گل میخک

گلی بسیار زیبا که کاربرد دو گانه گل بریده و کاشت در باغچه را دارد.

گل های لوله ای به شکل زیبا زنگوله مانند در وسط گل های زبانه ای  و به صورت نیم کره ظاهر شده اند.

اندام هوایی ان ابلق است و ترکیب زیبایی به بوته می دهد.

احتیاج به نور خورشید و یا نیم سایه روشن دارد.

خاک مرطوب با زهکشی مناسب را می پسندد.

این جنس که از گیاهان خانواده موز Musacees است در تمام دنیا فقط دارای پنج گونه دائمی همیشه سبز می باشد که فقط یک گونه آن به نام پرنده بهشتی رژینه S.reginae در باغبانی استفاده می شود و چهار گونه دیگر به صورت وحشی میباشند . گونه مورد نظر بومی جنوب آفریقا ( کاپ) است .

بلندی آن در حدود یک متر می رسد . این گونه دارای برگهای نسبتا روشن ، چرمی و تخم مرغی شکل که بر روی دمبرگی به طول ۴۵ سانتیمتر قرار می گیرند .

گل آذین آن به طول ۱۵ سانتیمتر در بهار در انتهای ساقه گل دهنده به طول یک متر تا یک متر و نیم ظاهر میشود .

گل آذین شامل اسپات سبز با با رگه های ارغوانی و قایق مانند است که در هنگام باز شدن گلها به صورت افقی درآمده و در آن ۴ – ۱۰ گل قرار می گیرد .

گل ها دارای کاسه نارنجی و جام آبی رنگ بوده و روی هم رفته شباهت به سر پرندگان پیدا می کند .

از این رو در زبان انگلیسیBird of paradise و فرانسه Oiseau du paradis بنام پرنده بهشتی نامیده میشود .

معمولا گل ها بتدریج باز می شوند و بیشتر به صورت گل بریده در گل فروشیها به فروش می رسد .

ولی می توان خود گیاه را در گلدان های بزرگ در آپارتمان پرورش داد .

در گلخانه بر اثر فورساژ میتوان در تمام فصول آن را گلدار کرد .

●اقسام مشهور این گونه عبارتند از:

۱ – پرنده بهشتی پرولیفرا S.Prolifera : دمبرگها در این گونه بسیار دراز بوده و گل آذین دارای دو اسپات است .

۲ – پرنده بهشتی پومیلا S.Pumila : گیاه کوتاه و گل ها دارای کاسبرگ هایی به رنگ نارنجی تند می باشند .

●مراقبت های لازم :

۱ – نور : این گیاه به نور زیاد ( تابش مستقیم خورشید ) احتیاج دارد .

بنابراین چنانچه در آپارتمان پرورش داده می شود باید آن را نزدیک پنجره جنوبی که فاقد پرده است قرار داد .

وی چون در تابستان شدت نور زیاد است باید آن را در جلو پنجره جنوبی که پرده داشته باشد و یا کمی دورتر از پنجره جای داد .

۲ – حرارت : درجه حرارت مناسب برای گیاه بین ۱۶ – ۱۹ درجه سانتیگراد است و درجه حرارت کم تر از ۳- و بیش از ۳۰+ را تحمل نکرده و از بین میرود .

۳ – آبیاری : در هوای معتدل هفته ای دو روز باید آبیاری شود ولی در هنگام استراحت گیاه که از اواسط تیرماه تا اواخر مردادماه است باید آبیاری را بکلی قطع کرد و یا به ندرت انجام داد .

۴ – نوع خاک : خاک باید قوی ( دارای کود حیوانی « پودر گوشت و غیره ) و کمی ماسه ای باد .

برای زود به گل نشاندن گیاه باید در مردادماه زمین را به عمق ۸۰ سانتیمتر شخم زده و به آن کود حیوانی اضافه کرد .

اسیدیته مناسب برای گیاه در حدود ۷ – ۸ میباشد .

۵ – کود : میتوان از کودهای مختلف موجود در بازار طبق دستورالعمل هریک که معمولا در روی جعبه نوشته شده است استفاده کرد .

ولی بهترین کود ، مخلوطی از ۱۰۰ گرم نیترات پتاسیم ۱۰۰ گرم فسفات کلسیم و ۲۰۰ گرم سولفات آمونیم میباشد که به مقدار ۲ گرم در لیتر ، هر هفته یک بار از فروردین تا مهرماه باید به گیاه داده شود .

●روش کشت و ازدیاد :

یکی از روش های تکثیر این گیاه کشت بذر آن است .

ولی برای بدست آوردن بذر باید به تلقیح مصنوعی اقدام کرد .

معمولا هر گل آذین در حدود ۵۰ دانه ایجاد می کند .

عمل کشت معمولا در بهار در حرارت ۱۸ – ۲۱ درجه سانتیگراد صورت می گیرد .

رویش دانه نامنظم و ۳ تا ۵ ماه طول می کشد .

در سال اول گیاه ضعیف میماند و بهتر است آن را به گلدان منتقل کرده و در گلخانه نگاهداری کرد . ولی در سال دوم و یا سوم میتوان آن را به محل مورد نظر انتقال داد .

این گیاهان جدید در سال چهارم پاجوش تولید کرده و در سال ششم یا هفتم گل می دهند .

روش دیگر تکثیر ، تقسیم بوته است . که از بهار تا تابستان میتوان انجام داد .

پایه های حاصل به کندی رشد می کنند و پس از دو یا سه سال گل می دهند وبه نوبه خود دو سال پس از تکثیر ایجاد پاجوش می کنند .

معمولا روی پایه های جوان سه ساله ۶ – ۱۰ گل آذین به وجود می آید و در صورتی که در پایه های مسن ممکن است تا ۵۰ گل آذین ظاهر شود .

منبع:گلها و گیاهان زینتی مهندس منوچهر کارگر
نویسنده:م.زرگرپور

اركیده گل غایت ها است؛ به غایت زیبا ، به غایت نامتعارف و به غایت گرانبها. اركیده این استاد تمام و كمال فریفتن حشرات كه بر قله های رفیع تكامل گیاهان ایستاده است پرجمعیت ترین خانواده سلسله گیاهان نیز هست.

با بذرهایی كه در زمره كوچك ترین هستی های جهانند و با اشكالی كه در افراط كاری از همه پیشی گرفته اند، عجیب نیست كه این الهه های گیاهان تا بدین حد ستایش شده باشند. برخی برای پرورش آنها كوشیده اند و برخی برای تغییر دادنشان و بحق آنچنان مستعد بوده اند كه بزرگترین گروه دو رگه های پرورشی موجود را بیافرینند. ۲۵ تا ۳۰ هزارگونه اركیده شناخته شده خانواده اركیدها (Orchidaceae) را می سازد كه از خویشاوندان خانواده سوسنی ها (لاله ها، سوسن ها و غیره) است.

در نگاه اول به نظر نمی رسد كه اركیده ها از چنین تنوع عظیمی برخوردار باشند. از ویژگی های بارز خانواده اركیده ها، تقارن دوطرفی گل هایشان است. تقارن دوطرفه یعنی اینكه اگر خطی فرضی از مركز چیزی بگذرد در هر دو سوی خط تصویر مشابهی دیده شود. (مانند انسان كه در هر یك از طرفین بدنش یك بازو، یك چشم و یك گوش دارد و همین طور تا به آخر) در داوودی كه تقارنش شعاعی است برخلاف تقارن دوطرفه در دور تا دور نقطه مركزی تصویر مشابهی دیده می شود. ویژگی شاخص دیگر اركیده ها عدم امكان تشخیص مادگی و پرچم های مجزا از هم در گل ها است. در واقع مادگی و پرچم به شكل یك اندام واحد استوانه ای موسوم به «پایه» در هم آمیخته اند. در انتهای این پایه مركزی كلاله قرار دارد و مابقی پرچم ها هستند.

هر پرچم دارای دو كیسه گرده یا بساك است كه هر كدامشان بر روی یك پایه بسیار ظریف و كوچك سوار شده اند. جام گل از سه گلبرگ تشكیل می شود كه گلبرگ میانی چه به لحاظ شكل و چه به لحاظ رنگ و اندازه كاملاً با دو گلبرگ دیگر متفاوت است از این رو نامی جداگانه دارد كه به آن گلبرگ لابل می گویند. شكل بسیار بدیع و ابتدایی گل در اركیده با سه كاسبرگی تكمیل می شود كه معمولاً آنچنان از حیث رنگ شبیه گلبرگ هایند كه غالباً نمی توان آنها را متمایز دانست. و اما این همه پیچیدگی و ظرافت برای چیست؟ همان طور كه می دانیم گل ها برای جلب توجه گرده افشان ها طراحی می شوند. و چون اركیده ها تكامل یافته ترین گل هایند پاسخ كاملاً روشن است. در این خانواده ارتباط بین حشرات و گل ها در حد كمال تكامل یافته است.

با دیدن برخی اركیده های اروپایی مانند اركیده های ابرویی از فاصله نه چندان دور چنین به نظر می رسد كه حشره ای بر روی گل نشسته است اما نگاهی از فاصله نزدیك تر حقیقت را برملا می سازد: رنگبندی، شكل و پشمالویی گلبرگ لابل تقلید دقیقی از یك حشره است. از اینجا معلوم می شود كه چرا اركیده های ابرویی را بدین نام ها می خوانند: ابرویی زنبوری، ابرویی زنبور عسل، ابرویی واسپی، ابرویی زنبور سرخ و... اگر قرار بود آدم ها تنها موجودات شیفته اركیده ها باشند از این رهگذر هیچ فایده ای نصیب این گل ها نمی شد اما خوشبختانه دام عشقی كه آنها برای حشرات گسترده اند بسیار كارگر افتاده است. نر برخی از حشرات بعضی اركیده ها را با ماده هم گونه ای خودشان اشتباه می گیرند. این فریبكاری حتی از این هم فراتر می رود، چرا كه این گل ها دقیقاً بویی مشابه بوی ماده های مورد نظر از خود می پراكنند.

نر نیز هیچ فرصتی را از دست نمی دهد: به سرعت به سوی گل شیرجه می رود و می كوشد با چیزی كه فكر می كند ماده همنوع خودش است جفت گیری كند. در تلاش برای این كار حشره با گرده های گل كه به حالت عمودی بر روی پایه نگه داشته شده اند و آماده چسبیدن به سر یا شكم اش هستند، تماس پیدا می كند. او كه از رسیدن به هدف خویش ناكام مانده به ناچار از گل جدا می شود و در حالی كه محموله ای از گرده ها را نیز با خود به همراه دارد درصدد فتح دیگری برمی آید. چندی بعد كوشش دوباره ای را از سر می گیرد و باز به وضعیت جفت گیری باز می گردد. در خلال این مدت اركیده خود را برای دومین تجاوز مهیا ساخته است. این بار پایه های كیسه های گرده طوری رو به پایین خمیده می شوند كه بساك ها جلوی جلو یا به پشت همردیف با سطح چسبناك كلاله قرار می گیرند. اگر قرار بود كه پایه ها به شكلی عمودی و در همان وضعیت سابق خود باقی بمانند، گرده افشانی رخ نمی داد. بدین ترتیب است كه از خودگرده افشانی اجتناب می شود.

تردستی اركیده می تواند از این هم بیشتر باشد. در برخی حشرات سر و كله نرها بیش از ماده ها پیدا می شود. آنها پس از خروج از تخم اولین چیزی كه به فكرشان می رسد تضمین تداوم نسل گونه است اما تنها چیزی كه نصیب شان می شود ماده های تقلبی است كه با آرامش خاطر روی گل آرامیده اند و عطرهای فریبنده از خود می پراكنند. در این لحظه است كه اركیده هیچ رقیبی ندارد.

  البته تمام اركیده ها هم به فریبكاری تن در نمی دهند. آنها نیز مانند بیشتر گل ها آماده عرضه شهد و رایحه خوش اند به علاوه اینكه یك باند فرود وسیع مثل گلبرگ لابل و راهنمایانی آراسته برای كشاندن حشره به سوی پاداش اش (شهد) و محموله اجباری اش (كیسه گرده) دارند.

در برخی گونه های اركیده، اگر هیچ حشره ای به دیدار گل نیاید، پایه های كیسه های گرده خشك می شود و اجازه می دهد كه گرده های همان گل با كلاله تماس پیدا كند. در چنین مواردی است كه خودگرده افشانی رخ می دهد. در گونه های دیگر این پدیده پیش از آنكه گل فرصت شكفته شدن بیابد، رخ می دهد و در برخی گونه ها، گرده افشانی هرازگاهی موقعی كه گیاه هنوز زیر زمین است صورت می گیرد.

اركیده ها احتمالاً در مقایسه با سایر گل ها ظریف ترین هنرهای عاشقانه را خلق كرده اند اما غریزه مادری شان به طرز تاسف باری ناچیز است. در واقع بیشتر زادگان آنها شانس چندانی برای رشد و بالیدن ندارند.

