برداشت , رسيدن محصول و سؤالات فصل هفتم

فصل پنجم
روش هاي کاشت , روش درهم , روش رديفي و خطي و..

کاشت عمليات زيرخاک کردن بذر به منظور جوانه زدن «بذرکاري» يا «کاشت» ناميده مي شود.

  روش هاي کاشت

روش هاي کاشت از نظر پخش بذر، آبياري، رطوبت خاک به شيوه هاي مختلف انجام مي شود:  

  1 – روش هاي کاشت از نظر پخش بذر :

از نظر نحوه توزيع بذرها به سه روش (درهم – خطي يا رديفي – کپه اي) کاشته مي شوند.  

  روش درهم :

در اين روش، بذر را روي خاک مي پاشند و با وسايلي مانند دندانه، ديسک و ماله و در زمين هاي کوچک با شن کش و غيره زير خاک مي کنند. پخش بذر ممکن است به صورت دستي و يا با انواع دستگاه هاي بذر پاش انجام مي گيرد.
شکل زير نحوه پاشيدن بذر، به صورت دستي

و شکل هاي زير نمونه هايي از ماشين هاي بذر پاش و بذر کار را نشان مي دهد.

  روش رديفي و خطي :

در اين روش ، بذرها با دست و يا با ماشين هاي بذرکار روي خطوط موازي کاشته مي شوند. در نتيجه بذرها يکنواخت کشت شده، در عمق معيني از خاک قرار مي گيرند.
در وش کاشت رديفي، فاصله ي رديف ها از همديگر و فاصله بذرها در روي هر رديف، کاملاً مشخص و معين است اما در کاشت خطي فاصله بذرها روي خط رعايت نمي شود.
شکل زير کشت رديفي و انواع آن

و شکل زير مزرعه کشت رديفي را نشان مي دهد.

  روش کپه اي :

در اين روش گودال هايي به فواصل معين و به عمق متناسب با اندازه بذر در زمين ايجاد کرده، در هر گودال 2 تا 3 عدد بذر قرار مي دهند. پس از سبز شدن بذرها، قوي ترين بوته را نگه داشته و بقيه را حذف مي کنند. طبق روش گفته شده ماشين هاي کپه کار عمليات کپه کاري را انجام مي دهند.
آبياري بذرهاي کاشته شده با اين روش مي تواند با ايجاد جوي هاي کوچکي در بين خطوط کشت و به صورت نشستي انجام شود.

  روش کاشت از نظر رطوبت لازم براي جوانه زني
روش کاشت فوق الذکر به دو صورت انجام مي شود:
هيرم کاري يا نم کاري :

در اين روش ابتدا زمين را آبياري مي کنند و پس از گاورو شدن آن را شخم زده، بذر را مي کارند.  

  خشکه کاري :

دراين روش پس از اجراي عمليات آماده سازي زمين و انجام عمليات کاشت (با يکي از روش هاي توضيح داده شده) بذر را زير خاک نموده زمين را آبياري مي نماييد.  

  آماده کردن بذر براي کاشت روش هاي آماده نمودن بذر براي کاشت عبارتند از : 1 – ضدعفوني بذر :

قارچ ها با ايجاد بيماري هاي گوناگون باعث کاهش محصول در گياهان مي شوند و به منظور جلوگيري از خسارت ديدن آنها، بذرها را قبل از کاشت ضدعفوني مي نمايند. به اين عمل با مخلوط کردن بذر با سموم شيميايي صورت مي گيرد. سموم ضدعفوني بذر به اشکال مختلف فيزيکي مانند پودر قابل اختلاط با آب، مايع يا گرد وجود دارند. سموم گردي را به نسبت مورد نظر در يک بشکه گردان به بذر اضافه و آن را مخلوط مي کنند ولي پودر قابل اختلاط با آب، يا سم مايع را با مقدار معيني آب مخلوط مي کنند و به طور يکنواخت روي بذر مي پاشند سپس بلافاصله بذر را مي کارند.

  2 – خراش دهي مکانيکي بذر :

هدف از شکستن يا سائيدن پوسته بذر، نفوذ پذير کردنِ پوسته سخت و نفوذ ناپذير بذر در برابر آب و هوا مي باشد. مثلاً پوسته سخت هلو را مي شکنند و يا بذر پنبه را با ماسه مي سايند.  

