چکیده:

این مطالعه در فاصله سالهای 1997-2000 در فصول رشدی در مزرعه آزمایشی دانشگاهی در ترکیه انجام گرفته است. ارقام 92- maras، 314- sayar و 1518-cukurova ، 87- Nazilli، 3- Agdas که تحت تأثیر موتاسیون در آذربایجان قرار گرفته بودند .جریان بالای نیروی الکتریکی (kv30/^{1-30 sec) به کار برده شده بود بر روی بذور اولیه برای کاشت که تحت تأثیر امواج corona در آذربایجان قرار گرفته بود بذور شوک داده شده و شوک نداده (در شرایط کنترل شده جوانه می زنند).}

^{در مزرعه آزمایشی با طرح اسپلیت پلات با 4 بلوک آزمایش (تکرار آزمایش) برای 4 فصل رشد. هدف ما بررسی ولتاژ بالای جریان الکتریکی که قادر به افزایش عملکرد و کیفیت الیاف می باشداست. مانشان دادیم که جریان الکتریکی با ولتاژ بالا می تواند در افزایش میزان تولید در برابر فاصله کاشت تا جوانه زنی تا باز شدن اولین قوزه (در صورتیکه) تعداد شاخه های جانبی، قوزه های هر گیاه عملکرد دانه پنبه افزایش می یابد.}

^{عوامل ایجاد کننده شوک فاصله بین کاشت تا جوانه زنی را کاهش داد و زمان باز شدن اولین غوزه هر دو سه روز زودتر بوده که اجازه برداشت 6 روز زودتر می دهد و تعداد شاخه های جانبی بیشتری داشته اما وزن هر دانه در هر غوزه پائین تر بود. پس از 4 سال بررسی نتایج چنین بود. می شود گفت که ولتاژ بالای جریان الکتریکی اثر محرک مثبت کمی بر روی ویژگی تکنولوژی الیاف داشت.}

مقدمه:

^{ضرورت کیفیت محصولات پنبه ارجح تر از عملکرد می باشد چون مورد تقاضای ویژه صنعت پارچه بافی ومصنوعات بوده و ارقام با صفات الیاف بهتر و عالی تر مناسب تر برای تولیدات ویژه و الیاف با کیفیت مطلوب ، پارچه و سرانجام تهیه لباسهای آماده هستند.}

^{در مدت زمان مشابه الیاف به الیاف پنبه ترجیح داده شدند به الیاف مصنوعی به دلیل این واقعیت که آنها طبیعی بوده و برای سلامتی بشر مفید هستند (مضر نیستند) به همین دلیل محققین در تمام دنیا برای دسترسی به ارقام جدید دارای الیاف با کیفیت بهتر کار کردند.}

^{به عنوان مثال ارقام مختلف پنبه در بعضی کشورها کشت شدند و رفتار آنها بر اثر میزان بالای ولتاژ جریان الکتریکی بر روی زود رسی، عملکرد بالاتر و کیفیت بالاتر الیاف بررسی شد.}

^{هر چند که بنحوی می دانیم که ولتاژ بالای جریان الکتریکی می تواند بر روی تعداد زیادی از ارقام گیاه اثر تحریک کننده برای افزایش عملکرد، زود رسی و کیفیت داشته باشد اما مقدار کمی مطالعه در ترکیه و نقاط دیگر جهان بر روی پنبه انجام شده است.}

^{مطالب نوشته شده در مجلات نشان می دهد که وارد کردن شوک برروی بذور پنبه توسط کبالت 6 و اشعه گاما به صورت جداگانه باعث افزایش زودرسی به میزان 58 روز و افزایش عملکرد به میزان13 % در ازبکستان شد. cencer و همکاران از اتیل متان سولفونات و کبالت 60 استفاده کردند در جهت تغییر میزان تولید پنبه که اختلاف مطلوبی داشت نسبت به والدینش از لحاظ شکل ظاهری خصوصیات ساختمانی و خصوصیات فنی. وقتی غده های سیب زمینی تحت شوک m3 توسط اشعه گاما قرار می گیرند. قبل از کاشت این ماده به عنوان محرک رشد سیب زمینی است همچنین جریان الکتریکی به عنوان محرک در رشد بوته های سیب زمینی نیز استفاده شد.}

^{محققان دریافتند که عملکرد گندم به میزان 37% -12 افزایش عملکرد و چاودار 30% افزایش را به همین کارهای مشابه داشته است.}

^{ولتاژ بالای جریان الکتریکی باعث افزایش عملکرد و میزان ویتامین c در غده سیب زمینی زمانی که شوک قبل از کاشت وارد شود می گردد.}

^{Stakanov گزارش داد بررسی با 50-110 v ولت جریان الکتریکی قبل را کاشت در دهه 1920 micurin از جریان الکتریکی با ولتاژ بالا در طول پیوند زنی استفاده کرد که باعث افزایش حاصلخیزی شد.}

^{Seyidova گزارش داد که ولتاژ بالای جریان الکتریکی هم می تواند اثر تحریک کننده و هم موتاژنیک داشته باشد.}

^{Sarhanbey li ، Kelentarov مشخص کردند که جریان الکتریکی به تنهایی دارای اثر تحریک کننده می باشد. اما جریان الکتریکی همراه با اشعه گاما تولید اشکال جهش یافته می کند بعلاوه mustafay ev و همکاران گزارش دادند که ترکیب جریان الکتریکی و خصوصیات دمایی بر روی دانه پنبه قبل از کاشت سبب جهش شد. اما جریان الکتریکی خودش باعث تحریک زودرسی و عملکرد محصول پنبه می شود.}

^{به علاوه آن نشان داد که ایجاد شوک بر روی بذور مفیدتر از شوک قوی برروی گیاه است. erov و همکاران گزارش دادند که درصد سبز شدن و جوانه زنی سریع بعضی دانه های علوفه ای مثل ماشک، نخود سیاه، یونجه، نخود زمینی، نخود علوفه ای افزایش یافته در میزان 25 ku1-30 sec ، Aras و cag lar نشان دادند که ولتاژ بالا در درجه حرارت c150 باعث بهبود در سبز شدن دانه می شود. اما تأثیری بر روی مدت زمان سبز شدن دانه فلفل تند ندارد.}

^{در مجموع محققان تغییرات را با 5 یا 15 ku در s30 بررسی کردند. دانه فلفل تند در طول زمان کوتاهتری سبز شد و جوانه زد.}

^{Ozel نشان داد که تأثیر ولتاژ بالای جریان الکتریکی (آمار معنی دار و مهمی را برای طول دورۀ رویش گندم نان داشت.}

^{Egamberdiyev و Ibrahimov گزارش دادند که شکلهای مختلف جدیدی را بدست آوردند توسط Grey200 اشعه گاما در مجذور زمان برروی کولتیوار F- 108 در مطالعات انجام شد.}

^{بهترین نوع پنبه انتخاب و تولید شد در ازبکستان و براساس کیفیت الیاف از این اشکال بهترین کولتیوار رقم F-108 انتخاب شد.}

^{Basov گزارش داد که ولتاژ بالای جریان الکتریکی فقط اثر محرک بر روی غلات نداشته بلکه برروی دیگر گیاهان مزرعه ای نیز تأثیر دارد.}