● گل های به غایت پیچیده و بذرهای به غایت ساده

دو یا سه روز پس از گرده افشانی گل پژمرده می شود و می افتد مگر اینكه بارور شده باشد. در این شرایط گلبرگ ها و كاسبرگ ها تغییر رنگ می دهند و می پژمرند اما همچنان چسبیده به تخمدان كه در پشت گل قرار دارد، باقی می مانند. تخمدان برای تشكیل میوه متورم می شود و به شكل كپسول در می آید. پس از رسیدن به بلوغ كه بسته به گونه از ۵ تا ۱۵ ماه به طول می انجامد كپسول گشوده می شود و از آن غباری حاوی هزاران یا حتی صدها هزار بذر رها می شود. این بذرهای مینیاتوری بی نهایت سبكند و به آسانی با ملایم ترین نسیم ها نیز به این طرف و آن طرف می روند. از آنجا كه این بذرها فاقد ذخیره غذایی اند نمی توانند به تنهایی جوانه بزنند. بدین خاطر بذر اركیده بایستی مورد هجوم قارچی قرار گیرد كه تركیبات غذایی لازم برای جوانه زدن و تكوین را برایش فراهم آورد. در برخی موارد قارچ همچنان به رشد خود بر روی ریشه های گیاه بالغ ادامه می دهد. این طوری اركیده های فاقد كلروفیل مانند Neottia nidus-avis می توانند زنده بمانند و این یك مثال عالی از زندگی همزیستی است. با آنكه بذر اركیده ها می تواند زمان طولانی زنده بماند اما بسیاری از آنها در انتظاری عبث برای دستیابی به قارچ از بین می روند. به همین خاطر به رغم تعداد بسیار زیاد بذرها تنها تعداد اندكی از آنها شانس رشد و ایجاد یك اركیده جدید را می یابند. حتی وقتی تمام فاكتورهای لازم برای موفقیت قطعی بذر مهیا می شود باز هم بایستی سال های زیادی بگذرد، در مورد برخی گونه ها بیشتر از ۱۵ سال، تا گیاه جدید بتواند تولیدمثل كند.

● تنوع شیوه های رشد

بذر فوق العاده سبك اركیده می تواند بدون هیچ مشكلی خود را به نوك درختان برساند. به همین خاطر با دو نوع اركیده سر و كار داریم: اركیده های خاكزی كه همان طور كه از اسم شان برمی آید روی زمین زندگی و رشد می كنند و اركیده های دارزی كه بر روی درختان مستقر می شوند. هر یك از دو نوع اركیده می توانند به دو روش مختلف رشد كنند: اركیده های چندآسه ای كه رویش جدید در كنار رویش سال پیش صورت می گیرد و باعث گسترش جانبی گیاه می شود، و اركیده های تك آسه ای كه رویش جدید بر روی رأس گیاه بر ارتفاع می افزاید. گوناگونی بسیار زیاد در سبك زندگی و رشد اركیده ها تنوع ریخت شناختی چشمگیر اندام هایشان را تبیین می كند.

● برگ ها، ریشه ها، ریزوم ها و بقیه پیازهای كاذب

در اركیده های چند آسه ای ریشه ها بر روی ریزوم و رو به پایین رشد می كنند.ریزوم ساقه كوتاهی است كه در زیرخاك (در اركیده های خاكزی) یا بر روی تكیه گاه (در اركیده های دارزی) به وجود می آید. اما ساقه و برگ هایی كه بر روی آن پدیدار می شوند، رو به بالا رشد می كنند. اكثر گونه های دارزی در ساقه هایشان اندام های ذخیره ای دارند كه به آنها كمك می كند تا شرایط دشوار فصل خشك را تحمل كنند. شكل این اندام ها از گونه ای به گونه دیگر فرق می كند اما در تمامی موارد یك بادكردگی پیازمانند وجود دارد كه بدین خاطر آن را پیاز كاذب یا شبه پیاز می نامند. برگ ها در منتهاالیه شبه پیازها به وجود می آیند. معمولاً تنها تعداد اندكی شبه پیاز در ساقه ها شكل می گیرند: یك یا دو یا چهار تا كه بسته به گونه فرق می كند. بسیاری از اركیده های خاكزی مانند اركیده های جنس Orchis یا Ophrys كه برگ ها و ساقه هایشان طی فصل سرما از بین می رود اندام های ذخیره ای دیگری نیز دارند كه عبارتند از دو پیاز در بین ریشه ها: یكی از آن دو كه چروكیده می شود منابع غذایی لازم برای رشد گیاه را فراهم می كند و دیگری كه تازه تشكیل می شود مهیای تغذیه برگ ها و ساقه های جدیدی است كه در بهار سبز می شوند. این دو پیاز پهلو به پهلوی هم قرار می گیرند و نام اركیده كه از كلمه یونانی «اركیس» به معنی بیضه مشتق شده به نحوه استقرار همین پیازها اشاره دارد. در اقلیم هایی كه گرمی و رطوبت ثابت است و در نتیجه نیازی به اندام های ذخیره ای نیست برخی از اركیده های خاكزی فاقد چنین اندام هایی هستند. آنها حتی ساقه ندارند و صرفاً دارای برگ و سنبله گل هایند. معروفترین این اركیده ها Paphiopedilum است.

● اركیده های تك آسه ای

ساقه در این اركیده ها دراز و درازتر می شود و در نمونه هایی مانند وانیل به چندین متر می رسد، اما غالباً رشد آنها به طرز مناسبی محدود می شود مانند اركیده های جنس Vanda، Phalaenopsis، Angraecum و سایرین. برگ ها در آنها به طور متناوب در اطراف ساقه می رویند. ریشه ها نیز در قاعده و در جای جای طول ساقه می رویند.

● تنوع در شكل برگ

برگ در اركیده ها همواره ساده با رگبرگ های طولی است با این همه اشكال بسیار متنوع برگ در گونه های مختلف پیدا می شود. برگ ها می توانند تخم مرغی یا نیزه ای، باریك و نازك یا طویل و استوانه ای باشند، به همین ترتیب ممكن است خیلی بزرگ یا خیلی كوچك یا حتی كاملاً تحلیل رفته باشند. گونه هایی كه در آفتاب رشد می كنند برگ های ضخیم دارند و آنهایی كه سایه پسندند برگ هایشان نازك است و به جز چند مورد استثناء مانند (Eria velutina) برگ ها فاقد كرك اند. در مواردی هم برگ نقشی مشابه پیازهای كاذب را برعهده می گیرد و به عنوان اندام ذخیره آب عمل می كند. برگ ها معمولاً به رنگ سبز (از تیره تا روشن) و در مواردی به رنگ های دیگر نیز هستند. مثلاً در Phalaenopsis schilleriana سطح زیرین برگ بنفش است و در Macodes petola برگ ها رگه هایی به رنگ زرد طلایی دارند.

● سیستم ریشه ای

اگرچه ریشه اركیده های خاكزی در مقایسه با ریشه سایر گیاهان چندان قابل توجه نیست اما در عوض سیستم ریشه اركیده های دارزی درست نقطه مقابل آنها است. تمامی سیستم های ریشه ای برای جذب آب و نمك های معدنی تلاش می كنند اما وقتی قرار باشد این مواد به جای خاك از هوا گرفته شوند كار بسیار دشوار می شود. از این رو ریشه های اركیده های درختی خیلی بیشتر تكامل و تنوع یافته اند. آنها معمولاً استوانه ای شكل اند و ممكن است برای به دام انداختن رطوبت هوا تا چندین متر رو به پایین آویزان شوند. بدین خاطر سطح بیرونی ریشه ها در بافتی اسفنجی به نام شامه پوشانده می شود كه به آنها ظاهری نقره ای خاكستری می دهد. اركیده ای كه بالای یك شاخه قرار گرفته ممكن است به آسانی توسط حیوانی یا با فوت بادی از جا كنده شده و از درخت سقوط كند. از این رو دومین كاركرد این ریشه های محكم، نگه داشتن گیاه بر روی تكیه گاهش است. این ریشه ها در اركیده های بی برگ كاركرد سومی نیز دارند و آن اینكه در غیاب برگ با كلروفیلی كه دارند وظیفه فتوسنتز را هم انجام می دهند. اركیده ها با داشتن این همه تنوع ریخت شناختی بدیهی است كه گیاهانی همه فن حریف از كار درآمده اند و قادر به سازش با بسیاری از محیط ها هستند و در واقع اركیده ها تقریباً در همه جای زمین پیدا می شوند.

 ● اركیده ها جهان را تسخیر كرده اند

اركیده ها در تمامی قاره ها به جز قطب جنوب و در تمامی زیستگاه ها مگر در بیابان یافت می شوند. آنها حتی در مناطقی با درجه حرارت پایین و رطوبت هوای بالا نظیر اروگوئه حضور دارند. اركیده Dendrobium cunninghamii كه در نیوزیلند می روید گاهی شرایط یخبندان را نیز تحمل می كند. اركیده های دندروبیوم تاسمانی و استرالیا روی صخره ها و تخته سنگ ها رشد می كنند و به همین خاطر به «سنگ رست »ها معروفند. در عرض های جغرافیایی نزدیك به آلپ و پیرنه اركیده های خاكزی غالب اند اما در عرض های نزدیك تر به خط استوا اركیده های دارزی رایج ترند. در مجموع اركیده ها در ارتفاع ۱۱۰۰ تا ۲۱۰۰ متری از سطح دریا فراوانند.گل های سفید در اركیده های آفریقا به وفور دیده می شوند اما در آسیا كه به داشتن اكثر گونه های اركیده می بالد، گل ها اكثراً رنگارنگند.

  اركیده های قاره آمریكا نیز به همان اندازه اركیده های آسیا از غنای رنگ برخوردارند. این قاره سرزمین مستعدی برای اركیده های جنس Cattleya است. جنوب چین نیز دارای برخی از جالب توجه ترین اركیده های Paphiopedilum است و سایر اركیده های خاكزی جالب در استرالیا رشد می كنند.نكته عجیبی كه درباره برخی جنس های اركیده وجود دارد این است كه تنها در یك منطقه از جهان موجودند و در هیچ جای دیگری حتی با داشتن شرایط اقلیمی كاملاً یكسان رشد نمی كنند مثلاً جنس Odontoglossum تنها در آمریكای جنوبی پیدا می شود، جنس Vanda فقط و فقط در جنوب شرقی آسیا حضور دارد و همین طور تا به آخر. اركیده ها با این همه زیبایی، این همه اشكال شگفت انگیز و عجیب و با چنین پراكنش گسترده ای گویی مقدر شده كه توسط انسان مورد استفاده قرار گیرند.

● یك گیاه با كاربردهای فراوان

استفاده از برخی اركیده ها در پزشكی و درمان های رایج احتمالاً از روی شكل جفت پیازهای زیرزمینی آنها كه یادآور شكل خاصی بوده صورت می گرفته است. هنوز هم در تركیه از ریشه خشك شده اركیده نوعی غذا تهیه می شود. وانیل كه توسط آزتك ها مورد استفاده قرار گرفت بیش از هر اركیده دیگری در جهان كاشته می شود. غلاف بسیار معطر آن در بسیاری از غذاها و نیز عطرها مصرف می شود. وانیل مهمترین منبع درآمد ملی در كشورهای تك محصولی نظیر ماداگاسكار، كومور و جزیره رونیون است.

  هرچند كه بازار وانیل طبیعی در مقایسه با محصولات ساختگی بسیار كوچك است اما بگذارید امیدوار باشیم كه این بازار كوچك به تمامی از میدان به در نشود.در چین پیازهای كاذب گونه خاصی از Dendrobium به عنوان یك دم كرده آرام بخش استفاده می شود. در كره گونه D.nobile پیدا شده كه حاوی عوامل ضدسرطان است. در سرتاسر آسیا این گل نقشی كلیدی در زندگی روزمره و در رسوم مذهبی دارد. میوه اركیده Cymbidium برای بومیان استرالیا در نقش داروی ضدآبستنی عمل می كند. در جزایر آنتیل از Bletia tuberosa برای درمان مسمومیت استفاده می شود. در ژاپن از شیره Bletilla چسبی تهیه می كنند كه در صنایع سنتی كاربرد دارد. در گوآتمالاو پرو، اركیده ها در جشن های مذهبی به عنوان هدایا و تزیینات نقش بسیار مهمی دارند. در گواتمالا اركیده Cattleya skinneri گل سنت سباستین است در حالی كه در كاستاریكا گل ملی است. در پاناما، Peristeria elata از چنین جایگاه رفیعی برخوردار است.

  اركیده هنوز هم مانند گذشته الهام بخش نقاشان، مجسمه سازان، تصویرگران و سایر هنرمندان و برای مابقی ما دست كم اینكه بسیار تحسین برانگیز است.

  از ۱۶۹۸ كه نخستین اركیده نواحی گرمسیری Brassavola nodosa از جزیره كاراكائو به هلند آورده شد، جذابیت و فریبندگی این گل ها بی وقفه افزایش یافته است. در ابتدا اركیده ها تنها مورد توجه علاقه مندان خوش اقبالی بوده اند كه می توانستند برای آوردن گیاه به كلكسیون هایشان راهی سفر شوند. اما رفته رفته با بهبود شیوه های كشت به ویژه روش های كم خرج تر گرم كردن محیط با استفاده از بخار آب به جای هوای داغ، اركیده های مناطق گرمسیری در دسترس افراد بیشتری قرار گرفتند. از پایان قرن نوزدهم، اركیده ها در مقیاس های وسیع به منظور تجارت گل بریده شان در منطقه گنت بلژیك كشت شده اند. اركیده های Cattleya، Odontoglossum و Paphiopedilum از بلژیك به پاریس، برلین و حتی مسكو فرستاده می شود. در انگلستان داشتن مجموعه های اركیده در خانه های اشرافی عادی بوده و در منازل طبقات متوسط خوش سلیقه نیز دست كم یك اركیده خانه وجود داشته است.