  3 – خراش دهي با استفاده از مواد شيميايي :

در اين روش براي ايجاد خراش در بذر از اسيد سولفوريک غليظ استفاده مي کنند. به اين منظور بذر به مدت 10 دقيقه تا شش ساعت، در اسيد سولفوريک قرار مي دهند تا کاملاً خيس شوند. پس از خاتمه عمليات، بذرها را بايد به دقت شست و شو داد تا بقاياي اسيد از بين رفته، به جنين آسيب نرساند.  

  4 – چينه سرمايي بذر (استراتيفيه کردن) :

قراردادن بذر براي مدت معيني در سرماي مرطوب سبب نفوذ پذيري آن نسبت به آب و هوا مي شود. به عمل «چينه سرمايي بذر» گفته مي شود. به اين منظور لايه هاي متناوبي از بذر و ماسه يا خاک مرطوب را در گلدان قرار مي دهند و در زمستان در هواي آزاد مي گذارند. در طول دوره استراتيفيه کردن، بايد محيط هميشه مرطوب باشد. پس از پايان اين دوره، مخلوط ماسه و بذرها را الک نموده تا ماسه از الک عبور کند و بذرها داخل الک بماند. بذرها پس از خشک شدن، کاشته مي شوند تا از آسيب پذيري در امان باشند.  

  5 – خيساندن :

بعضي از بذرها را در آب گرم ( 100-77 درجه سانتي گراد) به مدت 12 تا 24 ساعت خيس مي کنند. اين روش سبب تسريع جوانه زدن در بذرهايي مي شود که به کندي جوانه مي زنند.  

  مقدار بذر و تراکم بوته

مقدار بذر در واحد سطح به حجمي که گياه در فضا و در خاک اشغال مي کند بستگي دارد. اگر مقدار بذر در واحد سطح کم باشد عملکرد محصول پايين مي آيد و اگر مقدار بذر زياد باشد، اندازه و کيفيت گياهان در حد نهايي رشد به خاطر رقابت بين گياهان (براي فضا، آفتاب، نور و مواد غذايي موجود) کاهش مي يابد. بنابراين مقدار بذر لازم در واحد سطح طوري محاسبه شود که گياه، حداکثر استفاده را از فضا و خاک بنمايد. عوامل مؤثر در مقدار بذر :  

  1 – شرايط خاک :

احتمال سبز شدن بذر، به علت سختي، سله بستن، کمبود رطوبت و مواد غذايي خاک و ... کاهش مي يابد. در اين صورت مقدار بذر بيشتري در واحد سطح مصرف مي شود.

3 – رقابت علف هاي هرز :
هر چه فضاي اشغال شده به وسيله محصول بيشتر باشد توسعه علف هاي هرز محدودتر مي گردد.

4 – هدف از توليد گياه :
محصولات براي هدف هاي متفاوتي توليد مي شوند. مثلاً ذرت خوشه اي براي توليد دانه يا علوفه کاشته مي شود. اگر گياه زراعي به عنوان علوفه کشت شده باشد مقدار بذر بيشتري بايد مصرف شود و اگر براي توليد دانه کشت شود مقدار بذر کمتري مصرف مي گردد.

5 – ظرفيت توليدي محيط رشد :
هر محيط رشدي ظرفيت توليدي محدودي دارد. محدوديت ظرفيت توليد محيط مي تواند به علت کمبود يک يا چند عامل محيطي باشد. هر قدر ظرفيت توليدي محيط کمتر باشد، تراکم بوته در واحد سطح را کمتر مي گيرند. رطوبت عامل محدود کننده عملکرد در ديمزارهاست.

فصل چهارم ـ قسمت سوم
خاک ورزي کلشي يا مالچي , تعريف شخم , اهداف شخم و..

  5 – خاک ورزي کلشي يا مالچي :

در اين نوع خاک ورزي قسمتي از بقاياي گياهي به زير خاک برده مي شود. اين روش متداولترين روش خاک ورزي حفاظتي در اکثر کشورهاي پيشرفته است.

  تعريف شخم :

عمل زير و رو کردن خاک به منظور اصلاح فيزيکي آن را «شخم» مي گويند. با انجام عمل شخم، شرايط محيطي براي جوانه زدن بذر و رشد و نمو گياه فراهم مي شود. همچنين خاک هاي قسمت هاي زيرين خاک به سطح آمده و به تدريج به عمل خاک زراعي افزوده مي گردد.  

