقام برخوردار است و ارقام SLMO46،Orient  و Licord به ترتيب با ميانگين عملكرد 2843، 2743و 2725 كيلوگرم دانه در هكتار در مرتبه دوم رده بندي قرار گرفته و رقم زرفام(Rigent*Cobra) با 2239 كيلوگرم در مرتبه پايين تري قرار گرفت. ضمنا از نظر درصد روغن بين تيمارها تفاوت معني داري  مشاهده نگرديد و رقم   Okapiبا 64/48 د رصد روغن نسبت به ساير ارقام از برتري نسبي برخوردار بود.