   داشتن این كلكسیون ها هنوز هم رونق دارد و اركیده ها مانند كارهای هنری در حراج فروخته می شوند. در ایالات متحده، آلمان و فرانسه نیز شور و عشق مشابهی دیده می شود. تمامی بستان كاران بزرگ به كشت اركیده ها نیز مشغولند. هلند اكنون بزرگترین تولیدكننده اركیده اروپا است. در مناطق گرمسیری جهان، تایلند نخستین كشوری است كه شیوه های كاشت اركیده ها را پیشرفته ساخت اما مالزی وسیع ترین زمین ها را به تولید اركیده ها اختصاص داده است. ژاپن عمده ترین واردكننده گل های بریده اركیده جهان است در حالی كه بزرگترین واردكننده در اروپا، ایتالیا است. واردات اركیده فرانسه در سال ۱۹۹۳ به ۸ میلیون شاخه رسید. این تجارت پررونق تنها به گونه های گیاه شناختی موجود محدود نمی شود.

  آنها عمدتاً گونه های هیبرید هستند كه توسط باغبانان در تعداد بسیار زیاد خلق شده اند. این هیبریدها ممكن است صرفاً حاصل پیوند زدن دو گونه خویشاوند باشند یا ممكن است هیبریدهایی از دو یا حتی سه یا چهار جنس مختلف باشند. به نظر می رسد كه آینده اركیده های پرورشی اطمینان بخش است درست برعكس وضعیت گونه های اركیده شناخته شده یا ناشده ای كه همچنان در طبیعت سرسختی می كنند. اكنون زیستگاه های این اركیده ها با تخریب های وسیع جنگل های گرمسیری و سرعت سرسام آور شهرنشینی به شدت مورد تهدید قرار گرفته است. تاكنون بسیاری از گونه های اركیده از دست رفته اند و تنها باید امیدوار بود كه انسان به زودی دست از این تخریب ها بردارد تا شاید هنوز در گوشه و كنارهای پرت افتاده جنگل ها، گونه جدیدی از این گل های شگفت انگیز شانس بالیدن داشته باشد.

منبع:اینترنت

نویسنده:شیوا صفری

منبع:کتاب روشهای نگهداری گلها

نویسنده:الهام بزرگی

     گونه ها                                                                    ارقام                                                                           دوام گل ( روز)

    آلسترومریا                                                       روزاریو-پلنگ صورتی                                                               17- 8 

   آنتوریوم                                                           پوستر – نووا و اورونا                                                                 30-15

  میخک(میخک خوشه ای)                                     پینگ پولکا-رولستا                                                                      16-5/7

 ژربرا                                                              مارلین-آگنس                                                                              5/20-3/8

 رز                                                                 لورنا-میمی رز                                                                           2/14-1/7

 لیلیوم                                                              گرین پیس- مزیکال                                                                      8/13-2/7

نام علمی                                                                نام فارسی                                                           مرحله نمو تا زمان برداشت

             گلهای حساس به اتیلن                                                                                         گلهای نسبتا حساس به اتیلن(با حساسیت کم)

درخت عجيب پاپايا= خربزه درختی

 درخت پاپايا قبل از كشف قاره آمريكا، فقط در نواحي مركزي اين قاره، خصوصاً در مكان‌هايي كه امروزه مكزيك و هاوايي نام دارند، وجود داشته است. بعد از كشف قاره آمريكا، اين درخت به تمام نواحي روي زمين، كه آب و هواي استوايي دارند مانند فيليپين، هند، سري‌لانكا، برزيل و حتي آفريقاي جنوبي برده شد و امروزه  در حياط بيشتر خانه‌هاي مردم اين كشورها، مي‌توان آن را ديد.

 درخت پاپايا ميوه‌هاي زياد و بزرگي مي‌دهد كه خاصيت غذايي و دارويي دارند. ميوه‌ها آنقدر بزرگند كه در بعضي كشورها، به آن «درخت خربزه» مي‌گويند. پوست ميوه پاپايا قبل از رسيدن سبز است و بعد زرد و نارنجي مي‌شود. ميوه رسيده گوشتي است و گوشت آن شبيه طالبي و به رنگ‌هاي متنوع زرد، نارنجي كمرنگ و حتي صورتي ديده مي‌شود و مزه‌اي شيرين دارد. وسط ميوه حفره‌اي وجود دارد كه پر از دانه‌هايي به رنگ بنفش پررنگ و چسبيده به گوشت ميوه است. اين دانه‌ها مانند فلفل سياه مزه تندي  دارند. در بعضي كشورها اين دانه‌ها را به همراه فلفل سياه مي‌كوبند و در غذا از آنها استفاده مي‌كنند.

مهم‌ترين خاصيت اين گياه وجود ماده‌اي به نام «پاپائين» در شيره تنه درخت و همچنين ميوه كال آن است. پاپائين ماده‌اي شبيه «پپسين» است؛ پپسين آنزيمي است كه از معده انسان براي هضم پروتئين‌ها ترشح مي‌شود. شيره پاپايا همچنين ، ضددرد، ضدعفوني كننده، پائين آورنده فشار خون و آرام‌بخش  است.  جالب است بدانيد در هنگام فيلم‌برداري قسمتي از فيلم ايندياناجونز، يكي از فيلم‌هاي معروف سينماي جهان، هريسون فورد، هنرپيشه معروف فيلم دچار مصدوميت در ستون مهره‌هايش شد و پزشكان با  پاپائين  او را معالجه كردند. ميوه پاپايا خاصيت هاي غذايي زيادي هم دارد. 

 اين ميوه را كه بعد از پوست كندن و جدا كردن دانه‌ها قابل استفاده مي‌شود، به صورت تازه بعد از غذا و يا مخلوط با سالاد مي‌خورند و حتي نوشابه‌هاي مختلفي از آن تهيه مي‌كنند. اين ميوه به صورت كنسرو هم در بسياري از نقاط جهان استفاده مي‌شود. در بعضي كشورها مانند تايلند از ميوه پاپايا، چه خام و چه پخته، غذاهاي مختلفي تهيه مي‌كنند چون حاوي مقدار زيادي از ويتامين‌ها و مواد معدني است و به دليل داشتن پاپائين به هضم غذا كمك مي‌كند.  پس حالا متوجه شديد كه چرا با پيدايش اولين نشانه‌هاي رسيدن ميوه درخت پاپاياي حياط خانه، بچه‌ها براي كندن رسيده‌ترين ميوه‌ها در بالا رفتن از درخت با خواهرها و برادرهاي خود مسابقه مي‌دهند.

آواکادو Persea americana

آواکادو (پرسی آمریکانا) درختی است که میوهٔ آن در گونهٔ گیاهان گل‌دار طبقه‌بندی میشود. این گیاه بومی آمریکای مرکزی و مکزیک است و تا ۲۰ متر رشد می‌کند. این گیاه همیشه برگهای سبز دارد که طول آنها به ۱۲ تا ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد. گلهای آن نامشخص (ناپیدا) و به رنگ زرد مایل به سبز و به عرض ۵ تا ۱۰ میلی‌متر است. میوهٔ گلابی شکل آن از نظر گیاه‌شناسی یک سته یا شفت است که ۷ تا ۱۰ سانتی‌متر طول دارد.

تاریخچه:

آواكادو تا اوايل قرن شانزدهم ميلادي براي دنياي متمدن آنروزي ناشناخته بود. درسال 1519 سربازان فاتح كورتز سردار اسپانيايي در مکزیک به ميوه اي برخوردند كه براي آنان نا شناخته ولي از مواد اصلي غذائي بوميان بود که آن راآهواتايي Ahuatai مي ناميدند. در سال 1526 وقايع نگار ارتش اسپانيا از سرزمين ازتك Aztec وماياها Maya يا همان مكزيك ميوه اي را توصيف مي كند كه داراي هسته اي به شكل بلوط و بدون پوست سخت مي باشد، باگوشت فراوان و لطيف و نرم و طعمي مطبوع كه شباهتي به كره دارد.

بررسي هاي بعدي نشان داد كه زادگاه اصلي اين ميوه مكزيك و امريكاي مركزي است و درختان سالخورده آن در اطراف معابد اين منطقه فراوان است. انتشار و گسترش مناطق كشت درختان اواكادو در كشورهاي مكزيك به پرووجزايرهند غربي(كوبا، جامايكا …) شروع شده است. در ادامه انتشار اين گیاه به سرزمين هاي ديگري راه يافته است. نتيجه بررسي ها نشان مي دهد كه گسترش آواکادو به خارج از سرزمين مادری تقريباً به ترتيب زيرمي باشد : - فيليپين ( اواخر قرن شانزدهم ) – هاوائي 1825 – فلوريداي امريكا 1833 - كاليفرنيا امریکا در سال 1871 اقدام به كشت انبوه درخـتان اواكادو در سال 1890 آغاز شد. علاقه اي كه مصرف كنندگان اواكادو درامريكا به اين ميوه نشان دادند سبب شد تا پرورش دهندگان آن در سال 1911 اقدام به تهيه تعداد زيادي پيوندك از كشور مكزيك نموده و در شهر اتلانتا در ایالات متحده، انواع مختلف نهال هاي پيوندي بروي پايه هاي بذري عمل آوردند. البته عمده اين نهال ها ازبين رفت و فقط يك نوع از آن با شرايط محيط سازگاري داشته و باقي ماند و از اين رو بنام فورت Fuerte يا " قوي" نامگذاري شد.

توصيف:

آواکادو درختي افراشته است که طولش 9 متر و گاهي تا 18 متر يا بيشتر هم مي رسد، قطر تنه آن 30 تا 60 سانتي متر است(در درختان پيرتر اين قطر بيشتر) ، گاهي ممکن است اين گياه از سطح زمين منشعب و شاخه شاخه بشود. تقريبا هميشه سبز، و در زمان گلدهي در فصل خشک مقداري برگ ريزي دارد، برگ ها متناوب ، سبزمايل به تيره ، در سطح بالايي براق و در سطح زيري متمايل به سفيداست(نيزه اي شکل ، بيضي ،تخم مرغي ،دايره اي شکل و يا به شکل تخم وارونه )است. گل آذين خوشه، فاقد گلبرگ ، ميوه گلابي شکل کمتر گرد يا تخم مرغي است و 7.5 تا 33 سانتي متر درازا و 15 سانتي متر عرض دارد، پوست ممکن است سبز مايل به زرد ،سبز مايل به تيره ،زرشکي ،زرشکي مايل به تيره و گاهي اوقات لکه هاي زرد رنگيهم روي آن مشاهده مي شود. گوشت آن سبز درخشان و کلا رنگ پريده ، روغني ، بي مزه است ، بذر آن در دوطرف پهن ، گرد ، مخروطي يا تخم مرغي شکل است(5 تا 6.4 سانتي متر طول) ،سخت ،سنگين ،به رنگ عاج فيل ولي در دو پوشش نازک قهوه اي محصور شده است و اغلب به گوشت آواکادو چسبيده است ،گاهي ميوه به خاطر فقدان گرده افشاني وديگر عوامل بدون بذر است.آواکادو دارای بيش از 60 رقم است.

مشخصات بيولوژيكي:

آواكادو ياپرسي امريكانا " amrricana Persea" از خانواده لورل(Laurel)بوده و خويشي نزديكي با لورل كامفور دارد. اين گیاهان سواي تعداد معدودي از واريته ها، هميشه سبز بوده وداراي قامتي به بلندي 5 تا 7 مترمي باشند . گستردگي شاخ و برگ اين درختان به حدود 5 - 7 متر مي رسدو حتي در مواردي تا 25 متر مي رسند. شاخه هاي آواكادو بسيار شكننده اند . رنگ برگ آواكادو در گونه هاي مختلف متفاوت است. در پاره اي از گونه ها، رنگ يرگ ها در جـواني و رشد اولـيه سبز مايل به قرمزي مي باشند كه بتدريج تغيير رنگ داده و در حالت بلوغ كاملاً سبز مي شوند. ساختمان برگ ها نسبتاً خشن و چرمي است. شكل برگ ها وطرز قرارگرفتن آنهابروي شاخه در انواع و گونه هاي مختلف متفاوت است .

برگ

برگ هاي درختان آواكادو انواع مختلف از لحاظ شكل همگی مشابه يكديگراند ولي با توجه و دقت مي توان تفاوت هائي در آنها مشاهده كرد. طول برگ ها در گونه هاي مختلف متفاوت بوده و نسبت طول به عرض در آنها يكسان نيست. اندازه طول برگها 10 تا 20 سانتيمتر و عرض آن هااز 4 تا 10 سانتيمتر مي باشد. رگبرگهاي اصلي، ضخيم و تا حدي شكننده ودر قسمت زير برگ برجسته اند. عمر برگ ها معمولاً يك سال است و برگ ريزان پس از ميوه بندي شروع مي شود. برگ درختان گونه هاي مكزيكي دارايبوئي شبيه باديان "Anis " مي باشد كه این خاصیت در برگ درختان هند غربي وگواتمالائي وجودنداشته و بي بو هستند. دمبرگها سفت و ضخيم بوده و طول آنها در گونه هاي مختلف از 3 سانتيمتر تا 6 سانتيمتر متغير است.