^{Izakov و همکاران نشان دادند که ایجاد شوک باعث افزایش درصد پروتئین در دانه شده و این کار می تواند هر ساله قبل از کاشت انجام شود.}

^{این گزارش ها نشان داد که کروموزمهای غیرطبیعی مشخص می شوند وقتی که ولتاژ بالای جریان الکتریکی برروی کولتیوار 3038 اثر بگذارد.}

^{Kelentarov نشان داد که استحکام الیاف بوسیله ایجاد شوک افزایش می یابد.}

^{به طور مشابه در مطالعات انجام شده توسط ولتاژ بالای جریان الکتریکی بر روی بذور پنبه mustafayer نشان داد که جریان الکتریکی 2500-3000 بهترین اثر تحریک کننده را دارد.}

^{همچنین mustafayer و همکارانش گزارش دادند که ایجاد شوک اثر محرک کمی در خصوصیات تکنولوژی الیاف دارد.}

^{در مجموع Erayman نشان داد که ولتاژ بالای جریان الکتریکی 30-1 sec kv 30 قبل از کاشت باعث افزایش وزن هر دانه در غوزه و همچنین افزایش عملکرد دانه پنبه شد. هدف از این مطالعه تأثیر ولتاژ بالای جریان الکتریکی برروی بذور پنبه از طریق ایجاد اثر محرک برروی زودرسی عملکرد و کیفیت الیاف در کولتیوارهای بررسی شده است}

 

گل ها و گیاهان

 نخستين نكته در نگهداري گل ا ينست كه حتما هرروز آب گلدان را عوض كنيم . هر يكي دو روز يكبار به اندازه يك يا دو سا نتيمتر از انتهاي ساقه گلها رابا يك كارد يا چاقوي تيز قطع كنيم و مخصوصا سعي كنيم كه اين برش بصورت اريب باشد. بهتر است كه اين برش در داخل آب صورت گيرد تا هوا وارد نسج ساقه گل نشود.
برگهاي آن قسمت از ساقه گياه را كه در آب قرار ميگيرد جدا كنيم و هنگام تعويض آب گلدان ، ساقه ها را زير آب شيرشستشو دهيم . اگر مواد غذائي مخصوص گلهاي شاخه اي در اختيار داريم از آن استفاده نمائيم و اگر در اختيار نداريم ، عده اي معتقدند كه انداختن يك حبه قند ميتواند موثر باشد. يك قاشق سركه يا كمي نمك نيز براي بعضي از گلها مفيد خواهد بود . موارد اخير را بايد شخصا در مورد گلهاي مختلف تجربه كنيد.
اضافه كردن يك تا دو قطره مايع ضدعفوني كننده در آب گلدان ميتواند مانع از بدبو شدن آب گلدان شود.
گلها در محيط خنك ، سايه و دور از گرد خاك و بخارهاي مواد غذائي يا مواد شيميائي دوام بيشتري خواهند داشت. اگر گلها بطور غير طبيعي پژمرده شده اند ميتوانيد آنها را ا ز گلدان خارج نمائيد ، دو سه سانتيمتر از انتهاي ساقه هارا با برش اريب قطع كنيد و سپس آنها را به مدت نيم ساعت در يك ظرف پر از آب سرد بيندازيد و سپس به گلدان باز گردانيد.  

3 - مراقبت از گیاهان
 زندگي گياه به 5 عامل بستگي پيداميكند : 1- حرارت 2- نور 3- هوا 4- آب 5- غذا
حرارت - گياهان نياز به هوا و محيط گرم دارند مشروط بر اینکه دو عامل نور و رطوبت هم متناسب با آن باشد. در فضاي آپارتمان كه نور و رطوبت نسبت به فضاي گلخانه ها كمتر است طبعا گرما حتي ميتواند منجر به رشد كم گردد.
بيشتر گياهان در هواي متناسب با زندگي انسان(آپارتمان) بخوبي رشد ميكنند. اما آنچه براي گياه بسيار نا مطلوب خواهد بود تغييرات سريع درجه حرارت ميباشد و هرچه اين تغيير حرارت ناگهاني تر باشد آسيب بيشتري به گياه ميرساند.
 درجه حرارت لازم براي گياهان مختلف بين 5 تا 40 درجه سانتيگراد متفاوت است.
 نور - هيچ گياهي در تاريكي كامل نميتواند دوام بياورد . گياهاني كه داراي برگهاي ضخيم با رنگ سبز تيره هستند کمی نور را تحمل میکنند و در مقابل گياهاني نظير كاكتوس ها و شمعداني و حسن يوسف بيشترين نور را نياز دارند. در اطاقهاي كم نور رنگ روشن ديوار ها و سقف براي گياه بهتر از رنگهاي تيره خواهد بود. گياهان اغلب سر بسوي منبع نور (معمولا بسمت پنجره ها) خم ميكنند. اگر اين گردش كنترل نشود ممكن است گياه کج و زشت شود و در مواردي تعادل خود را از دست بدهد . بهتر است هر چند روز یکبار، گلدان را کمی بچرخانیم.
هوا - هواي تازه كه با باز كردن در و پنجره به گياه داده شود باعث مقاوم شدن ساقه و همچنين مقاوم شدن گياه در برابر بيماري ها ميگردد. اما گیاه نباید در معرض کوران هوا قرار گیرد. همچنين اگر تفاوت درجه حرارت اطاق با بيرون زياد است گياه نبايد مستقيما در معرض اين تغيير قرار بگيرد.
گازهاي مختلف كه ما از طريق بو آنها راحس ميكنيم نيز براي گياهان خوب نيستند اين گازها شامل بوي رنگ و تينر، دود بخاري و بوهاي ترشيدگي و فساد مواد و امثال آن است .
آب – آب گیاهان از طریق برگ ها تبخیر میگردد بنا براین هرچه تعداد و سطح برگها بیشتر باشد گیاه به آب بیشتری نیاز دارد. امااگر هر روز به گیاه آب دهید خاك گلدان هرگز خشك نميشود و راه تنفس ريشه ها مسدود میگردد. خاك قسمت ته گلدان كه ديده نميشود تبدیل به گل و لجن شده و گياه شروع به زرد شدن ميكند . اگر به تصور اینکه زرد شدن گیاه بعلت كم آبی است باز هم آب بيشتري به آن بدهید درواقع نابودي گياه را تسريع ميكنید وگیاه از سر مهربانی از بین میرود .
در از بين رفتن گياهان آپارتماني بيشترين نقش را آب دادن زياد بازي ميكند . در هوای سرد فاصله آبياري گياه بايد بيشتر (گاهی تا یکیار در هر 15 روز ) و در هوای گرم فاصله ها کمتر وگاهی تا سه بار درهفته باشد . زیاد و کم کردن این فاصله باید بتدریج صورت گیرد و ناگهانی نباشد.
گلدانهاي كوچك در فواصل كمتري بايد آبياري شود. اما جداي از آبياري، گياه به رطوبت نياز دارد كه فضاي اپارتمانها معمولا فاقد آنست . خيس كردن برگها و ساقه به هر طريق ممكن و به هر فاصله ممكن منجمله شستشو در حمام يا بيرون -- قرار دادن گلدان روی یک پایه در یک طشت آب ، اسپري كردن برگها و ساقه ( هر چه بيشتر بهتر) بنحوی که ته گلدان با آب طشت تماس نداشته باشد از جمله روش های رساندن رطوبت به گیاهان است.
 غذا - گياهاني كه در باغچه ها هستند ريشه های آنها در جستجوي غذا آزادانه به هر سو پیش میروند. چنين امكاني براي گياهي كه در گلدان قرار دارد فراهم نيست و اگر مواد غذائي خاك گلدان مصرف شود كود دادن گلدانها ضرورتي انكار ناپذير است.
تركيب كود ، نوع گياهاني كه كود براي آن مناسب است و طريقه و زمان و فواصل زماني مصرف کود معمولا روي بسته هاي كود توضيح داده ميشود.
توجه : کود دادن به گیاه بیمار و یا زياده روي در مصرف كود ميتواند گياه را بكلي از پا درآورد. بنابراين بايد نحوه و ميزان مصرف را كه روي بسته كود توضيح داده ميشود كاملا رعايت كرد.
علل و عوامل از بين رفتن گياه : 1- بي آبي 2- آب زياد 3 - سرمازدگي 4- آفتابزدگي 5- هواي زياد خشك 6- گرد و خاك زياد 7- گازها 8- كمي نور