  اهداف شخم :

- افزايش نفوذ پذيري خاک براي ورود آب، هوا و حرارت
- زياد نمودن خلل و فرج خاک
- کاهش تبخير آب در اثر به هم زدن لوله هاي مويين
- زير خاک نمودن بقاياي گياهي و ريشه علف هاي هرز و تخم و لارو حشرات مضر
- نرم نمودن خاک
اگر عمليات شخم از نظر زمان و عمق به طور دقيق انجام نشود نه تنها اهداف فوق تأمين نمي شود، بلکه در شرايطي ممکن است خرابي بستر کشت را در پي داشته باشد.  

  اقسام شخم از نظر عمق
الف – شخم خيلي عميق :

اگر عمق خاک زراعي زمين زياد باشد اين نوع شخم انجام مي شود. به طور معمول شخمي که عمق آن بيش از 30 سانتي متر باشد، شخم خيلي عميق ناميده مي شود. در فصل پاييز انجام مي گيرد. در شخم خيلي عميق عمق بيش از ضخامت خاک زراعتي است.  

  ب - شخم عميق :

عمق اين نوع شخم حدود 30 سانتي متر است و عمق شخم با ضخامت خاک زراعتي برابر مي باشد. از اين شخم براي گياهاني که ريشه هاي عميق دارند ( يونجه، پنبه، چغندرقند) استفاده مي شود.  

  ج – شخم متوسط :

عمق اين شخم حدود 20 سانتي متر است. عمق شخم از ضخامت خاک زراعي کمتر است. اين شخم به منظور تهيه زمين غلات و زيرخاک کردن کود مورد استفاده قرار مي گيرد.  

  د – شخم سطحي :

عمق شخم حدود 15 سانتي متر است. براي تکميل شخم عميق يا متوسط، زير خاک کردن کود و بذر و از بين بردن علف هاي هرز در سال آيش، مورد استفاده قرار مي گيرد.  

  زمان شخم :

ميزان رطوبت خاک، بيش از هر چيز در انتخاب موقع مناسب براي انجام عمليات شخم اهميت دارد و زماني بايد اقدام به شخم نمود که زمين گاورو شده باشد.  

  روش هاي شخم
1 – شخم دستي :

اين شخم در گل کاري و سبزي کاري مورد استفاده قرار مي گيرد. کيفيت شخم با بيل بسيار خوب است ولي به علت کند بودن کار نيروي انساني نسبت به ماشين و گران بودن مزد کارگر امکان کاربرد آن در زراعت هاي بزرگ وجود ندارد. وسيله شخم دستي بيل است. متربيل هاي نوک تيز براي شخم مناسب ترند. هر چه خاک سنگين تر باشد عرض بيل را کمتر و نوک آن را تيزتر مي گيرند. در اراضي خيلي سفت و سنگلاخي براي عمل شخم از کلنگ هم استفاده مي شود.  

  شخم با گاو آهن

ساده ترين گاو آهن، گاو آهن هاي يک خيش است که نتيجه کار آنها از نظر کمي و کيفي مطلوب نيست.

در صورتي که از تراکتور استفاده شود گاو آهن هاي چند خيش (بيشتر از دو خيش) مورد استفاده قرار مي گيرند. در اين گاو آهن ها هر خيش حدود 30 سانتي متر عرض خاک را مي شکافد. بنابراين اگر گاو آهن چهار خيش باشد عرض شخم در هر راه 120 سانتي متر است.

استفاده از گاو آهن در عمليات شخم سبب ايجاد جوي و پشته پس از پايان کار در زمين زراعي مي شود براي جلوگيري از چنين اشکالي عمليات شخم را به طرق مختلف انجام مي دهند.  

  1 – شخم کناري (ازهم ) :

در اين روش ابتدا زمين را به قطعات مربع مستطيل تقسيم کرده، از کنار قطعه شروع به شخم مي کنند و عمل را در وسط زمين ختم مي نمايند. درشخم کناري، پس از اتمام شخم در وسط قطعه، جوي و در اطراف زمين، پشته به وجود مي آيد. پس بهتر است منطقه اي که سالي آن را از کنار شخم زده ايم، در سال بعد از وسط شخم بزنيم تا از حرکت تدريجي خاک به کناره هاي زمين جلوگيري شود (شکل 14-4 ص 110)

  2 – شخم مياني (برهم):

در اين روش قطعات زمين مورد نظر به شکل مستقيم شده . عمل شخم از وسط زمين شروع و به کنار آن ختم مي گردد. در اين حالت در وسط قطعه، پشته و در مرزهاي آن جوي به وجود مي آيد.