شاخه

شاخه درختان آواكادو ترد و شكننده است و اغلب دراثر باهاي شديد شكسته مي شود. شاخه هاي جوان چنانكه خشك شوند براحتي از درخت جدا مي شوند. شكل درختان آواكادو در گونه هاي مختلف متفاوت است . پاره اي قامتي كوتاه داشته و شاخه هاي آنها تمايل به سرازيرشدن دارد و گروهي بصورت صاف بالا رفته و شكل مي گيرند. بلندي درختان آواكادو از چند متر تا 25 متر و حتي 30 متر می رسد. اين گستردگی در اندازه و شكل که به خاطر فراواني گونه ها وجود دارد،امكان دسته بندي دقيق و مشخص آواكادو را دشوار و بعضا ناممكن مي سازد . ولي از نظركلي مشابهت قابل ملاحظه اي در درختان يك گروه نژادي وجود دارد.

گل

گل درختان آواكادو از چنـان خصايصي برخوردار است كه آنرا بخوبي از ساير درختان ميوه متمايـز مـي سازد.از اين روست كه باروري اين درختان وابسته به عواملي چـند مـي باشد كه اولين آنها در مرحله حساس و سرنوشت ساز گرده گيري و تلقيح گل ها مي باشد. عامل ديگر باروري دسترسي درخت به غذا و تاثير آن در باروري است " بطور معمول تلقيح گل هنگامي صورت مي گيرد كه دانه هاي گرده برروي كلاهك مادگي قرار گيرد . اين عمل در درختان آواكادو تابع تحولات خاصي است كه در گل بوقوع مي پيوندد ". بر روي يك درخت آواكادو صد ها هزار بلكه بيشتر گل بوجود مي آيد. اين گلها بصورت توده هاي مركب از ده تا حدود صد عدد و در كنار هم قراردارند. هرگل آواكادو به تنهائي كامل بوده و داراي هر دو عضو نر وماده مي باشد. عضو نر داراي ميله هائي است كه در انتهاي هريك چهار محفظه گرده وجود دارد.هريك از اين محفظه ها خود داراي دري مي باشند كه باز و بسته مي شوند. عضو ماده نيز داراي كلاهك، كلاله، خامه و تخمدان كامل است. كلاهك گرده ها را براي تلقيح وبارورري دريافت ميكند. چنانكه اشاره شد گل آواكادو از فعاليت خاص خود برخوردار بوده و هر گل به مدت دو روز باز است و آماده ولي زمان فعاليت عضو نر با عضو ماده يكي نيست . بدين معني كه گل در ابتدا و هنگام باز شدن در یکی از دو وضعیت ماده و يا نر فعال می شود. گلي كه به حالت نر باز مي شود عضو ماده آن آماده گرده گيري نيست و برعکس در گلي كه بحالت ماده باز مي شود عضو نر آماده گرده پراكني نبوده و محفظه گرده هاي آن بسته است. اين موقعيت بمدت 2 تا 4 ساعت برقرار است و پس از آن گل بسته مي شود. در روزدوم اين گل باز شده ولي فقط بصورت نر است و دريچه محفظه هاي گرده باز ولي عضو ماده آماده گرده گيري نيست و تلقيح نمي تواند صورت گيرد . اين حالت در دسته ديگري از درختان آواكادو برعكس مي باشد بدين صورت كه در بعد از ظهر روز اول گلها بصورت ماده باز مي شوند و در شب بسته شده ودر صبح روز دوم بصورت گل نر فعـاليت دارند . دسته اول را در اصطلاح A و دسته دوم را B نام گذاري كرده اند. توده هاي گل معمولاً به دو صورت برروي شاخه ها وجود دارند : در حالت اول در میان توده گل جوانه برگ وجود ندارد و حالت دوم در قسمت انتهائي يك جوانه برگ نيز دیده می شود.

جاي کاشت:

آواکادو در سايه و بين ساختمان ها رشد مي کند اما توليدش درآفتاب کامل انجام ميگيرد، ريشه ها حالت رقابتي شديدي دارد. سايه اين گياه خفه کننده و گاهي رنجش آور است .در جاهاي سردتر گياه در جايي که آفتاب بيشتري دارد رشد مي کند. در سواحل يا زمين هاي باد خيز به عنوان يک بادشکن خوب عمل مي کند، گاهي يک درخت مقاوم زيبا هم شناخته مي شود. گياهان خانگي به درجه حرارت کمي براي شکوفه دادن نياز دارند که اين گياه با سايه اش مي تواند اين فضا را براي آن گياهان مهيا کند.

خاک:

آواکادو خاک هاي نرم، گرانيتي تجزيه شده و لومی شني را دوست دارد. آنها در جايي که زهکش ضعيف باشد رشد نمي کنند. اين گياهان به خوبي در دامنه رشد مي کند ولي بستر رودخانه را تحمل نمي کند. آنها به خاک هاي قليا و اسيدي مقاوم هستند. براي آواکادو بايد خاک رويي را ترکيب کرد، از محتويات نرم بايد جلوگيري کردهمچنين از هوموس هم مي شود استفاده کردکه رطوبت و درجه حرارت خاک را افزايش مي دهد و در ضمن خاک نبايد نمک داشته باشد.

آبياري:

آواکادو در طول فصل باراني نيازي به آبياري ندارد. آبياري زياد ريشه را کم مي کند و باعث مي شود اين گياه ناتوان بشود. براي اينکه بدانيم که آواکادو نياز به آبياري دارد يک چاله عميق به طول 22 سانتي متر را حفرکرده و اين قسمت خاک را مي فشاريم ، اگر آن خاک نم دار بود نياز به آبياري نيست و اگر در دست شما خرد شد به ابياري نياز است. اين مساله د پايان فصل آبياري مهم است. آواکادو تا حدي به شوري مقاوم است، به هرحال اين حالت حساسيت را با سوختگي در روي برگ ها نشان مي دهد.با يک آبياري زياد می توان اين نمک را از خاک شستشو داد.

تغذيه:

شروع کودهی گياه جوان بعد از يک سال پس از رشد شروع مي شود و اين کوددهی را تا 4 سال برای رشد آن فراهم کرد . براي درختان مسن کودهاي نيتروژني را که يک بار در زمستان و بار ديگر در تابستان بعد خواهيم داد تغذيه کودي خوبي خواهد بود. برگ هاي زرد (کلرويز) کمبود آهن را نشان مي دهد و اين فقدان با استفاده از کلات آهن مرتفع مي شود. درختان رسيده تر کمبود روي را هم نشان مي دهند.

هرس:

رقم هاي ستوني به هرس در سال هاي اوليه شکل گيری نياز دارند. ديگر گونه ها نيازي به حذف شاخه و غيره ندارند. سابقا درختان را طوري تربيت مي کردند که افراشته و راست نباشد. بهترين نتيجه اي که مي گرفته اند اين بود که حصارهاي خوبي ايجاد کنند. درختان کوتاه نياز دارند که راست و افراشته شوند. کناره هاي درخت آواکادو ممکن است به وسيله موش خورده شود، درغير اين صورت نيازي به هرس نيست. شاخه هايي که رو به آفتاب است با از بين رفتن برگ هايش آفتاب سوخته مي شوند و يقينا از بين خواهند رفت . اين قبيل شاخه ها بايد سفيد مالي شود.

تکثير:

بذر اواكادو بسيار كم دوام است چرا که بسرعت آب خود را از دست داده و امكان رويش آن كم مي شود. لذا بايد بذر ها هر چه زودتر پس از جدا شدن از ميوه کاشته شوند. البته ميتوان براي زمان كوتاهي و در صورت ضرورت آنرا در خزه و يا ورميكوليت قرار داد یا بصورتی بسته بندي کرد كه رطوبت بذرها از دست نرود. در مورد بذر های حاصل از مصارف خانگی، با نگهداری آن در جای سبزي و ميوه در داخل یخچال، میتوان بذر را تا مدتی سالم و قابل رويش نگه داشت. سطح بیرونی بذر آواکادو داراي دو لایه قهوه اي رنگ مي باشد که پوست بيروني ضخيم و پوست داخلی نسبتا نازك تر است. امکان وجودانواع قارچها بر روی سطح خارجی بذر آواکادو ( علی الخصوص در صورت انبارش) بسیار زیاد است. لذا برای جلوگیری از اثرات سوء ناشی از آلودگی قارچی هنگام جوانه زدن بذر، لازم است در زمان کشت، پوسته های موجود بر روی سطح بذر از آن جدا شوند (این پوسته ها، خود موجب كاهش سرعت جوانه زنی و رشد نیز میشوند). در صورت اقدام به کاشت بلافاصله پس از در بیرون آوردن بذر ازداخل ميوه، جدا كردن اين پوستها به راحتي امكان پذير است. برای جدا کردن پوسته بذر های انباری مي توان به طريق زير عمل كرد : بذر ها در آبي با درجه حرارت حدود 50 درجه سانتیگراد بمدت 30 دقيقه نگاهداشته شوند. پس از این مدت بلافاصله بذر ها در آب سرد قرار داده شوند تا خنک شوند. بعد از سرد شدن لازم است حدود دو الی سه میلیمتر از سر و ته بذر بریده شود تا با تسهیل درآزاد شدن لپه ها از یکدیگر در هنگام جوانه زنی، ريشه زائي با سرعت بيشتري صورت گيرد. بذر ها سپس برای خشک شدن درآفتاب قرار داده میشوند و پوست ها پس از خشك شدن براحتي جدا و بذر ها آماده کشت میشوند. بذر هاي آماده شده در گلدانهاي نيم ليتري كه حاوی مخلوطی مركب از مواد آلي و شن زبر رودخانه اي و قسمتي خاك است طوري قرار داده می شوند كه انتهاي بالاي بذر ها حدود 2 تا 3 ميليمتر از خاك بیرون باشند. پس از رشد جوانه تا ارتفاع 10 - 15 سانتیمتر، اين نهال هاي جوان بايد به گلدان ها و يا كيسه های سیاه نایلونی 3 الی 5 لیتری انتقال یابند.

با توليدمثل غيرجنسي مي توان آواکادو را تکثير کرد. دانه هاي بزرگتر را درگالن پرورش مي دهندکه جوانه مي زند و اين قلمه ها را پيوند مي زنند. يک روش قلمه زني بدين صورت است ، وقتي قلمه 3.5 سانتي متر شد، نوک قلمه را زده و يک حلقه از جوانه در بالاي قلمه خواهد بود. اين قلمه را در يک باند 10 سانتي متری روزنامه قيراندود تيره که قالب جای قلمه می شود پيچانده و درون جايي که از ورمي کوليت پرشده و آن را درون يک جعبه سياه با درجه حرارت و رطوبت زياد قرار مي دهيم. وقتي اين قلمه 7 تا 10 سانتي متر شد آن را در جاييکه نور است قرار مي دهيم تا سريعا رنگ آن سبز شود. کاغذ قير اندود را بر مي داريم ، ساقه را از بذر جداکرده و آن را در يک جاي مسطح که از نظر مواد غذايي در وضع خوبي باشد قرار مي دهيم.

آفت و بيماري:

موش و موش خرما آفت اصلي ميوه است . دور تنه درخت را بپوشانيد . نوعي کرم مثل هزارپا برگ را لوله اي ميکند وممکن به شاخه هاي انتهايي صدمه بزند. کرم هاي قهوه اي آواکادو با پودر گوگرد کنترل مي شود. کرم شش نقطه اي هم باعث برگ ريزي آواکادو مي شود، ليسه و حلزون هم يک آفت اين گياه است. دو قارچ و يک ويروس هم به اين گياه صدمه مي زند. Botryosphaeria ribis سبب ايجاد شانکر در تنه اين گياه مي شود و همينطور مزه ميوه را نامطبوع وباعث تکه تکه شدن تنه درخت مي شود . انواع مکزيکي از نظر شانکرتنه مصون است ولي از نظر شانکر ميوه مصونيت ندارد. پوسيدگي ريشه در جايي که زهکش خاک ضعيف است صورت مي گيرد (نشانه اش زردي و ريزش برگ است). لکه نوري که يک بيماري ويروسي است که باعث رگه رگه شدن ساقه هاي جوان ، لکه دار شدن برگ ها ، بدشکلي در ميوه آواکادو و تکه تکه شدن تنه درخت مي شود. حشرات هم ممکن است باعث آلودگي در قلمه ها شودو اين قلمه هاي آلوده خطرناک مي باشد.

برداشت:

زمان برداشت به رقم ما بستگي دارد. از نظر استانداردهاي تجارتي ميوه بايد 8% روغن داشته باشد. در نوع مکزيکي رسيدگي 6 تا 8 ماه از زمان گل دهي طول مي کشد ودر نوع گواتمالايي 12 تا 18 ماه طول مي کشد. ميوه ها تا زمان رسيدگي مي تواند روي درخت باشد يا اينکه آن را برداشت و در يک دستمال قرارداده تا خودش برسد. رقم هاي زرشکي را تا موقعي که رنگ کامل خود را بدست نياوردند نبايد بچينيم. انواع گواتمالايي را در دماي 5 تا 10 درجه سانتي گراد در حدود 6 هفته مي توان انبار کرد. نوع مکزيکي سريع مي رسد و سريع هم بايد مصرف شود.

فوايد آواکادو:

گوشت آن در درمان اسهال خوني، ضدکرم ، اشتها آور ، براي درمان سرفه و ....

برگ آن با جويده شدن براي چرک دندان، براي درمان اعصاب، براي کاهش خون ريزي ، تحريک و تنظيم کننده قاعدگي زنان و...

دانه آن در درمان اسهال خوني، براي رفع شوره سر، کاهش دندان درد ،کاهش جوش صورت و ... همچنین گفته میشود که آواکادو برای ماسک های زیبایی و درمان پوکی استخوان مفید می باشد.