 

احداث گلخانه براي توليد ميوه هاي خارج از فصل و همچنين گل و گياهان زينتي از قرن 17 ميلادي در اروپا آغاز و در سالهاي اخير به منظور استفاده بهينه از منابع خاك وآب و يا اشتغال زايي در سراسر جهان گسترش يافته است.

اين صنعت در استان اصفهان از سال 1340 در منطقه فلاورجان با گلخانه هاي چوبي شروع شــــده و هم اكنون با احداث گلخانه هاي مدرن در سراسر استان, انواع محصولات نظير خيار, گوجه فرنگي, فلفل دلمه اي رنگي, طالبي آناناسي, توت فرنگي, انواع گلهاي شاخه بريده مانند رُز, ژربرا و....... در حال توليد است كه علاوه بر تأمين بازارهاي داخلي استان, به ساير استانها و مقداري نيز به خارج از كشور صادر مي گردد.

براي اطلاع رساني مناسب به متقاضيان احداث گلخانه در استان, سازمان جهادكشاورزي اصفهان مجموعه اي تحت عنوان (آشنايي با كشت هاي گلخانه اي) تدوين نموده كه حاوي اطلاعات اجمالي از انواع محصولات گلخانه اي سازه ها و چگونگي صدور پروانه تأسيس گلخانه مي باشد. كه اميد است مورد استفاده علاقه مندان توليدات محصولات گلخانه اي قرار گيرد.

1- تعريف گلخانه:

 گلخانه بخش محدودي از فضاست كه در آن كليه عوامل محيطي قابل كنترل بوده و براي كشتهاي متراكم و توليد محصول خارج فصل و يا خارج از محيط طبيعي گياه احداث ميگردد.

2- انواع گلخانه ها :

گلخانه ها از نظر نوع تو ليد و نوع تيپ سازه داراي انواع مختلفي به شرح ذيل مي باشند.

تقسيم بندي بر اساس نوع توليد:

1-2- گلخانه هاي توليدي سبزي و صيفي شامل محصولاتي نظير خيار, گوجه فرنگي, توت فرنگي, فلفل, بادمجان, طالبي, سبزيجات برگي(ريحان- شاهي و........) مي باشد.

2-2- گلخانه هاي توليد گل و گياهان زينتي براي توليد انواع گلهاي شاخه بريده(رُز- ژربرا – گلايول – داودي) وگلهاي آپارتماني مي باشد.

3-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ دكمه اي و قارچ صدفي

از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبي يا سنتي و مدرن يا فلزي تقسيم مي شوند.

4-2- گلخانه هاي چوبي

اسكلت اصلي اين گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستيك مـي باشد. ارتفاع در ايـن سازه هـا 2 تا 3 متر و سيستم گرمايي و تهويه مناسبي ندارد و بدليل ارتفاع پايين مناسب كشت محصولاتي نظير خيار و گوجه فرنگي نمي باشد. مزيت اين گلخانه ها قيمت ارزان احداث هر واحد آن مي باشد ولي بدليل نامناسب بودن محيط داخلي براي رشد گياه معمولاً ميزان توليد در واحد سطح در مقايسه با گلخانه هاي مدرن بسيار كمتر است. بدلايل ذكر شده اين نوع گلخانه ها توسعه نيافته است و گلخانه هاي چوبي كه قبلاً احداث شده به تدريج به گلخانه هاي مدرن تبديل مي شوند.

5-2- گلخانه هاي فلزي يا مدرن

اسكلت اين گلخانه ها از فلز است كه معمولاً با پلاستيك هاي ضد اشعه ماوراء بنفش (uv) پوشش و داراي سيستم گرمايشي و تهويه مناسب مي باشد. ارتفاع اين نوع گلخانه ها بيش از 5/4 متر است و بدليل شرايط مناسب رشد گياه در اينگونه سازه, عملكرد در واحد سطح نسبت به گلخانه هاي چوبي افزايش دارد.

اتصال قطعات در گلخانه هاي فلزي بوسيله پيچ ومهره(پرتابل)و يا استفاده از جوش مي باشد. هزينه واحد گلخانه هاي پرتابل نسبت به سيستم جوشي 20-15% بيشتر است ولي نصب آن آسانتر و تغييرات در سازه راحت تر است. تيپ هاي مختلف سازه هاي موجود, مزايا و معايب  در جدول شماره(1) نشان داده شده است.

جدول شماره(1) عيوب مهم مزاياي مهم نوع دريچه مصالح تيپ گلخانه

توليد كم- آفات وبيماريهاي زياد و عمركم ارزان بدون دريچه چوب-پلاستيك چوبي

افزايش مصرف سوخت آلودگي كم و عمر زياد جانبي-سقفي لوله گالوانيزه-پلاستيك تونلي:تك واحدي

گران تهويه خوب, قابل اتوماتيك شدن جانبي-سقفي لوله گالوانيزه-پلاستيك پيوسته:چند واحدي

بسيار گران ، هزينه سوخت بالا استحكام بالا، عمرطولاني تهويه خوب –قابل اتوماتيك شدن جانبي- سقفي اسكلت فلزي-شيشه شيشه اي

6-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ هاي خوراكي:

كارگاههاي توليد قارچ هاي خوراكي با بلوك, آجر, سيمان, بصورت يك ساختمان معمـولي ســاخته مي شود و در آن امكانات گرمايشي, سرماساز و رطوبت ساز تعبيه مي شود.

بعضي از كارگاههاي توليد قارچ بصورت گلخانه اي احداث ميگردد ولي با توجه به اينكه رشد قارچ به نور ناچيزي نياز دارد. پوشش هاي گلخانه ها از نوع پلاستيك هاي رنگي كه نور ناچيزي بايد از آن عبور كند انتخاب مي شود.

قارچ هاي خوراكي كه در ايران پرورش داده مي شوند عبارتند از قارچ دكمه اي و قارچ صدفي, توليد قارچ دكمه اي علاوه بر سالنهاي پرورش نياز به كارگاه توليد كمپوست دارد كه توليد كمپوست آلودگي محيط را به همراه دارد. لذا بايد اين كارگاهها در خارج از مناطق مسكوني و با مجوز سازمان حفاظت محيط زيست احداث شود.