  3 –شخم پيراموني :

در اين روش، عمل شخم از اطراف زمين شروع و با دور زدن تراکتور در زمين، به مرکز آن ختم مي گردد. در آخر کار قطعه کوچکي در وسط زمين باقي مي ماند که ديگر امکان دور زدن براي تراکتور و گاو آهن وجود ندارد.

امروزه گاو آهن هاي دو طرفه برگردان دار که داراي خيش طرف راست و چپ است کار شخم را آسان نموده اند. اين گاو آهن ها سطح خاک را مسطح کرده و با اين گاو آهن ها، مي توان کنار نوار قبلي را شخم زد.  

  مشخصات شخم خوب

1 – عمق شخم در تمام نقاط زمين يکسان است.
2 – نوارهاي شخم به طور منظم برگردان شده است
3 - خاک پس از انجام شخم يک رنگ است
4 – سطح زمين شخم خورده کاملاً مسطح و افقي است.  

فصل چهارم
آماده سازي زمين , مراحل توليد , آماده سازي زمين و..

تمام فعاليت هاي کشاورزي مراحل دارد که به طور کلي، «مراحل توليد» ناميده مي شوند. مراحل توليد عبارتند از : آماده سازي زمين – کاشت – داشت – برداشت – عمليات بعد از برداشت قبل از آماده سازي زمين و انجام کاشت بايد نوع محصول و گياه مناسب را انتخاب نمود.مراحل کامل توليد و داير نمودن زمين هاي باير به طور خلاصه عبارت است از :  

  مراحل توليد :

آماده سازي زمين – کاشت – داشت – برداشت – عمليات بعد از برداشت  

  آماده سازي زمين :

از بين بردن عوارض زمين – خاک ورزي اوليه – خاک ورزي ثانويه – بهسازي ، اصلاح و مديريت خاک – زمين داير  

  عوامل مؤثر در انتخاب محصول

شرط اول آغاز فعاليت هاي کشاورزي هر منطقه، آگاهي از عوامل مؤثر در انتخاب محصول مي باشد. اين عوامل عبارتند از : عوامل آب و هوايي، عوامل خاک، عوامل اجتماعي و اقتصادي.  

  1 – عوامل آب و هوايي :

وضعيت جغرافيايي هر منطقه در ميزان حرارت، شدت نور و ميزان رطوبت آن منطقه تأثير مي گذارد. در نتيجه هر منطقه شرايط آب و هوايي خاصي دارد.
از نظر حرارت بايد به حساس بودن يا غيرحساس بودن گياه نسبت به سرما و گرما توجه کرد و از نظر نور بايد به شدت نور و مدت آن دقت شود و با توجه به محدوده حرارتي و مقدار نور، گياه مناسب و سازگار را انتخاب کرد.
در هواي مرطوب تغييرات حرارتي بسيار کمتر از هواي خشک است.
بادهاي شديد، خواب آلودگي ساقه و ريزش دانه ها مي شود. وزش بادهاي خشک نيز باعث تبخير شديد شده، به گياهان حساس آسيب مي رساند. در نتيجه در مناطق داراي بادهاي شديد بايد گياهاني را که نسبت به وزش باد شديد حساس نيستند کشت نمود.
در بعضي مناطق سرماي ديررس بهاره ، به شدت به جوانه هاي گل صدمه مي زند و موجب خشک شدن گل ها و ريزش آنها و کاهش محصول مي شود.  

  2 – عوامل خاک :

ويژگي هايي از خاک که در انتخاب نوع محصول مؤثرند عبارت اند از :
اسيديته ، بافت، مقدار و نوع املاح وعمق خاک . ممکن است شرايط آب و هوايي در يک منطقه، مناسب رشد گياه باشد ولي خصوصيات خاک آن منطقه با نوع گياه انتخابي، سازگار نباشد. عمق خاک به خصوص براي درختان ميوه، اهميت زيادي دارد. بعضي از گياهان در بافت هاي سنگين و برخي در بافت هاي سبک بهترين رشد را دارند. مثلاً يونجه در زمين هاي آهکي با بافت متوسط تا سنگين و با شوري کم مي تواند محصول خوبي توليد نمايد در حالي که سيب زميني در خاک هاي با بافت سبک و PH خنثي رشد مي نمايد.  