میوه های مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری_ لیچی

فیجوا Feijoa sellowiana

خرمالو

خرمالوي آمريکايي (Diospyros virginiana)بومي مناطق شمال شرقي آمريکا مي باشد. خرمالوي سياه(Diospyros digyna) بومي مکزيک است و ميوه آن درحالت نرسيده داراي پوستي سبز و گوشتي سفيد است که درزمان رسيدن به رنگ سياه در مي آيد. گونه اي به نام مابولـو يا سيب مخملــي نيز وجود دارد(Diospyros discolor) که بومي فيليپين مي باشد. رسيده اين گونه به رنگ قرمز روشن است.

خرماندو(Diospyros lotus) ( بومي جنوب غربي آسيا و جنوب شرقي اروپا) براي يونانيان باستان با عنوان ميوه خدا شناخته شده بود يعني Dios pyros که نام علمي اين رده مي باشد.نام انگليسي آن از ميوه کوچکي گرفته شده که طعم آن مانند آلو و خرما است.
ميـــــــوه

ميوه بسياري از گونه هاي خرمالو خوراکي مي باشد ؛ رنگ آنها از نارنجي و زرد روشن تانارنجي و قرمز تيره متفاوت است و قطر آنها بنابر گونه بين 2 تا 8 سانتيمتر است. معمولاً پس از چيدن کاسه گل همراه با ميوه باقي مي ماند. شکل خرمالو براساس گونه آن ممکن است کروي يا شبيه بلوط باشد. آنها دو گونه گس و غير گس دارند : ميوه هاي گس تا قبل اززمان پخته شدن گس هستند و هنگامي که مي رسند شيرين و نرم مي گردند . گونه هاي غير گس زمانيکه کال هستند کمتر گس مي باشند و حالت گسي خود را خيلي زودتر از دست مي دهند ؛ آنها در حالت رسيده سفت مي باشند. حالت گسي اين ميوه را مي توان طي چند روزبا قرار دادن آن در معرض نور خورشيد در سرما از بين برد ؛ به اين فرآيند bletting (رسيدن ميوه) مي گويند. خرمالو را مي توان به شکل خام يا در غذا استفاده کرد. نوع غير گس آن براي خوردن به شکل خام بهتر است.
خرمالوي ژاپني( گونه Hachiya )– آبرنگ 1887
گونه هاي تجاري عبارتند از :
● گس
- کره اي
- هاچيا
●غيرگس
- Fuyu يا خرمالوي ژاپني
- جيرو
- هاناگوشو
چوب

چوب درخت خرمالو با نام آبنوس شناخته مي شود که سنگين و محکم است و مغز چوب در چندين گونه گرمسيري به رنگ سياه براق مي باشد( عمدتاً Diospyros ebenum). اين گونه هايي که مغز چوب سياه رنگ دارند بيشتر از نظر چوبشان اهميت دارند تا ميوه آنها.

نویسنده: ف طالبی

منبع: شبکه آموزش سیما

کلیات گیاه شناسی:

آووکادو  درختی است که ارتفاع آن به حدود 6 متر می رسد و  درقسمت های گرم آمریکا و برزیل و غرب هندوستان پرورش می یابد . منشاء آووکادو  آمریکای جنوبی بوده  که از آنجا به نواحی دیگر دنیا راه یافته است . برگهای این درخت ضخیم و سبز و گلهای آن کوچک و سبز رنگ است . میوه آن مانند گلابی و درای پوستی سخت برنگ سبز تیره و یا سیاه است  در حدود 400 نوع مختلف آووکادو وجود دارد که بعضی از آنها درای پوست صاف و سبز رنگ بوده ولی پوست برخی از آنها سیاه و خشن است .مدرکی در دست است که نشان می دهد مایاها و اینکاها از این میوه استفاده می كرده اند .

تركيبات شيميايي:

آووکادو چرب است و درای اسیدهای آمینه مختلف مانند سیستین Cystine تریپتوفان Tryptophane و تیروسین Tyrosine می باشد . در تحقیقات جدیدی که انجام شده وجود چند نوع آنتی بیوتیک در آووکادو ثابت شده است . دانه گیاه درای مقدر کمی ( در حدود 2 درصد ) روغن است . این روغن غلیظ و سفت و به رنگ زرد مایل به سبز بوده که درای بو و طعمی مطبوع است . روغن دانه آووکادو درای حدود 7 درصد روغن های اشباع شده مانند اسید پالمتیک Palmitic و اسید استئاریک Steraric Acid اسید آراشیدیک Arachidic Acid ، اسید میریستیک Myristic Acid و در حدود 80 درصد روغن های اشباع نشده مانند اسید اولئیک Oleic Acid و اسید لینولئیک Linoleic Acid می باشد .

در یکصد گرم آووکادو مواد زیر موجود است :

آب                                              80 گرم

انرژی                                          150 کالری

پروتئین                                        1/8  گرم

چربی                                          14 گرم

مواد نشاسته ای                           5 گرم

کلسیم                                       8 میلی گرم

فسفر                                         35 میلی گرم

آهن                                           5/0 میلی گرم

پتاسیم                                      600 میلی گرم

ویتامین آ                                    250 واحد

ویتامین ب 1                                        0/08 میلی گرم

ویتامین ب 2                               0/15 میلی گرم

ویتامین ب3                                1/4 میلی گرم

ویتامین ث                                  12 میلی گرم

خواص داروئی:

جوشانده برگهای آووکادو قاعده آور است.

آووکادو تقویت کننده معده است.

نفخ و گاز معده را از بین می‌برد.

برای درمان یرقان مفید است.

جوشانده برگهای آووکادو اسهال خونی را برطرف می‌کند.

آووکادو تقویت کننده بدن است.

آووکادو رشد بچه‌ها را جلو می‌اندازد زیرا دارای مواد معدنی بسیاری است.

آووکادو خون ساز است و آنهایی که مبتلا به کم خونی هستند باید از آووکادو استفاده کنند.

آووکادو بدن را قلیایی کرده و تمیز می‌کند.

چون آووکادو شکر و مواد نشاسته‌ای کمی دارد برای آنهایی که بیماری قند دارند نیز مناسباست.

برای دوره نقاهت به مریض آووکادو بدهید. ضعف عمومی را برطرف می‌کند.

خستگی را برطرف می‌کند.

ناراحتی روده و معده را معالجه می‌کند.

بی‌خوابی را درمان می‌کند زیرا دارای تریپتوفان است. اگر به کم خونی دچار هستید حتما با شام خود آووکادو بخورید.

برای درست کردن سس سالاد از آووکادو استفاده کنید.

روغن آووکادو دارای ویتامینهای مختلف مانند C ، K ، H ، E، D ، B ، A می‌باشد. بنابراین ارزش غذایی زیادی دارد.

روغن آووکادو ضد رماتیسم است و اگر مفاصل شما درد می‌کند آنرا با روغن آووکادو ماساژ دهید.

برای جلوگیری از ریزش مو ، هر شب مقداری از روغن آووکادو را به سر بمالید و صبح بشوئید.

شوره سر را از بین می‌برد.

برای براق شده موها ، بعد از شستشوی سر چند قطره آووکادو را به موها بمالید.

روغن آووکادو بهترین کرم برای پوست است زیرا به آسانی در پوست نفوذ می‌کند و به پوست شادابی می‌دهد.

آووکادو بهترین ماسک برای برطرف کرده چین و چروکهای صورت و جلوگیری از پیدایش آن است. برای این منظور آووکادو را پوست کنده و له کنید و به صورت ماسک بر روی صورت و گردن بگذارید و بعد از نیم ساعت بشوئید.

 نویسنده: ف طالبی

منبع:

http://irteb.com/herbal/plantbank-Avocado.htm

پرتقال Citrus sinensis

 معروف ترین گونه اصلاح شده آن در دنیا تامسون ناول میباشد.

 بیروت، پایتخت لبنان نیز یکی از معروفترین مکانهای پرورش آن درجهان می باشد که پرتغال بیروتی آن نیز معروف است.

پرتقال سرشار از ویتامین ث است.

 پرتقال درخت كوچكی است دارای برگهای سبز و گلهای سفید پوست پرتقال نارنجی رنگ، كمی ناصاف و میوه آن بسته بانواع مختلف شیرین و ترش ، زرد رنگ و یا قرمز می باشد .

پرتقال یكی از قدیمی ترین میوه هایی است كه بشر از آن استفاده می كرده است و در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح كنفوسیوس از آن نام برده است . در حال حاضر بیشتر از ۲۰۰ نوع پرتقال در آمریكا كشت می شود و آمریكا نصف كل محصول پرتقال دنیا را تولید می كند .

پرتقال اولیه ، كوچك ، تلخ و پر از هسته بوده است كه در اثر تربیت مهندسی ژنتیكی و همچنین انتخاب نوع بهتر و كود كافی درشت تر و شیرین تر شده است .

 پرتقال ابتدا از چین به هندوستان برده شده و سپس از آنجا به نقاط دیگردنیا راه یافت .

تركیبات شیمیایی:

پرتقال یكی از غنی ترین منابع ویتامین C می باشد . البته باید دقت كرد كه ویتامین C در اثر سرما و گرمای زیاد از بین می رود .

اسانسی كه از گلهای پرتقال گرفته می شود بنام روغن نرولی Neroli Oil معروف است كه دارای بوئی بسیار مطبوع بوده و خیلی گران است و در عطر سازی از آن استفاده می شود .

انواع پرتقال:

• خونی
• ماندارین
• بيروتی
• تامپسون

  نویسنده:م.جوانمردی

درخت خربزه بومی آمریکای حاره لاتین است و در جنوب،در باغ های میناب و چاه بهار کشت می شود . درختی است دو پایه و گلبرگ های آن در گل های نر پیوسته و در گل های ماده آزاد است . برگ های آن درشت و گل آ ذین آن خوشه ای و میوه آن بزرگ ، نارنجی و ماکول و دارای طعم مطبوعی است و دارای ماده پاپایین می باشد که درهضم مواد سفیده ای به کار می رود. نام آن در ایران درخت خربزه و پاپایا متداول است.

زیتون Olea europaea

معروف‌ترین گونه شناخته شده این گیاه زیتون اروپایی نام دارد Olea europaea که از دوران باستان برای تهیه روغن زیتون و نیز برای خوردن خود میوه آن کاربرد داشته است (که در حالت طبیعی تلخ است که باید در معرض تخمیر طبیعی قرار گیرد و یا به منظور قابل خوردن نمودن، آن را در آب نمک بخوابانند).

                                  

زیتون وحشی به شکل درخت کوچک یا بوته‌هایی با رشد هرزه و تیغدار است که دارای برگهایی دوک مانند وتیز، رنگ سبزمایل به خاکستری در قسمت بالا می‌‌باشد، زیتون وحشی جوان در قسمت پایین سفید رنگ و دارای پولکهایی مایل به سفید است ؛ گلهای سفید کوچکی دارد که کاسه و جام گلها دارای چهار درز کاسه گل، دو پرچم و کلاله شکافته می‌‌باشد این گلها به تدریج به شکل خوشه‌هایی که ازبغل برگها ظاهر می‌‌شوند بر روی چوبهای سالهای آخر می‌‌روید ؛ شفت (میوه) در گیاه وحشی کوچک و دارای غلافی گوشتداراست این غلاف که تعیین کننده ارزش اقتصادی میوه می‌‌باشد در نوع وحشی نسبتاً نازک است.

انواع کشت شده خصوصیات متفاوتی دارند اما فشرده تر، حاصلخیزتر و بی خار است.

منطقه‌ای بومی و مسلم در سوریه و قسمت‌های ساحلی آسیای میانه، فراوانی آن دریونان ومجمع الجزایر آن و کنایات فراوانی که توسط شعرای قدیمی در مورد آن بکار رفته نشان می‌‌دهد که زیتون بومی این نواحی بوده است اما در نواحی دورافتاده از مشرق زمین زیتون کشت نشده و کم و بیش به شکل نوع ابتدایی خود بازگشته است. این مسئله نشان دهنده مزیتی ویژه برای خاکهای آهکی و تمایل به نسیم دریایی است، درحالیکه شکوه و جلال خاصی بر روی سراشیبی‌های آهکی و پرتگاههایی که بیشتر سواحل شبه جزیره یونان و جزایر کنار آن را تشکیل می‌‌دهند ایجاد شده است.

از دیدگاه پرورش دهندگان مدرن، تنوع زیتون‌های شناخته شده بسیارزیاد است. فقط در ایتالیا حداقل 300 گونه وجود دارد اما تعداد کمی از آنها تاحد زیادی رشد می‌‌کنند.

گونه‌های اصلی ایتالیا 'Leccino', 'Frantoio'و 'Carolea' هستند.هیچکدام از آنها را نمی‌توان با توصیفات باستانی همانند دانست، اگرچه بعید نیست بعضی از گونه‌های نازک برگ که بیش از همه مورد توجه می‌‌باشند از تبار Licinian معروف باشند.

درختان پهن برگ اسپانیا میوه‌های درشت می‌‌دهند اما غلاف آنها طعمی نسبتاً تلخ تر دارد و کیفیت روغن آنها نامرغوب تر است.این زیتونهای اسپانیایی است که معمولاً پس ازسوراخ سوراخ شدن و پر شدن پرورده شده وپس از خواباندن در آب نمک تازه خورده می‌‌شوند(با فلفل ترشی، پیاز ترشی یا سایر چاشنی ها).