بستر پرورش قارچ صدفي كاه وكلش غلات است و چون نيازي به كمپوست ندارد موجب آلودگي محيط نمي شود و در مناطق مسكوني هم مي توان به پرورش آن اقدام نمود و نيازي به مجوز سازمان حفاظت محيط زيست ندارد.

3- انواع بسترهاي كاشت محصولات گلخانه اي

بستر كاشت در گلخانه ها به دو صورت خاكي و يا هيدروپونيك(بدون خاك)هستند كه در كشت خاكي ريشه گياه در خاك قرار ميگيرد كه در اين روش مديريت تغذيه آسان و نياز به دانش فني زيادي ندارد ولي مقداري از مواد غذايي مصرفي از دسترس گياه خارج و بيماريهاي خاكزي همواره كشت را تهديد مي كند.

در كشت هيدروپونيك ريشه گياه در موادي نظير پرلايت, پشم سنگ, ليكا, ماسه و....... قرار داده مي شود و مواد غذايي مستقيماً در دسترس گياه قرار ميگيرد كه اين روش مصرف آب را كاهش, بيماريهاي خاكزي كم و عملكرد را در واحد سطح افزايش مي دهد امّا نياز به دانش فني بالا و مدير كارآزموده و متخصص دارد و هزينه ساخت هم 20-15 درصد افزايش مي يابد.

4- عملكرد توليدات گلخانه اي

مهمترين مزيت توليدات گلخانه اي نسبت به توليد در فضاي باز عبارتند از: اشتغالزايي بالا, مصرف آب كم و افزايش توليد در واحد سطح.

جدول شماره(2)عملكرد تعدادي از محصولات گلخانه اي

نوع محصول تعداد دوره كشت درسال عملكردسالانه در1000مترمربع(تن) اشتغال زايي در1000مترمربع- نفر ملاحظات

خيار 2 25-30 تن 1/5- 1  

گوجه فرنگي 1 15-20 تن 1/5- 1  

فلفل 1 15-20 تن 1/5- 1  

طالبي 1 17-22 تن 1/5- 1  

توت فرنگي گياه دائمي4ساله 12-8 تن 1/5- 1  

گل رز گياه دائمي6ساله 150-180هزارشاخه 3-2  

ژربرا گياه دائمي3ساله 180-200 هزارشاخه 3-2  

آلسترومريا گياه دائمي6ساله 200-220 هزارشاخه 3-2   

ليسيانتوس يك ساله 200-250 هزارشاخه 3-2  

قارچ صدفي 10-8 دوره 60 تن 8 سالنهاي سه طبقه

قارچ دكمه اي 6- 4 دوره 100 تن 30 سالنهاي پنج طبقه

حداقل سطح اقتصادي يك گلخانه 2500مترمربع مي باشد كه نياز به 3000مترمربع زمين مناسب جهت احداث گلخانه دارد.

5- شرايط لازم براي احداث گلخانه

براي احداث هر گلخانه بايد موارد ذيل مد نظر قرار گيرد.

1-5- محل مناسب احداث گلخانه

خاك محل احداث گلخانه بايد داراي بافتي متوسط, زهكشي مناسب, فاقد شوري و قليائيت, آهك و گچ باشد. محل گلخانه حتي الامكان نزديك جاده هاي اصلي يا داراي جاده هاي مناسب باشد. شيب هاي تند, محلهاي بادگير مكان مناسبي براي احداث گلخانه نيستند. ابعاد زمين بايد طوري انتخاب شود كه بتوان گلخانه ها را در جهت شمال – جنوب در آن احداث نمود.

2-5- وجود آب كافي با كيفيت مناسب

حداقل آب مورد نياز براي 1000مترمربع گلخانه در هر شبانروز در فصل تابستان(پيك مصرف)10-8 مترمكعب است كه با توجه به ميزان آب موجود, سطح گلخانه قابل احداث را ميتوان مشخص كرد. علاوه بر مقدار آب, كيفيت آب از عوامل مهم در توليد محصولات گلخانه اي است.

تحمّل گياه نسبت به املاح موجود در آب آبياري متفاوت است. مهمترين عامل محدود كننده براي كشت هاي گلخانه اي شوري يا EC آب است.

EC قابل تحمّل براي گياهان در جدول(شماره3)بيان گرديده است.

ميزان EC اگر از مقادير ذكر شده بيشتر گردد عملكرد محصول كاهش مي يابد. علاوه بر EC, ميزان سديم قابل جذب(S.A.R),كلر, بيكربنات موجود در آب هم در عملكرد محصول مؤثرند لذا لازم است قبل از احداث گلخانه از آب مورد استفاده, آزمايش كاملي بعمل آيد.

EC مناسب براي كشت محصولات گلخانه اي

جدول شماره (3)

نوع محصول EC قابل قبول ds/m

خيار 2

گوجه فرنگي 2/5

توت فرنگي 1

فلفل 2

خربزه 2

گل رز 1/3

آلسترومريا 1/5

ليسيانوس 2

گلايول 2

6- تجهيزات و ادوات مورد نياز در گلخانه ها

از تجهيزات و ادوات مورد نياز گلخانه ميتوان به سيستم گرمايشي, سرمايشي, ژنراتور و....... اشاره نمود.

الف- انواع سيستم گرمايشي:

1- سيستم مركزي: سيستم شوفاژ(براي گلخانه هاي بالاي 4/.هكتار) در اين سيستم از بخار آب يا آب داغ استفاده مي شود.

2- سيستم موضعي: بخاري شامل سه دسته, بخاريهاي منفرد يا تراكمي– بخاريهاي كنوكسيوني يا همرفتي– بخاريهاي تابشي با انرژي پايين.

ب- انواع سيستم سرمايشي:

1- سيستم خنك كننده تابستانه:

1-1- سيستم خنك كننده فن وپد: متداولترين سيستم تابستانه در گلخانه ها به شمار مي رود.

(Fan and pad evaporative coding system)

2-1- سيستم خنك كننده تبخيري(مه پاش)

 (Fog evaporating cooling system)

2- سيستم خنك كننده زمستانه

2-1- سيستم تيوپ– پنكه     (fan tube ventilation)

7- ساير تجهيزات مورد نياز گلخانه

1- ژنراتور (برق اِضطراري) 2- ترموستات 3- سيستم آبياري تحت فشار

8- آفات و بيماريهاي مهم گلخانه اي در مناطق مرکزي

اسامي برخي از آفات و بيماريهاي مهم كه معمولاً به محصولات سبزي و صيفي و گل و گياهان زينتي خسارت وارد مي سازند به شرح ذيل مي باشد.