  3 – عوامل اقتصادي :

عواملي نظير جمعيت، تقاضا (بازار)، حمل و نقل ، وجود کارگر نيز در انتخاب نوع محصول مهم است. اين عوامل در مجموع «عوامل اقتصادي مؤثر در انتخاب محصول» ناميده مي شوند. مثلاً کشت وسيع سبزيجات در يک ناحيه کم جمعيت صحيح نيست.
بنابراين بايد قبل از انتخاب محصول و خصوصاً احداث باغ ميوه، بازار فروش م حصول مورد بررسي و مطالعه کافي قرار گيرد. در اين مورد هزينه حمل و نقل و وجود راه هاي ارتباطي نيز اهميت بسياري دارد.
توليد بعضي محصولات، به کارگر بيشتري نياز دارد. مثلاً وجين چغندر و برداشت پنبه و کاشت و داشت گوجه فرنگي، اين عمليات در صورت نبود وسايل و ماشين آلات مخصوص با نيروي کارگر انجام مي شود. در صورت نبودِ کارگر در زمان مناسب، انجام عمليات داشت و برداشت با مشکل مواجه و باعث کاهش محصول و بروز ضرر و زيان مي گردد.  

  4 – عوامل اجتماعي :

توجه به سليقه و ذائقه مردم و رعايت فرهنگ در نظر گرفتن تجربه و عادات زارعن هم از جمله عوامل اجتماعي مؤثر در انتخاب محصول است.
 

  آيش بندي و تناوب زراعي

براي مديريت بهتر خاک و حفظ توان توليدي آن به طور مستمر و همچنين استفاده بهتر و بيشتر از آب موجود در منطقه، اجراي برنامه هاي آيش بندي و تناوب، ضروري است.  

  آيش بندي :

منظور از آيش بندي، تقسيم زمين يک مزرعه به قطعات حتي الامکان مساوي، و اختصاص دادن هر قطعه به کشت گياهاني است که از حيث عمليات زراعي و فصل کشت مشابه بهتر دارند. مثلاً اگر قسمتي از زمين را براي کشت غلات پائيزه (گندم و جو) که عمليات زراعي و فصل کشت مشابه دارند و قسمت ديگر را براي کشت گياهان بهاره مثل چغندر قند و پنبه که فصل کشت آنها در بهار و عمليات کشت و تهيه زمين آنها نيز مشابه است اختصاص دهيم و قسمت ديگر زمين را بدون کشت رها کنيم و چيزي در آن نکاريم، اين تقسيم بندي را «آيش بندي سه قسمتي» مي نامند. مراحل آيش بندي عبارت اند از :
1 – به حداقل رساندن خطر پذيري در توليد
2 – کسبِ حداکثر سود
3 – توزيع زماني نيروي کار ماشين آلات
4 – حفظ حاصلخيزي خاک  

  نظام تک کشتي :

در گذشته و در زراعت سنتي، گياهان در يک زمين زراعي به طور ممتد و پياپي کشت مي شوند. مثلاً براي مدت طولاني فقط کشت گندم يا کشت برنج بر روي يک زمين صورت مي گرفت. اين نوع زراعت اصطلاحاً «تک محصولي» يا «تک کشتي» ناميده مي شود. اين روش محاسن معدودي دارد ولي معايبي هم دارد. بنابراين در کشاورزي پيشرفته کمتر از اين روش استفاده مي شود.  

  معايب نظام تک کشتي :

1 – خشکي و مسموميت زمين
2 – کاهش مواد غذايي
3 – افزايش آفات و بيماريها
4 – افزايش علف هاي هرز
5 – عدم استفاده بهينه از وسايل و امکانات  

  آيش :

زميني را آيش مي گويند که براي يک يا چند فصل زراعي کشت نگردد. به عبارت ديگر ناکاشت گذاشتن زمين براي يک يا چند سال به منظور تقويت زمين زراعي آيش ناميده مي شود. در کشاورزي نوين در مناطقي که بارندگي به حد کافي ست به جاي آيش گذاشتن، کاشت گياهان کود سبز به خصوص گياهان خانواده بقولات و برگرداندن آن به زمين به صورت کود سبز توصيه مي گردد. در اين صورت خواص فيزيکي و شيميايي خاک بهبود خواهد يافت.  