درختان زیتون حتی زمانیکه بدون هرس رشد آزادانه دارند دارای رشد بسیار آهسته‌ای هستند اما هنگامیکه امکان رشد طبیعی را در طول چند سال پیدا می‌کنند گاهی اوقات قطر تنه آنها به میزان چشمگیری افزایش می‌‌یابد. De Candolle محیطی بیش از 10 متر (33 پا) را به ثبت رسانده که احتمال می‌‌رود عمرآن به چند قرن برسد.

 قدمت بعضی از درختان زیتون ایتالیا را به اولین سالهای امپراتوری یا حتی روزهای جمهوری روم نسبت می‌‌دهند؛ اما همیشه سن چنین درختان باستانی در زمان رشد مورد تردید قرارمی گیرد و شناسایی آنها با توصیفات قدیمی هنوز دشوارتر است.درختان تحت پرورش به ندرت به ارتفاع بیش از 15 متر می‌‌رسند (50 فوت) و معمولاً در فرانسه و ایتالیا به‌وسیله هرس کردن‌های زیاد به ابعادی بسیار محدود ترمنحصر می‌‌شوند .چوب آن که به رنگ زرد یا قهوه‌ای مایل به سبز روشن است اغلب با ته رنگ تیره تری رگه دار شده است و بسیار سخت و متراکم می‌‌باشد چوب آن برای قفسه سازان و خراطان تزئینی بسیار با ارزش است.

                      تنه درخت زیتون:

                              

درخت زیتون از راههای مختلفی تکثیر می‌‌شود اما معمولاً روش قلمه زدن یا خوابانیدن شاخه ارجح می‌‌باشند ؛ این درخت در خاکهای مساعد به آسانی درخت بید ریشه می‌‌کند و زمانیکه قطع می‌‌شوند مکنده‌ها رااز ریشه جدا می‌‌کند.شاخه‌های مختلف این درخت را به اندازه‌های چند اینچی برش می‌‌دهند و بصورت نسبتاً عمیقی در زمینهای کود داده شده که می‌‌کارند ؛ قطعات کوچک‌تررا گاهی اوقات بطور افقی داخل شیارهای کم عمقی قرار می‌‌دهند که اگر با چند اینچ خاک پوشیده شوند به سرعت جوامهایی شبسه مکنده روی آنها ظاهر می‌‌شود.

در یونان و جزایر آن پیوند زدن درختان اهلی با انواع وحشی عملی متداول می‌‌باشد. در ایتالیا جوانه‌های جنینی که برجستگی‌های کوچکی را روی شاخه بوجود می‌‌آورند را به دقت جدا کرده و زیر خاک می‌‌کارند (که درآنجا می‌‌توانند رشد کنند) این جوانه‌های جنینی خیلی زود جوانه‌های قوی تری را تشکیل می‌‌دهند. بعضی اوقات شاخه‌های بزرگ‌تر را می‌‌برند و با این کار شاخه‌های جوانی بدست می‌‌آید.

همچنین گاهی مواقع زیتون از دانه رشد می‌کنند، غلافهای روغنی رابه منظور تسریع در رشد ابتدا در آب گرم یا در محلولهای قلیایی خیس نموده ونرم می‌‌کنند.

در مشرق زمین کشاورزان به درختان زیتون توجه زیادی نمی‌کنند و شاخه‌ها بی آنکه به‌وسیله چاقوهای هرس کاری کوتاه شوند آزادانه رشد می‌کنند ؛ با این همه در دوران خشکسالی طولانی برای حفظ محصول باید آب لازم را تأمین کرد این بی توجهی به کشت زیتون موجب می‌‌شود تا درختان در فواصل سه یا چهار سال محصول باردار بدهند بنابراین اگرچه رشد وحشی از نظر ایجاد منظره زیبا مورد توجه است این کار در زمینهای مناسب و اقتصادی توصیه نمی‌شود.

در نواحی مانند Languedoc و Provence که در کشت این میوه دقت زیادی می‌‌شود آنها را در ردیفهایی با فواصل معین می‌‌کارند که این فاصله‌ها بر حسب گونه زیتون متفاوت است. درختان هرس شده و شاخه‌هایی که در سال گذشته دارای شکوفه بودند حفظ می‌‌شوند و به منظور چیدن آسان میوه‌ها نوک درخت را کوتاه نگه می‌‌دارند، هدف هرس کنندگان ایجاد شکلی گنبدی یا گرد برای درخت است.

گاهی اوقات فضای بین درختان را کود یا مواد نیتروژنی دیگری می‌‌ریزند ؛ در فرانسه استفاده از کهنه‌های مندرس پشمی برای این کار مورد توجه قرار دارد.

گاهاً محصولات سالانه متنوعی در این ردیفها کشت می‌‌شوند، درکالابریا حتی گندم را با این روش می‌‌کارند اما درختانی که در طول سال فاقد برداشت دوباره هستند برای این کار مناسب تر می‌‌باشند. اخیراً گونه‌ای درخت کوتاه و پربار با میوه‌های سبز در مناطق خاصی مخصوصاً در آمریکا مورد توجه قرار گرفته که گفته می‌‌شود در این کشور یک محصول دو یا سه فصل بعد از کاشت تولید می‌‌شود.

 انواع معمولی قبل ازگذشت پنج تا هفت سال از کاشتن قلمه‌ها درزمینهای زیتون برای پرورش دهندگان سودمند نخواهند بود.

جدای خساراتی که بر اثر آب و هوا یا آفات آلی به زیتون وارد می‌‌شود این میوه حتی در پرورشهای بسیار دقیق هم در خطر می‌‌باشد و درختان پرورش نیافته بزرگی که در ایتالیا و اسپانیا دیده می‌‌شوند، میزان درآمد خاصی را که موسسات برای پرورش دهندگان نسبت می‌‌دهند حاصل نمی‌کنند. این درختان پیر اغلب محصول فراوان دارند اما به ندرت در دوسال متوالی این اتفاق می‌‌افتد و در بسیاری از موارد در ششمین یا هفتمین فصل می‌‌توان انتظاریک برداشت پربار را داشت.

زمانیکه این میوه می‌‌رسد پرورش دهندگان دقیق، آن را با دست چیده و جهت انتقال به کارخانه درون پارچه یا سبدهایی می‌‌گذارند اما در بسیاری از نواحی اسپانیا و یونان و بخصوص در آسیا زیتون‌ها را با استفاده از اشیاء بلند یا با تکان دادن شاخه‌ها می‌‌چینند یا حتی اجازه می‌‌دهند تا آنها بطور طبیعی روی زمین بیفتند تا وقتیکه مالکان به راحتی اجازه جمع آوری آنها را بدهند ؛ بیشترین علت نامرغوبی روغن زیتون مربوط به بی دقتی مالکان درختها می‌‌باشد. برداشت این محصول در جنوب اروپا در ماههای زمستان انجام شده و تا چند هفته ادامه می‌‌یابد ؛ اما این زمان درهرکشورو نیز با هر فصل و نوع برداشت متفاوت می‌‌شود.

مقدار روغن موجود در زیتون بیشتربه نوع میوه بستگی دارد ؛ معمولاً پیرابر گیاه از 60 تا 70 درصد محصول می‌‌دهد. دردوران باستان پرورش دهندگان زیتون معتقد بودند اگر این گیاه را به فاصله بیش از چند لیگ از دریا بکارند، گیاه موفقی نخواهد بود(تئوفراستوس طولی حداقل حدود 55500 متر را معین می‌‌کند) اما تجربیات جدید این نظر را تایید نمی‌کند و اگرچه ساحل مزیتی دارد اما زیتون مدتهای طولانی در نواحی بسیار دوری داخل کشورها کاشته شده است.

ظاهراً خاکهای دارای کلسیم اگرچه خشک و ضعیف باشد برای رشد سلامت این گیاه بسیار مناسب است اگرچه این گیاه درصورت زهکشی خوب در هرنوع خاک سبک و حتی در خاکهای رسی پرورش می‌‌یابد اما همانگونه که پلینی اظهار می‌‌کند این گیاه در خاکهای غنی بیشتر مستعد بیماری است.

دربرخی سالها زیتون در معرض حمله آفات گوناگونی است. یک عامل قارچی در چند فصل پربار تمام درخت را فراگرفته و خسارت شدیدی را به باغ وارد می‌‌کند. گونـــه‌ای از گوییزه‌ها به نام Pseudomonas savastanoi pv. Savastanoi به شکل غده در شاخه‌ها رشد می‌‌کند و کرمهای پلک بالی از گلها و برگها تغذیه می‌کنند درحالیکه خسارت اصلی براثر حشراتی است که به میوه حمله می‌‌کنند.

در فرانسه و شمال و مرکز ایتالیا درختان زیتون گاهی اوقات از سرما رنج می‌‌برند ؛ در اوایل قرن هجدهم بسیاری از درختان براثر سرمای بسیار شدید و غیر عادی کنده شده و بر زمین افتادند.بادهای شدید و بارهای مداوم در خلال فصل برداشت نیز موجب آزار میوه می‌‌شود.

رده Olea شامل گونه‌های دیگرو اهمیتهای اقتصادی می‌‌باشد. O. paniculala درخت بزرگ‌تری است در جنگلهای Queensland که ارتفاع آن به 15 یا 18 متر می‌‌رسد (50یا 60فوت) که از چوب آن الوارهایی سخت و محکم می‌‌سازند.هنوز چوب سخت O. laurifolia در ناتال، چوب آهن سیاه مناطق مهاجر نشین افریقای جنوبی می‌‌باشد.

تخمین دوران دوری که زیتون از حالت وحشی خارج شد و تحت کنترل کشاورزان درآمد و بصورت میوه باغی مورد استفاده قرار گرفت ممکن نیست. اشارات فراوانی که در انجیل درباره این گیاه و تولید آن وجود دارد و فراوانی ضمنی آن در سرزمین کنعان و منطقه در سوریه که همیشه زیتون برای اقتصاد ساکنین آن مهم بوده است موجب این نتیجه گیری می‌‌شود که سوریه را محل تولد زیتون پرورش یافته بدانیم. احتمالاً درآغاز، یک گونه اصلاح شده به دست تعدادی از فرقه کوچک سامی افتاد و به تدریج در قبایل اطراف نیز گسترش یافت و با حداقل تلاش به میزان بسیار زیادی پرورش یافت ؛ این ماده روغنی درآب و هوای خشک شرق، ماده‌ای بسیار حیاتی برای سلامتی به شمار می‌‌رفت و میوه این درخت در آن دوران ابتدایی در بین جنگجویان بربری نمادی از صلح و حسن نیت بود. دورانی بعد و هم‌زمان با توسعه سازمانهای دریایی این روغن به‌عنوان یکی از اقلام تجاری به کشورهای آسیای صغیر و مناطق دریایی انتقال یافت و بی تردید گیاه زیتون نیز درپی آن گسترش یافت.

محصولات نهایی درخت زیتون: میوه و روغن زیتون وتفاله زیتون

                                    

در دنیای هومر همانگونه که در ایلیاد مشخص است، روغن زیتون فقط به‌عنوان یک ماده برای ثروتمندان – محصول خارجی – شناخته شده و بیشتر به سبب ارزش آن برای آرایش پهلوانان مورد توجه بوده است ؛ جنگجویان بعد از استحمام به خودشان روغن زیتون می‌‌زدند و بدن پاتریکلوس هم عیناً با روغن زیتون پوشیده می‌‌شد اما نه اشاره‌ای به کشت این گیاه شده و نه بر روی تاکستانی که روی سپر آشیل نقش شده، جود دارد.

 اما اگرچه در ایلیاد هیچ اشاره‌ای به کشت زیتون نشده، وجود آن در باغ السینوس و دیگر کنایه‌های آشنا نشان دهنده این حقیقت است که زیتون در زمان نگارش ادیسه شناخته شده است.

هرزمان که به معرفی این گیاه می‌‌رسیم تمامی روایات به تپه‌های آهکی آتیکا به‌عنوان اولین مکان کشت آن در شبه جزیره یونانی اشاره دارد. زمانیکه (پوسایدون خدای دریا) و (آتن الهه عقل و زیبایی) برای شهر آینده رقابت می‌‌کردند به خواست الهه یک زیتون از صخره‌های لم یزرع پدیدار شد (نگهبان هنرهایی که برآن وضعیت روبه افزایش تأثیرجاودانی گذاشت). اینکه این افسانه ارتباطهایی با اولین کشت زیتون در یونان دارد با توجه به داستان جالبی که توسط هرودوت Epidaurianها نقل شده قطعی به نظر می‌‌رسد. آنها به علت از دست دادن محصولشان مجبور به مشورت با (پیشگوی دلفی) شدند و مقرر شد تا مجسمه هایDamia و Auxesia (نمادهای حاصلخیزی) را از چوب باغهای زیتون بتراشند سپس تنها در اختیار مردم آتن قرار گیرد، آتنی‌ها به درخواست مردم Epidaurianدرختی را به آنها اعطا کردند مشروط به آنکه هر سال برای آتنا الهه عقل و زیبایی (نگهبان آن) قربانی کنند لذا آنها دستوردلفی را اطاعت نمودند و سرزمینشان دوباره حاصلخیز شد.

درخت مقدس الهه مدت طولانی در آکروپلیس قرار دادشت و اگرچه در حمله ایرانیان نابود شد، دوباره از ریشه جوانه زد (گفته می‌‌شود بعضی مکنده‌های این ریشه، درختان زیتون باغ محل تحصیل افلاطون را بوجود آورده‌اند که پس از گذشت سالها هنوز بسیار قابل احترام هستند).