الف- آفات گلخانه اي

مينوز

تريپس

شته ها

زنجركها

مگس سفيد

حلزون هاي صدف دارو(رابها)

كنه تارعنكبوتي

شپشكهاي سپردار

آبدزدكش

ب- بيماريهاي گلخانه اي

بيماري سفيدك داخلي(دروغي)

بوته ميري يا مرگ گياهچه

بيماري سفيدك سطحي

پژمردگي آوندي ناشي ازفوزاريوم

نماتد مولد غده ريشه

بيماري پژمردگي ناشي از ورتيسليوم

ويروس موزائيك خيار

علفهاي هرز

 

مقدمه وجه به اهمیت محوری بخش کشاورزی در امر تغذیه و اقتصاد کشور و از آن جا که رسیدن به خودکفایی و استقلال اقتصادی در این عرصه، تضمین کننده استقلال سیاسی ما نیز خواهد بود. هر گونه تلاش برای افزایش تولیدات کشاورزی، بسیار ارزشمند و حیاتی است. یکی از راههای افزایش محصول، جلوگیری از زیانهای آفات و بیماریهای مختلف گیاهان و فرآورده های گیاهی است که هر سال، ضرر و زیان قابل توجهی را بر کشور تحمیل می کند. با توجه به دانش و فن آوری روز، لازم است روشهای علمی جدید، جایگزین شیوه های سنتی مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی شود، تا با افزایش سطح تولیدات از ورود محصولات کشاورزی خارجی بی نیازشویم.
در چند دهه اخير تمركز جمعيت در شهرهاي بزرگي نظير تهران بازار مصرف بزرگي را براي محصولات كشاورزي فراهم كرده است. لذا زمين هاي كشاورزي، تا شعاع زيادي نسبت به اين مراكز براي رفع نيازهاي غذايي اين جمعيت اختصاص يافته است اما با گسترش جمعيت در شهرها به تدريج نياز به روش هاي جديدي كه توانايي توليد بالاتر و برداشت محصول خارج از فصل را داشته باشد، بيشتر آشكار مي شد لذا به تدريج گلخانه ها اين تحول عظيم را به وجود آوردند.

 

نقش گیاهپزشکی

 گلخانه ها با ايجاد شرايط بسيار مناسب رشد محصولات به صورت مصنوعي براي اولين بار اين امكان را به وجود آورد ند كه محصولات مختلف را در تمام فصول به دست مصرف كننده برسانند.
 گلخانه ها با به وجود آوردن شرايط آب و هوايي مساعد مي توانند همزمان به تكثير آفت و بيماري هاي محصولات نيز كمك كنند.
افزايش سريع جمعيت آفات در گلخانه گاهي اوقات آنچنان غاقل گير كننده است كه تنها يك مديريت كارآمد مي تواند از خسارت آنها به محصول جلوگيري كند . براي كنترل آفات در گلخانه استفاده بي رويه از سموم دفع آفات راه حل مناسبي نيست و به هيچ وجه توصيه نمي شود . مديريت صحيح آفات گلخانه بيشتر بر استفاده از روشهاي پيشگيري استوار است . زيرا اين روشها به مراتب آسانتر و كم هزينه تر از روشهاي مبارزه با  آفات پس از ظهور آنها در گلخانه است . پيشگيري از وقوع آفات عمدتاً بر رعايت اصول بهداشت زراعي متكي است كه شامل نابودي يا حذف نه تنها مواد آلوده به آفت  بلكه كليه منابع بالقوه آلودگي مي باشد . عمليات پاكسازي مي بايست هم در داخل گلخانه و هم در اطراف آن انجام  گيرد و در هر مرحله از توليد محصول مي بايست انجام پذير باشد. رعايت اصول بهداشتي در گلخانه فرآيندي مداوم و در تمام طول سال است.
در اینجاست که باید با به کارگیری دانش گیاهپزشکی و وارد عمل شدن متخصصان این رشته به شناخت اینگونه آفات و بیماریها پرداخت و راههای مقابله با آنها را به طریق علمی به کار گرفت، زيرا بسيار ديده شده است كه يك گونه حشره توانسته به محصول گلخانه هاي زيادي خسارت هنگفتي وارد كند.

منابع و مآخذ

www.irib.ir/AMOUZESH/J/poudman_gol/af/page00.
www.keshavarzejavan.com/content/view/1027/1/
-www.mhec.ac.ir/giyah.htm      

 مرکز تخصصی مقالات کشاورزی

---

 تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کمی و کیفی محصول به شمار می آید. در تغذیه گیاه نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار بگیرد بلکه ایجاد تعادل و رعایت تعادل عناصر غذایی از اهمیت زیادی برخوردار است در  عدم تعادل تغذیه ای، با اضافه کردن مقداری از یک عنصر غذایی، نه تنها افزایش عملکردی رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی در رشد گیاه و در نهایت افت عملکرد مطرح می شود.
 
در حالیکه در سالهای اخیر رشد مصرف کودهای شیمیایی در ایران بسیار سریع بوده و در بیست سال اخیر علاوه بر تولیدات داخلی، بیش از دو میلیارد دلار برای تامین کودهای شیمیایی از کشور خارج شده، معهذا متاسفانه در این مدت افزایش عملکرد متناسبی در محصولات کشاورزی  رخ نداده است. 

در طول مدتی که از مصرف کودهای شیمیایی می گذرد، با افزایش نامتناسب این کودها اختلالات عمده ای در حاصلخیزی خاکهای کشور ظاهر شده است.با مصرف نامتعادل کودهای شیمیایی همراه با کاهش نسبت کربن به ازت، حاصلخیزی خاکهای ایران عمدتا" کاهش یافته است.
از لحاظ تعادل شییمیایی خاک نیز مصرف بی رویه و نامتعادل کودهای فسفاته در بعضی از مزارع زیان آور بوده است در حالیکه با افزایش ازت و تسریع رشد گیاهان نیاز به سایرعناصرغذایی گیاه در خاک مانند پتاسیم، آهن و روی افزایش می یابد.فقدان این عناصر در فرمولهای کودی و عدم تامین کافی آنها از طریق هوادیدگی موجب تشدید کمبود آنها شده است.
از طرفی نظر به اینکه اغلب خاکهای ایران آهکی بوده و تحت این شرایط اغلب ترکیبات معدنی عناصر غذایی در گیاه در خاک نظیر روی و آهن به علت حلالیت کم به خوبی جذب گیاه نمی شوند، لذا با کاهش مواد آلی بتدریج فقر و کمبود آنها در خاک در رابطه با تامین این عناصر تشدید می شود.

 
به طور کلی ایجاد این تعادل و رعایت نسبت متناسب بین عناصر غذایی در خاک و گیاه مسئله مهمی است. چه در وضعیت عدم تعادل، اضافه کردن کودهای شیمیایی مثلا" کود فسفاته نه تنها موجب افزایش عملکردی نمی شود، بلکه مطابق قانون حداقل، این عدم تعادل تشدید می شود.  طبق علم تغذیه، رشد گیاه بیشتر تابع عاملی از رشد است که نامساعدتر باشد. به عبارت دیگر، اگر گیاه در شرایطی کشت شود که از هفده عنصر مورد نیاز، همه بجز یکی به مقدار مناسب در دسترس باشد، رشد گیاه در اثر فقدان این یک عنصرغذایی متوقف می شود. در این شرایط افزایش سایر عناصر اثر عمده ای در رشد گیاه نداشته ولی با افزایش عنصر محدود کننده، رشد گیاه به صورت فابل ملاحظه ای افزایش می یابد.
 
در طی سالیان گذشته با مصرف بی رویه کودهای شیمیایی، به خصوص ازته و فسفاته و با رعایت نکردن تعادل عناصرغذایی گیاه خسارت جبران نا پذیری به خاک و در نتیجه به کشاورزی کشور وارد شده است.  
در حال حاضر علیرغم آنکه مصرف کودهای شیمیایی در ایران بالاتر از مصرف متوسط جهانی است و معادل متوسط مصرف کود در کشورهای توسعه یافته، ولی تولید در واحد سطح عمدتا" به دلیل عدم آگاهی زارعین، عدم شناخت دقیق نیاز کودی گیاهان زراعی، و عدم رعایت تعادل میان عناصر غذایی پرمصرف و کم مصرف، خیلی پایین تر از کشورهای توسعه یافته است. 
 
برای تعیین نیاز کودی گیاهان زراعی نه تنها آگاهی از وضعیت مواد غذایی و سطح حاصلخیزی خاک ضروری است، بلکه نیاز آبی و غذایی گیاه، شرایط آب و هوایی، میزان عملکرد مورد انتظار و نحوه مدیریت مزرعه نیز حائز اهمیت است. 
 

  امروزه پرورش و عرضه ي محصولات مختلف كشاورزي و بويژه باغباني در تمام طول سال و خارج از فصول طبيعي فيزيولوژيك آن امري بسيار عادي تلقي مي شود، بدين ترتيب مصرف كنندگان محصولات كشاورزي قادر به بهره مندي از محصولات فصول مختلف هستند. محقق شدن اين هدف به وسيله ي محيط هاي كشاورزي مصنوعي صورت گرفته است كه خارج از فصل خاص هر محصول، با كيفيت بهتر و با تنوع بيشتر قادر به توليد محصولات كشاورزي هستيم. منظور از محيط هاي مصنوعي در اينجا گلخانه هاي كاشت و توليد محصولات كشاورزي است. بطور كلي صرفه اقتصادي كشت در گلخانه و محیط کنترل شده به علت صرفه جويي در آب، زمين، نيروي انساني و... . بیش از زمين هاي باز است                                                                              دانشجوي رشته ي باغباني صنعتي اصفهان

هايدروپونيك در كره ي زمين مربوط به زماني است كه در اقيانوس‌ها گياهان بدون وجود خاك در حال رويش بودند وكشت هيدروپونيك در زمين پس از به وجود آمدن خاك به زمان اهرام مصر تعلق دارد. اما بسياري از افراد معتقدند كه هايدروپونيك از بابل قديم شروع شده است ونمونه‌ي آن در باغ هاي معلق وجود داشته است كه در ليست عجايب هفت گانه‌ي قديم است.ماركوپولودرسفرنامه ي خود نوشته است كه در درياچه جزيره‌هايي وجود داشته كه روي آب دائم در حال حركت بوده اند واين جزيره‌ها در اصل همان كرجيهايي است كه مملو از گل‌ها و ميوه‌هاي مختلف است وهم چنين به خاطر رشد نامحدود درگياهان در كرجيها به باغ  هاي معلق تشبيه شده‌اند. باغ هاي معلق در حقيقت يك سيستم ماهرانه‌ي هايدروپونيك بوده است كه استفاده از آب شيرين مواد غذايي غني را به دنبال داشته است.

      توسعه كشت بدون خاك تحت شرايط كنترل شده (CEA)سريع نبوده است .اولين كاربرد كشاورزي تحت شرايط كنترل شده به پرورش خيار خارج از فصل براي امپراطور رومي(Tiberius) تحت شرايط استفاده از سنگ شفاف يا ميكا در قرن اول ميلادي نسبت داده مي‌شود. و بعد از آن براي مدت1500 سال از يك چنين تكنولوژي استفاده نشده است.در قرن 17گلخانه‌ها (هايدروپونيك آزمايشي)درفرانسه وانگلستان ظاهرشده است .درسال 1699 در انگلستان شخصي به نام wood word به پرورش نعناع بدون استفاده ازخاك دست زده است خاك هاي گلخانه را پي‌درپي مي بايست تعويض مي‌كردند و با افزودن انواع كودها شرايط توليد آن‌ها را سال به سال بهبود مي‌بخشيدند. با توجه به اين مشكلات در ايستگاههاي تحقيقاتي آمريكا توجه دانشمندان به كاربرد محلول هاي غذايي به عنوان جايگزين سيستم طبيعي استفاده از خاك با كاربرد محلول غذايي تهويه شده ويا كاربرد خاك مصنوعي متشكل ازتوده‌ي ذرات و دانه‌هاي مواد خنثي كه با مواد غذايي خيس شده باشد معطوف شد.

محققين در ايستگاه تحقيقاتي نيوجرسي روش كشت در ماسه را بهبود بخشيدند.از روش كاربرد شن و ماسه و محلول غذايي در دانشگاه كاليفرنيا استفاده شد. هركدام از اين دوروش محدوديت‌هايي را از نظر توليد انبوه تجاري دربرداشته‌اندكه تا حدودي ابداع سيستم آبياري اززير) (sub irrigation.كه دردانشگاههاي نيوجرسي وايستگاههاي تحقيقاتي كشاورزي اينديانا شروع شده بود برطرف كردند. ازكلمه‌يhydroponics اولين باردرنشريه اي كه به وسيله‌ي(Gericke)(1940) منتشر شده و يك تكنيك نيمه تجاري پرورش گياه درمحلول را شرح مي‌داد استفاده شده در جنگ جهاني دوم آمريكايي‌ها در يكي از جزايرآنتلانيك در داخل ظروف پهن كه حاوي مواد غذايي بوده و درآن سبزيكاري مي‌كردندو از اين طريق ويتامين هاي لازم براي سربازهاي خود را با مصرف سبزيها تامين مي كردند.بعد از جنگ دانشگاه‌ها پردوهيدروپونيك را تحت نامnutricultur   يا كشت تغذيه با چاپ چندين نشريه ترويج داد .بعد از گذشت حدود 20سال با فراوان شدن پلاستيك هيدروپونيك بار ديگر مورد توجه قرار گرفت .در اواخر سال هاي1960 محققين مركزتحقيقات گلخانه اي انگلستان (GCRI) روش (nutrient film technique) NET  يا لايه ي نازك موادغذايي را ابداع كردندكه آن نيز بهبود كيفيت‌هايي را به دنبال داشت. بعد از نزديك به 20سال كه از توجه حقيقي به سيستم تجاري حقيقي هيدروپونيك گذشته است .امروزه علاقه‌مندي زيادي به سيستم هاي هايدروپونيكCEA  (كشاورزي درشرايط محيطي كنترل شده)‌معطوف شده است به خصوص درمناطقي كه مسئله ي آلودگي آبهاي زيرزميني يا ضايعات محلول هاي غذايي و مواد ضدعفوني كننده اهميت دارد

خانواده رانونكولاسه و اورتيكاسه

خانواده رانونكولاسه يا آلالگان Ranunculaceae

خانواده رانونكولاسه به فارسي تيره آلالگان گفته مي­شود. مهمترين گياهان اين خانواده عبارتند از آلاله يا رانونكولاسه، تاج­الملوك يا آكوليژيا، دلفينيوم يا زبان ­پس ­قفا، كلماتيس و پائونيا يا گل صدتوماني.