                                         

در زمان سولن حقوقدان یونانی زیتون به قدری گسترده شده بود که او وضع قوانینی را برای کشت منظم این درخت در آتیکا ضروری دانست این منطقه‌ای بود که احتمال زیتون ازآنجا به تدریج در تمام نواحی هم پیمان یونان و کشورهای انشعابی از آن انتشار یافت.

 در ساحل آسیای صغیر که در آنجا مقدار فراوانی از این درخت در زمان Thale‌ها وجود داشت، این درخت ممکن است در سالهایی پیشتر از آن توسط کشتی‌های فینیقی آورده شده باشد، برخی از جزایر دریای اژه نیز ممکن است آن را از همین منبع بدست آورده باشند ؛ زیتون جزیره رودز و جزیره کرت نیز شاید ریشه‌ای مانند اینها داشته باشند.

اگر از لقب اسکیلس استفاده کنیم ،جزیره ساموس باید سالها زیادی قبل از جنگهای ایران دارای درختان زیتون میوه دار باشند.

زیتون جایگزین مناسبی برای چربیهای حیوانی و کره مصرفی مردم نواحی شمال شد و در بین ملل جنوب نیز نه تنها نشانی از صلح بلکه نمایانگر ثروت و وفور کشور بود ؛ حمل شاخه‌های آن در جشن بزرگ یونان، افشاندن زیتون وحشی برای قهرمانان المپیک، تاج زیتون فاتحان رومی درمراسم استقبال، و مواردیکه سواره نظام‌ها در بازدیدهای امپراتوری همانند هدیه‌های نمادین صلح بکار می‌‌بردند (دوران بربرها) که فقط با پیروزی حفظ می‌‌شدند.در بین یونانیان روغن زیتون به‌عنوان یک ماده غذایی مهم و نیز برای کاربردهای خارجی اهمیت زیادی داشت. رومیان بیشتر از آن در آشپزی و غذا استفاده می‌‌کردند و به‌عنوان ماده‌ای ضروری برای آرایش پرارزش بود، و در روزهای پرشکوه امپراتوری بعدی این بصورت یک اصل درآمد که زندگی طولانی و خوش به دو مایع بستگی دارد: با شراب و بدون روغن.

پلینی بصورت مبهمی پانزده گونه زیتون کشت شده در دوران خودش را توصیف می‌‌کند که با ارزش‌ترین آنها Licinian نامیده می‌‌شد و روغن بدست آمده از آن در Venafrum در ناحیه کامپانیا عالی‌ترین نوع شناخته شده برای خبرگان رومی بود ؛ تولید Istria و Baetica در شبه جزیره ایتالیا به‌عنوان رده دوم مورد توجه قرار داشت.

خوراک شناس امپراتور با خواباندن زیتون خام در آب نمک به‌عنوان تحریک کننده اشتها به این میوه ارزش بیشتری بخشید که کمتر از انواع جدید آن نبودند و ترشی زیتون با حفظ خصوصیات طعم خود در انبارهای زیر خاک پمپی یافت شده اند. آب تلخ زیتون یا پس مانده حاصل ازآن در خلال روغن گیری (به نام آمورکا) و برگهای گس آن دارای خواص بسیاری هستند که نویسندگان دوران بسیار دوربه آنها اشاره کرده اند. پزشکان رومی از روغن زیتون تلخ وحشی در پزشکی استفاده می‌‌کردند ولی کاربرد آن به‌عنوان غذا یا در آشپزی مشخص نیست.

در عصر حاضر این میوه کستردگی فراوانی در جهان پیدا کرده است و اگرچه ناحیه مدیترانه که خواستگاه آن است همچنان تولید کننده عمده زیتون می‌‌باشد، این درخت اکنون در نواحی بسیار زیادی که برای توزیع کنندگان اولیه آن ناشناخته است با موفقیت کشت می‌‌گردد.

 یک درخت زیتون که با دیوارهای آجری بلند محافظت می‌‌شود در باغ فیزیک چلسی، لندن نگهداری می‌‌شود. مدت زمان کمی پس از کشف قاره آمریکا توسط ساکنین اسپانیایی به آنجا انتقال یافت.

این گیاه در شیلی به فراوانی سرزمین اصلی زیتون کشت می‌‌شود (گاهی اوقات تنه درخت قطور می‌‌شود) درحالیکه روغن بدست آمده از میوه آن کیفیتی متوسط دارد.بعد از آن، زیتون وارد کشور پرو شد اما به موفقی شیلی نبوده است.

درقرن 17 (مبلغان مذهبی یسوعی) آن را به مکزیک بردند و توسط همین نمایندگان در کالیفرنیا کاشته شد که در آنجا براثر مدیریت بی دقت فاتحان انگلوساکسون کشت آن متوقف گشت.

درایالات جنوب شرقی نیزبه کشت آن مبادرت شده مخصوصاً در کارولینای جنوبی، فلوریدا و می‌‌سی سی پی. این گیاه درون بسیاری از کشورهای نیمکره شرقی کشت شده که به علت نوع کشت در قدیم ناسازگار محسوب می‌‌شده است. در ایران و ارمنستان آن را در دوران نسبتاً اولیه تاریخ می‌‌شناختند و در حال حاضر باغهای زیتون بسیار زیادی در مصر علیا نیز وجود دارد.درخت زیتون به کشاورزی چین نیز معرفی شده است و یکی از منابع مهم افزوده شده برای کشاورزان استرالیایی می‌‌باشد.

کوینزلند دارای آب و هوایی بسیار مطلوب برای زیتون است، در جنوب استرالیا نزدیکآدلاید شدیداً رشد رشد می‌‌کند و احتمالاً مناطق ساحلی فراوانی در این قاره جزیره‌ای وسیع وجود دارد که امکان پرورش این گیاه نیست.

 همچنین زیتون با موفقیت در برخی قسمت‌های جزایرمهاجر نشین معرفی شده است.

زیتون در دستورات غذایی متفاوتی کاربرد دارد: در مخلوطهای نوشیدنی چاشنی معروفی برای ماتینی است، در سوسیسها ممکن است در مارتادلا مورد استفاده قرار بگیرد و .... استفاده از آن درپخت نان نیز بسیار رایج می‌‌باشد.

پرورش زیتون خصوصیت اصلی کشاورزی آمیخته مدیترانه می‌‌باشد وبه علت مناسبت روغن زیتون به‌عنوان محصولی صادراتی، نقش زیادی در توسعه اقتصادی یونان باستان ایفا کرده است.مثلاً ناحیه‌ای در آتن به نام اتیکا از دوران تاریخی ابتدایی وارد کننده غلات و صادر کننده روغن زیتون بوده است. صنعت سفالگری مردم آتن نیز به علت تقاضا برای ظروفی که در آنها روغن زیتون صادر شود شدیداً تحت تأثیر قرار گرفت.

 کشت زیتون در ایران:

این گیاه حدود 600 سال پیش هم زمان با مهاجرت گروهی از کردان کرمانجی از حلب سوریه به منطقه رودبار وارد شد.اين درحالي است كه "ناصرخسرو"درسفرنامه خودازوجود زيتون درطارم سخن گفته است.

خواص درمانی زیتون:

زیتون نقرس و رماتیسم را درمان می‌کند ، برگ زیتون با اثر مقوی درمان کننده فشار خون و زخم‌های عفونی است.

شیرابه‌ای قندی تحت نام (مان زیتون) از ساقه این درخت ترشح می‌شود که مصرف خوراکی دارد. همچنین برگ زیتون نیز حاوی گلوکزید،‌مواد قندی، مواد تلخ، کلروفیل، اسید گالیک، تائن، موم و مانیت است.

 روغن زیتون، سوزش و درد ناشی ازسوختگی را تسکین داده و از بروز تاول جلوگیری می‌کند. کمپرس پوست در موارد آفتاب زدگی، سرمازدگی، گزش مار، عقرب و حشرات با روغن زیتون سبب تسکین درد و سوزش و التیام می‌شود.

همچنین ماساژ پوست با روغن زیتون، تعریق زیاد را کاهش داده،‌مژه و ابرو را تقویت می‌کند. این درحالی است که ماساژ پوست سر با روغن زیتون سبب تقویت پوست و مو گشته و شوره سر را برطرف می‌سازد و موهای سپید شده را سیاه می‌نماید.

 چند قطره روغن زیتون سریعا خارش و سوزش چشم و پلک راتسکین داده و آبریزش چشم را برطرف ساخته و قوه بینایی را تقویت می‌کند.

مخلوط مساوی روغن زیتون و گلیسیرین نیز نقش مفیدی در معالجه پوست پای ترک خورده، درمان شوره سر و ریزش مو، جلوگیری از سفیدی مو دارد.

 پوست و برگ درخت زیتون دارای خواص تب‌بر است.

تأثیر روغن زیتون در بهبود جریان خون:

اجزای مغذی خاص در روغن زیتون و برخی غذاهای دیگر می تواند دلیل تأثیر مثبت رژیم غذایی مدیترانه ای بر سلامت قلب باشد. این ترکیبات که تحت عنوان “فنل” نامیده می شوند اثر آنتی اکسیدانی، ضد التهابی و جلوگیری از تشکیل لخته در عروق دارند.

 در این مطالعه تأثیر سودمند روغن های زیتون سرشار از فنل بر عملکرد عروق خونی مشخص شده است. مصرف غذاهای غنی از ترکیبات فنلی می تواند سلامت قلبی عروقی را بهبود بخشد و بر قلب نیز تأثیر حفاظت بخش دارد.

تحقیقات نشان داده که مصرف روزانه دو قاشق غذا خوری (۲۳ گرم) روغن زیتون، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش می دهد که این امر، به دلیل وجود چربیهای اشباع نشده در این روغن است.

 بنابراین برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری، بهتر است که به جای چربیهای اشباع شده از روغن زیتون استفاده شود تا میزان مصرف کالری روزانه از حد لازم بیشتر نباشد.

همچنین روغن گردو و اسید چرب امگاــ۳ که در گوشت ماهی و سبزیجات وجود دارد همچون روغن زیتون، اسیدهای چرب اشباع نشده دارند و بنابراین برای پیشگیری از ابتلا به بیماریهای قلبی مفیدند.

روغن زيتون دفع كننده سنگ كيسه صفرا است براي اين منظور بايد آنرا با آبليمو مصرف كرد .

 روغن زيتون براي رفع سرفه هاي خشك مفيد است . براي رفع پيوره لثه ، روغن زيتون را بر روي لثه بماليد .

براي برطرف كردن خراش و ترك پوست جويدن برگ زيتون براي از بين بردن زخم هاي دهان مفيد است وزیتون تقويت کننده نيروي جنسي است.

مصرف روزانه زيتون از امراض قلبي وسرطان جلوگيري مي كند و بالاخره روغن زيتون بهترين روغن براي پخت و پز مي باشد زيرا در اثر حرارات خراب نمي شود.

 سودمندی‌ها:

حاوی میزان زیادی روغن غیراشباع مونو می باشد.

حاوی مواد شیمیایی گیاهی است که باعث کاهش کلسترول و خطرا ابتلا به سرطان می شود.

حاوی میزان زیادی آنتی اکسیدان است.

دوام و مدت نگاهداری آن نسبت به روغن های دیگر بیشتر است و حتی می توان آن را فریز کرد.

گرچه فواید روغن زیتون بسیار بیشتر از مضرات آن است، اما این محصول هم ضررهایی دارد.

مصرف روغن زیتون خطر سرطان سینه را کاهش می‌دهد ایسکانیوز ـ پژوهشگران معتقدند مصرف روغن زیتون خطر سرطان سینه را در زنان کاهش می‌دهد به گزارش سرویس علمی پژوهشی ایسکانیوز، تحقیق روی سلول‌های سرطان سینه در زنان نشان داد که اسید اولئیک روغن زیتون اثر ژن سرطان زای این بیماری را کاهش می‌دهد.

پژوهشگران به زنان توصیه می‌کنند که در رژیم غذایی خود از زیتون و روغن آن استفاده کنند. همچنین روغن زیتون به جز خاصیت ضد سرطانی فواید فراوانی دارد که از آن جمله ملین بودن آن و نرم کردن عضلات و آرامبخشی درد استخوان است.

همچنین روغن زیتون به موها نرمی و لطافت خاصی می‌بخشد و باعث تقویت مو می‌شود.

عصاره زیتون برای چین و چروک پوست بسیار مفیداست و باعث لطافت و نرمی و شادابی پوست صورت می شود

زیان‌ها:

با گرم شدن، کمی از طعم و بوی این روغن از دست می رود.

گرم شدن در دمای بالا می تواند باعث بی ثباتی و ناپایداری روغن شود، که باعث ایجاد بیماری های قلبی در مصرف کنندگان شود.

زیتون درختی پر ثمر و روغن میوه آن، غذا و دارویی مفید و در درمان اختلالات گوارشی، کبدی، کلیوی، پوستی وعفونی است.

 زیتون نقرس و رماتیسم را درمان می‌کند و برگ زیتون با اثر مقوی درمان کننده فشار خون و زخم‌های عفونی است.

این درحالی است که مصرف زیاد میوه زیتون سبب لاغری، بی‌خوابی واختلالات تنفسی می‌شود.

نویسنده:م.جوانمردی

سیب (نام علمی: Malus domestica) یک میوه‌ درختی سردسیری از خانواده گلسرخیان است که انواع مختلفی دارد، مانند سیب گلاب(Gala apple)، سیب سرخ، سیب سبز و سیب وحشی.