آلاله ­هاي وحشي در فصل بهار در بسياري از مناطق كوهستاني ايران بطور طبيعي رشد مي­كنند. آلاله ديگري وجود دارد كه برگـ­هاي درشت­تر و دم‌گل بلندتري دارد، اين گل گياه به صورت گل باغچه‌اي و گاهاً به صورت آپارتماني يا پات پلنت Pot plant قابل استفاده است.

آلاله بوسيله بذر تكثير مي­شود، بطوريكه در ماه‌هاي تير و مرداد بذرهاي آلاله را جمع آوري مي­كنند و بدون تيمار خاصي آن‌ها را در محل اصلي، كشت مي­كنند. از آنجا كه اين گياهان جزء گياهان نسبتاً مقاوم به سرما هستند، در فصل زمستان با پوشش كمي از مواد گياهي مثل خاك برگ، جوانه­هاي تازه رشد يافته را از سرما محافظت مي­كنند. در اوايل فصل بهار گياهان جديد شروع به رشد و نمو مي‌كنند و بوته‌هاي زيبايي توليد مي‌كنند.

تاج الملوك

آكوليژيا يا تاج­الملوك از ديگر گياهان خانواده رانونكولاسه است. اين گياه داراي رنگـ‌هاي متنوع بوده و بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود. بوته­هاي جوان تاج­الملوك كاملاً مقاوم به سرما هستند. در شرايط بسيار سرد و يخبندان شديد با استفاده از يك پوشش گياهي، از گياهان مراقبت بعمل مي­آيد. برگ­هاي تاج­الملوك در فصل غير گل­دهي منظره­اي زيبا براي فضاي سبز دارند. لذا بدين خاطر توصيه به كشت اين گياه در فضاي سطح شهري مي­شود . بذر گيري بطور طبيعي است و گياه حاصله خصوصياتي­ شبيه پايه مادر خواهد داشت.

ساقه­هاي ظريف و دم‌گل­هاي باريك اين گياه قابليت ماندگاري و عمر خيلي طولاني ندارند. اما گل­هاي بريده به عنوان دسته­ گل­هاي 3-1 روزه قابل استفاده هستند. در مصارف طولاني مدت از اين گياه فقط به عنوان گياه گلداني استفاده مي­شود.

زبان پس قفا

دلفينيوم يا زبان پس ­قفا گياهي است كه غنچه‌هاي متعدد به رنگ خاص آبي دارد. گل­هاي شاخه بريده اين مجموعه زيبا و كم نظير هستند. دلفينيوم علاوه براينكه يك گياه دارويي است يك گياه باغچه­اي و گل بريده محسوب مي­شود. اين گياه بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود و جوانه‌هاي رويش يافته به عنوان گياه دائمي در فضاي سبز كاربرد دارد.

كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis

گياه ديگر خانواده رانونكولاسه، پيچ­ رونده و زيباي كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis است. براي پوشاندن نرده­هاي باغ­ها يا استفاده در آلاچيق‌ها و هر جايي كه بخواهند منظره سبز و همراه با گل ايجاد كنند از اين گياه استفاده مي­كنند. رنگ آبي، بنفش و صورتي در اندازه­هاي كوچك و بزرگ كلماتيس باعث شده كه آن را به منظورهاي مختلف استفاده كنند.

كلماتيس گياهي است كه بوته بادوام و طولاني از نظر گل دهي دارد. اين گياه از اوايل ارديبهشت ماه تا زمان سرما به حالت گلدار ديده مي­شود. كلماتيس براي فضاي آزاد كه خواهان گل­هايي با دوره طولاني گل ­دهي باشد مناسب است.

كلماتيس بوسيله پيوند روي نهال­هاي بذري تكثير مي­شود. پيوند به دو صورت انجام مي­گيرد:

1. پيوند در گلخانه؛

2.پيوند در فضاي آزاد.

اگر پيوند در گلخانه صورت گيرد، گياهان را در گلدان قرار مي­دهند و پيوندك را از پيوندك­هاي در حال خواب زمستانه جدا مي­كنند. اين پيوندك­ها قبلاً شناسايي شده­اند و براساس رنگ و درشتي گل به آن‌ها شماره مي­دهند. و بعد از انتقال به گلخانه آن‌ها را روي پايه بذري بشكل پيوند انگليسي پيوند مي­دهند.

پيوند در هواي آزاد به شكل تي T است كه در 2 فصل آن را انجام مي­دهند، يكي در اواسط بهار حدود ماه خرداد، ديگري پيوند خواب در شهريور ماه. پايه­هاي پيوند شده با مراقبت و نگهداري در سال آينده گل­هاي مورد نظر را توليد مي­كنند.

اگر كلماتيس را پيوند نزنند فقط ارقام كلماتيس اورينتاليس (كلماتيس وحشي) گل­هاي كم و بسيار كوچكي توليد مي­كند. اما كلماتيس­هاي پرورشي گل­هاي درشت در تمام طول سال توليد مي­كنند، لذا تكثير پيوندي اين گياه ضرورت دارد.

گياه صد توماني

گياه صد توماني داراي برگ­هاي بسيار زياد است. نام انگليسي آن پائوني و اسم جنس اين گياه پائونيا است.

پائونيا گياهاني هستند پُر پَر كه برگ­هاي رنگين (در رنگ­هاي مختلف)، ساقه گل دهنده‌ي بسيار بلند و قابليت كات فلاوري خيلي زياد و ريزوم دارند. اين گياهان علاوه بر خاصيت كات فلاوري به عنوان گياهان فضاي سبز هم قابل استفاده هستند.

پائوني­ها مي­توانند براي مدت طولاني در يك منطقه باقي بمانند و دچار خسارت از عوامل محيطي نشوند، در موقع تكثير و ازدياد اين گياهان، ريشه­هاي گوشتي آن‌ها را تقسيم مي­كنند و به روش تقسيم بوته گياه جديد را در محل مورد نظر كشت مي­كنند. تكثير صد توماني در فصل پاييز به روش تقسيم بوته است.

شقايق صحرايي كه در مناطق كوهستاني مي­رويد از خانواده رانونكولاسه نيست بلكه بخشي از نهنج اين گياه مواد آلكالوئيدي دارد و از خانواده پا­پاراسه است.

* خانواده اورتيكاسه Urticaceae

گياهان خانواده اورتيكاسه، پي­لئاي معمولي (سبز) و پي­لئاي رنگي يا رونده هستند. گياه حالت كپه‌اي دارد و اندازه يكنواخت ساقه‌ها مهم است. پي­لئاي معمولي Pillea با ريشه­دار كردن قلمه­هاي ساقه تكثير مي­شود. لذا براي يكنواخت كردن گياهان، كاربرد تنظيم كننده­هاي رشد از نوع باز دارنده‌ها مفيد مي‌باشد. بهترين بازدارنده براي يكنواخت كردن گياهان تركيبات شيميايي نظير سايكوسل است. زماني از اين تركيبات استفاده مي­شود كه گياهان ريشه­دار شده، از بستر ريشه­زايي جدا و در يك خاك مناسب كشت شوند. وقتي دوباره اولين علائم رشد ظاهر شد به كمك محلول پاشي يا افزودن اين مواد بازدارنده به آب آبياري، دوباره به فاصله پانزده روز اندازه گياهان را يكنواخت و يكسان مي­سازند.

پي­لئاي رنگي بدليل شاخه­هاي رونده و خزنده آن عمدتاً به عنوان يك گياه آبزي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و داراي شاخه‌هاي افتاده است كه در سبدهاي آويزان Hanging baskets زيبا ديده مي‌شود. تكثير بوسيله‌ي قلمه انتهايي و مياني ساقه صورت مي‌گيرد. بعد از حذف برگ‌هاي اضافي، ساقه درون بستر ريشه‌زايي قرار مي‌گيرد. قلمه‌ها را مي‌توان در آب يا در ماسه ريشه‌دار كرد. در سطوح بزرگ كاربرد آب به عنوان عامل ريشه‌زا توصيه نمي‌شود زيرا ريشه‌هاي آبكي خيلي حساس هستند و براي سازگاري با محيط جديد مشكل دارند. اما براي گياهان Hydroponics اين روش نتيجه خوبي دارد.

کمبود آبياري :

مسئله اساسي در آبياري اين است که بعد از چه مدتي و به چه مقداري آبياري صورت گيرد.عدم آبياري به موقع و صحيح مي تواند منجر به خسارات زيادي به گياه شود که از آن جمله: به تعويق انداختن عمل فتوسنتز, کند کردن فرآيند رشد, پژمردگي ناشي از کمبود آب مورد نياز گياه,کاهش رشد سلولي گياه وکم شدن طول ميان گره ها, برگ ها کوچکتر و ساقه ها سخت و شکننده مي شوند ودر بعضي مواقع تورم برگ را نتيجه مي دهد. در موارد بسياري حاشيه برگ ها مي سوزد وتارهاي کشنده ريشه در هم مي پيچند و مي ميرند.کمبود آب مورد نياز گياه در طولاني مدت ممکن است موجب بروز علائم کمبود عناصر غذائي مورد نياز گياه گردد.

آبياري کم باعث مي شود آب به ميزان کافي در خاک نفوذ نکند و اگر اين کمبود ادامه پيدا کند ريشه ها در ناحيه خشک باقي مانده و مي ميرند, همچنين ريشه هاي جديد نمي توانند در ناحيه خشک به خوبي نفوذ کنند.

 

آبياري زياد:

به دو صورت مي تواند صورت پذيرد:

الف ) ميزان آب زياد باشد.                                                    ب ) تعداد دفعات آبياري زياد باشد.

در يک خاک زهکشي شده[1] با تخلخل کافي نمي توانيم آب زيادي را در خاک نگه داريم زيرا مقدار اضافي آب از خلل و فرج خاک عبور کرده وبه اصطلاح زهکش مي شود و اين پديده را آبشوئي[2] گوئيم.

در صورتي که نمک در سطح خاک تجمع يافته باشدآبشوئي نمک هاي موجود در سطح خاک را کاهش مي دهد و نمک ها را از اطراف ريشه دور مي کند. ولي بايد توجه داشت که آبشوئي مداوم و سنگين سبب مي شود باروري و حاصلخيزي خاک کاهش يابد و تعادل عناصر غذائي خاک را به هم مي زند.

آبياري به دفعات زياد هم مشکلاتي را به همراه مي آورد. غرقاب بودن خاک مقاومت گياه را در برابر بيماري ها کاهش مي دهد و ريشه هاي آبي را توسعه مي دهد که اين ريشه ها دراز ونازک بوده و داراي تعداد کمتري از تارهاي کشنده هستند.آبياري بيش از حد زمان زيادي خاک را مرطوب نگه مي دارد و امکان تهويه خاک را محدود مي کند وکمبود اکسيژن منجر به مرگ ريشه مي شود. اولين نشانه اي که ظاهر مي شود پژمردگي گياه, کمبود عناصر غذائي و توقف رشدگياه مي باشد چرا که ريشه هاي مرده نمي تواند آب و عناصر غذائي را به خوبي جذب کنند و در اختيار گياه قرار دهند. در اثر آبياري زياد ممکن است گياه در طول روزهاي آفتابي پژمرده شوند و در عصر دوباره به حالت عادي برگردند.

از بحث هايي که صورت گرفت متوجه مي شويم که خاک محدوديت هاي زيادي را براي رشد گياه ايجاد ميکند به همين دليل در اينجا به معرفي کشت هيدروپونيک1 مي پردازيم که اين محدوديت ها را از بين مي برد

 

معرفي کشت هيدروپونيک:

اصطلاحاً هيدروپونيک در معناي water working  مي باشد ودر عمل به معناي پرورش گياه در آب واملاح محلول مي باشد. کشت هيدروپونيک اين امکان را به ما مي دهد که در ازاي کار کمتر و زمان کمتر بازده بيشتري داشته باشيم.

تحقيقات نشان داده است که در کشت آبي اگرچه به خاک نيازي نيست ولي نياز به مواد معدني و عناصر غذائي موجود در خاک غير قابل اغماض است, اصولاً خاک مکاني براي نگه داشتن گياه, عناصر غذائي و محل توسعه ريشه است.درکشت آبي فقط عناصر غذائي مورد نياز در اختيار گياه قرار مي گيرد تا بتواند به خوبي رشد کند واين عناصر به صورت مستقيم در اختيار گياه قرار مي گيرد و گياه هرگز در معرض خطر تنش آبي و کمبود عناصر غذائي قرار نمي گيرد.

به طور کلي در کشت هيدروپونيک هر گياهي مي تواند پرورش يابد ولي بعضي از گياهان رشد و بازده بيشتري دارند مثلاً ميوهاي سته 2 مثل گوجه فرنگي, خيار و فلفل, گياهان برگي3 مثل کاهو و گياهان علفي.

پياده کردن تکنولوژي هيدروپونيک در يک سيستم گلخانه اي و يک محيط کنترل شده مزيت هاي اقتصادي زيادي را به همراه دارد. در چنين محيطي با کنترل درجه حرارت و ميزان رطوبت و نور در تمام طول سال مي توان گياه زير کشت داشت.

مزيت ها:

کشت آبي مزيت هاي زيادي را شامل مي شود که عبارتند از:

• صرفه جوئي زماني و نياز به نيروي کار کمتر:زيرا در کشت آبي نياز به عمليات تهيه بستر خاک و وجين کردن علف هاي هرز و غيره نمي باشد.
• حذف بيماري ها در نتيجه حذف خاک.
• مصرف بهينه آب به دليل آن که هيچ آبي به هدر نمي رود و علف هرزي وجود ندارد که از آب استفاده کند.
• کشت هيدروپونک به توليد کننده اجزه مي دهد که گياه را با تراکم بيشتري کشت کند در نتيجه توليد بيشتري داشته باشد.
• يک سيستم کوچک هيدروپونيک در هر جا قابل راه اندازي است.
• بازده توليد محصول, بيشتر و رشد سريعتر گياه (در صورت تأمين عناصر غذائي مورد نياز گياه)
• ارزش غذائي بالاي محصولاتي که در کشت هيدروپونيک توليد شده اند.
• مزه بهتر محصولات.
• کشت سالانه در صورت برپائي اين سيستم در محيط گلخانه و فضاي بسته.   

1- drained

[2]- leaching

1-hydroponic

2- fruit bearing crops

3-

 

مآخذ: یافته‎های تحقیق