این میوه خوش عطر و طعم حاوی مقدار زیادی پتاسیم، سدیم، کلسیم، برم و فسفر و مقادیر زیادی ویتامین آ و ب می‌باشد.

خواص شیمیایی:

سیب دارای ویتامین و مواد مغذی زیادی است و بی‌مناسبت نیست.

موادی که در یک سیب متوسط وجود دارد به شرح زیر است:

• انرژی ۲۵۸ کالری
• پروتئین ۱/۲ گرم
• چربی ۱/۶ گرم
• مواد نشاسته‌ای ۵۹/۶ گرم
• کلسیم ۲۴ میلی گرم
• فسفر ۱۰ میلی گرم
• آهن ۱/۲ میلی گرم
• ویتامین آ ۳۶۰ واحد
• ویتامین ب ۱ ۰/۱۵ میلی گرم
• ویتامین ب ۲ ۰/۰۸ میلی گرم
• ویتامین ب ۳ ۰/۱ میلی گرم
• ویتامین ث ۱۸ میلی گرم

ناگفته نماند که ویتامین‌های وجود در سیب بیشتر در پوست سیب و زیر پوست آن قرار دارد بنابراین آنهایی که می‌توانند پوست سیب را هضم کنند بهتر است که آنرا با پوست بخورند و اگر می‌خواهید پوست آن را بکنید بهتر است که سیب را خیلی نازک پوست کنید.

خواص داروئی:

1. سیب یک میوه قلیایی است و تمیزکننده بدن است و به‌علت دارا بودن پکتین زیاد آب اضافی بدن را خارج می‌سازد.
2. سیب را می‌توان برای برطرف کردن اسهال حتی برای کودکان به‌کار برد. بدین منظور سیب را باید رنده کرد و استفاده نمود. سیب را می‌توان پخت و برای آنهایی که روده تنبل دارند آن را روی آتش ملایمی بپزید البته حتماً از ظرف لعابی یا تفلون استفاده کنید زیرا به این طریق پکتین و ویتامین‌های آن حفظ می‌شود.
3. شربت سیب بهترین دارو برای درمان سرفه و گرفتگی صدا می‌باشد. برای تهیه شربت سیب یک کیلو سیب را شسته و با پوست قطعه قطعه کنید و در یک لیتر آب بپزید سپس آن را با پارچه نازکی صاف کنید و چند تکه قند به آن اضافه کنید و دوباره روی آتش ملایم قرار دهید تا قوام بیاید و آن را از روی آتش بردارید روزی سه تا چهار فنجان از این شربت بنوشید.
4. سیب دارای مقدار زیادی کلسیم است و کلسیم سیب به بدن کمک می‌کند که کلسیم غذاهای دیگر را نیز جذب کند.
5. خوردن سیب یبوست را برطرف می‌کند و برای خستگی مفرط مفید است.
6. دم کرده برگ درخت سیب ادرارآور است و درمان‌کننده التهاب کلیه و مثانه می‌باشد.
7. نوشیدن آب سیب داروی مؤثری برای درمان سرماخوردگی و گرفتگی صدا و سرفه‌است.
8. سیب مقوی کبد و اشتهاآور است.
9. سیب برای درمان تنگی نفس بسیار مفید است حتی بوئیدن سیب نیز این خاصیت را دارد.
10. سیب پخته تقویت‌کننده معده و کبد و دفع کننده سودا و سموم بدن است.
11. سیب حرارت را از بدن خارج می‌سازد.
12. سیب را رنده کنید و در دستمال بپیچید و روی چشم بگذارید درد چشم را برطرف می‌کند.
13. خوردن سیب حتی برای آنهائی که بیماری قند دارند مفید است چون قند خون را بالا نمی‌برد.
14. کسانی که می‌خواهند لاغر شوند حتماً باید سیب را با پوست بخورند.
15. دم کرده گل سیب داروی سرفه و تورم مجرای تنفسی است.
16. سیب داروی خوبی برای درمان زخم‌ها می‌باشد.
17. سیب بهترین دارو برای سوء هاضمه ‌است زیرا دارای مقدار زیادی پکتین می‌باشد.
18. آب سیب را حتی می‌توان برای تنقیه استفاده کرد. این تنقیه برای بیماری‌های روده بسیار مؤثر است.
19. پوست سیب را مانند چایی دم کنید و بیاشامید این چائی بهترین دوست کلیه است.
20. آب سیب را با ابمیوه‌گیری در منزل تهیه کنید و فوراً آن را بنوشید زیرا در اثر ماندن آنزیم‌های خود را از دست می‌دهد.
21. آب سیب برای زیبایی پوست استفاده زیادی دارد به‌خصوص برای از بین بردن چین و چروک پوست مؤثر است بدین منظور آب سیب را صبح و شب روی پوست گردن و صورت بمالید و ماساژ دهید البته همیشه آب سیب تازه استفاده کنید.
22. استفاده دیگر از سیب برای لطافت پوست: سیب پخته‌است سیب را بپزید و سپس له کنید و با شیر مخلوط کنید و این مخلوط را به‌صورت نیمه‌گرم روی پوست بگذارید و پس از چند دقیقه آن را بردارید.

طعم سیبهـــــــا:

مزه سیبها برای اشخاص متفاوت است و در طول زمان تغییر می کند. مثلا" شهر واشنگتن ( آمریکا) به کشت سیب قرمز شهرت داشت اما در سالهای اخیرکشت گونه های دیگرنیز محبوبیت یافته است ؛ بعضی از مردم آمریکا سیب قرمز را بعنوان سیبی نا مرغوب با طعمی بسیار ملایم و ساختاری نرم به حساب می آورند. این افراد به سیبهای ترد مثل فوجی و گالا تمایل یافته اند.

معمولا" سیبهای جدید شیرین تر از انواع قدیمی هستند.

 بیشتر سیبهای آمریکای شمالی و اروپا طعمی شیرین و ملس دارند اما سیبهای ترش طرفداران بسیار اندکی دارند. سیبهای خیلی شیرین با طعم کم ترش در آسیا محبوبیت دارند.

تمامی گونه سیبهای جدید نرم ولی ترد هستند. سایر موارد مورد نیاز در پرورش سیب عبارت است از پوست رنگین ، عدم وجود رنگ قهوه ای ، راحتی حمل ونقل ، امکان انبار، محصول فراوان ، مقاومت در برابر بیماریها، نمونه شکل سیب قرمز واشنگتن ، ساقه بلند( تا آفت کشها امکان نفوذ به تمامی قسمتهای میوه را داشته باشند) و طعمی قابل قبول برای میانگین افراد.

 گونه های قدیمی اغلب ترش ، دارای شکلهای نابهنجارو قهوه ای هستند و دارای رنگ وساختار گوناگون می باشند.

 امروزه تعداد بسیار کمی از گونه های قدیمی در سطح کلان تولید می شود اما بسیاری ازاین گونه ها توسط باغداران خانگی و کشاورزانی که مستقیما" محصولشان را در بازارهای محلی عرضه می کنند به عمل می آیند.بسیاری از گونه های خارق العاده و از نظربومی مهم ، با طعم و ظاهر منحصر به فردشان برای کشف وجود دارند ؛ مبارزاتی برای حفظ سیب در سراسر جهان آغاز شده تا ازانقراض چنین میراث بومی جلوگیری شود.

گونه هایی از سیب را بخصوص برای تولید آب سیب کشت می کنند . سیبهای آب گیری قطعا" برای خوردن بسیار ترش وزننده هستند اما با آنها یک نوشیدنی خوش طعمی تولید می شود که با سیبهای خوراکی معمولی نمی توان تهیه نمود.

خواص سیب ترش:

1. سیب ترش قابض است و حالت استفراغ و دل به‌هم‌خوردگی را از بین می‌برد.
2. سیب ترش را بپزید درمان اسهال خونی است.
3. آب سیب ترش مخلوط با انار برای تقویت معده و درمان اسهال و دل به‌هم‌خوردگی به‌کار می‌رود
4. رب سیب ترش علاج اسهال، استفراغ و درد و غم است.
5. مربای شکوفه سیب برای ضعف معده و ازدیاد نیروی جنسی مفید است.
6. سیب ترش برای آنهایی‌که مزاج گرم دارند بسیار مفید است بالعکس آنهایی‌که مزاج سرد دارند باید سیب شیرین بخورند.
7. سیب در قدیم معالج نقرس و بیماری‌های عصبی بوده‌است.

زیان‌های سیب:

همانطور که قبلا گفته شد سعی کنید همیشه سیب را با پوست بخورید زیرا مقدر زیادی پکتین در پوست سیب وجود دارد.

سیب‌هایی که در بازارهای داخل ایران یا آمریکا و کانادا به فروش می‌رسد روی آن دارای یک لایه چربی برای حفاظت آن می‌باشد بنابراین حتماً این سیب‌ها را به دقت بشویید. آنهایی‌که دارای معده ضعیف هستند باید سیب را بسیار نازک پوست بگیرند که پکتین‌ها و ویتامین‌های آن از بین نرود.

نویسنده:م.جوانمردی

پرتقال

میوه پرتقال فقط در مناطق گرم می رسد.از لیمو ترش مقاوم تر به سرما است ولی در سرمای زیر 5- درجه سانتی گراد می میرد.این درخت نیاز به محافظت از باد و موج گرمای شدید دارد.واریته Valencia بسیار زینتی است چون گلهای سال جاری آن هم زمان با رسیدن میوه های فصل گذشته شکوفا می شود.گلها فوق العاده معطر هستند.

خصوصیات گیاهی

ارتفاع:6-10 متر                         قطر تاج پوششی:5-6 متر

درختی است با تاج متراکم و کروی و ساقه کوتاه است.پوست تنه صاف و تقریبا سیاه است.

برگ:برگها براق و سبز پر رنگ و مرکب با یک برگچه و نمای برگ ساده را می دهد.آنها متناوب،کامل و بیضوی به درازای 7-9 سانتیمتر هستند و دم برگ بالدار و باریک دارند.

واریته های پا کوتاه این درخت نیز وجود دارد.

گل:گلهای فوق العاده معطر به قطر 1-3 سانتیمتر بصورت خوشه ای در بهار شکوفا می شود.

میوه:خوراکی کروی و نارنجی رنگ به قطر 7-9 سانتیمتر و با گوشت شیرین.

واریته های Valencia میوه در تابستان می رسد و بدون هسته است.Washington Naval میوه در پاییز یا زمستان می رسد و بدون هسته است.

برای میوه دهی نیاز به گرده افشانی نیست.درخت پس از 3 سالگی میوه میدهد.

سیستم ریشه:سطحی                    سرعت رشد:متوسط

نیاز های طبیعی

آب و هوا:بهترین رشد را در مناطق حاره یا شبه حاره ای دارد.گرما را دوست دارد.ولی به موج گرمای ناگهانی و طولانی و هم چنین به یخبندان حساس است ولی مقاوم تر از لیمو ترش ها است.برودت زیر 5- درجه سانتی گراد درخت را خشک می کند.

در آفتاب و محفوظ از باد خوب رشد می کند.

نگه داری

هرس:هر سال هرس ملایم شود.شاخه ها را به سطح زمین نزدیک نگاه دارید تا میوه چینی ساده گردد.شاخه های جانبی و شاخه هایی که به طرف پایین رشد کرده اند یا بهم پیچیده را حذف کنید.چون وزن میوه،چنین شاخه هایی را به طرف پایین می کشد و فرم درخت را خراب می کند.شاخه های شکسته و تنه جوش ها و پا جوش ها را نیز حذف کنید.(بهار-قبل از شروع رشد جدید).

تغذیه:در بهار کود شیمیایی و در پاییز کود دامی پوسیده داده شود.اگر برگها زرد شده یا کوچکتر از اندازه طبیعی شدند،نشانه کمبود روی است و با کود برگی در زمستان یا اوائل بهار سم پاشی شود.حتما تمام برگها کود پاشی شوند.

آبیاری:آبیاری ضروری است.میزان آب مورد نیاز،به نوع بستر رشد،اندازه درخت و شرائط اقلیمی بستگی دارد.زهکش خوب نیز ضروری است.به زمین مرطوب آب ندهید.

آفات:کنه(نیکوتین،لیندین یا مالاتیون)مگس سفید(لیندن یا مالاتیون)کنه قرمز (مالاتیون) شته (لیندین یا مالاتیون) در موقع لزوم سم پاشی کنید.حلزون و زالو (در تابستان) با محلول های روغنی سم پاشی کنید.

بیماری ها:َAnthracnose صدمه به شاخه ها می زند و میوه را لک دار جلوه می دهد.شاخه آلوده را حذف کرده و سپس با محلول بوردو سم پاشی کنید.

پوسیدگی ریشه و تنه معمولا در طوقه تنه ظاهر می شود تقریبا همیشه به علت آب راکد اطراف طوقه بوجود می آید.وقتی بیماری در اطراف طوقه نمایان شد،اندامهای آلوده را بریده و محل زخم را با محلول بوردو آغشته نمایید.اگر بیماری کاملا طوقه را فرا گرفت،درخت را کنده محل را با بوردو ضدعفونی کنید.

گموز باعث ترکیدگی پوست تنه و تراوش شیره می شود،اندامهای بیمار و اطراف آنرا حذف کرده و محل را با بوردو و ضدعفونی کنید.

عیوب:مشکل جابجا می شود.درخت را هرگز در سرمای زمستان جابجا و یا واکاری نکنید.

زرد الو