  تناوب زراعي :

عبارت است از تسلسل کاشت گياهان مختلف در يک قطعه زمين بر طبق نظم و ترتيب معين طي سال هاي مختلف . پس در حاصلخيزي خاک، علاوه بر مصرف کود و تهيه صحيح زمين به مسايلي از جمله تغيير سالانه نوع گياه در يک زمين (تناوب) نيز بايد توجه شود. به طور مثال اگر در زميني امسال غلات پاييزه کشت شده است، سال ديگر بايد در آن گياهان بهاره ( چغندر يا پنبه) کشت شود.
در سال پنجم دوباره تناوب شبيه سال اول خواهد بود. در تناوب زراعي مدت زماني که طول مي کشد تا گياه مجدداً در قطعه اول کاشته شود دوره تناوب گفته مي شود. بنابراين تناوب ياد شده يک تناوب چهار ساله است.

فصل سوم – قسمت سوم
ضرايب رطوبتي خاك , حركت آب در خاك , فرسايش خاك و..

ضرايب رطوبتي خاك
آب موجود در خاك بر حسب مقدار آن و شرايط خاص ، حالت هاي مخصوصي را به وجود مي آورد كه تحت عنوان «ضرايب رطوبتي خاك» شناخته مي شوند.

  1 – رطوبت حد ظرفيت زراعي :

حدفاصل بين رطوبت اشباع و نقطه پژمردگي را كه در آن خلل و فرج متوسط و ريز پر از آب مي باشد ظرفيت زراعي مي گويند. (پس از 3-1 روز بعد از آبياري، خلل و فرج درشت خاك آب خود را از دست مي دهند و هوا جاي آن را مي گيرد ولي خلل و فرج ريز هنوز پر آب بوده و مورد استفاده گياه قرار مي گيرد)  

  2 – رطوبت نقطه پژمردگي :

به تدريج 3 عامل آبِ خاك را كاهش مي دهد.
1. جذب تدريجي آب توسط ريشه گياهان
2. خروج آب به صورت تبخير از سطح خاك
3. تعرق از سطح برگ گياهان.
در اين حالت، خلل و فرج متوسط و ريز هم آب خود را از دست مي دهند و گياه حالت پژمردگي پيدا مي كند. به اين حالت : «رطوبت در نقطه پژمردگي » مي گويند.
اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد. اگر آبياري صورت نگيرد، گياه در شب هم شادابي خود را بدست نمي آورد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
در نقطه پژمردگي دايم ، خلل و فرج درشت و ريز و متوسط آب ندارند و آب به صورت يك لايه نازك بر روي ذرات خاك وجود دارد كه ريشه آن را جذب نمي كند. اين آب حالت غيرمايع دارد و فقط به صورت گاز حركت مي كند. به مقدار رطوبت در اين حالت «ضريب هيگروسكپيكـ» و به اين آب «آب هيگروسكپيك» مي گويند.

به مقدار آبي كه بين رطوبت ظرفيت زراعي و نقطه پژمردگي قرار دارد «آب قابل استفاده گياه» مي گويند.  

  حركت آب در خاك :

الف – حركت عمودي آب، ب – حركت افقي آب  

  1 – حركت آب از بالا به پايين :

در حالت اشباع آب در تمام خلل و فرج خاك وجود دارد و تحت تأثير نيروي ثقل سريع رو به پايين حركت مي كند. در حالت غير اشباع نيروي ثقل تأثيري ندارد و آب تحت تأثير نيروي كشش سطحي در اطراف ذرات خاك جريان مي يابد و حركت آن كندتر از حالت اشباع است.  

  2 – حركت آب از پايين به بالا :

اين نوع حركت سبب مي شود كه آب از سطح آب هاي زير زميني به طرف بالا حركت كرده و آب مورد نياز گياهان تأمين شود. در ضمن اين عمل ، بخشي از نمك ها و املاح محلول در آب نيز به سطح خاك آمده و تجمع مي يابند. علت اين نوع حركت آب، خاصيت موئينگي خلل و فرج خاك است.  

  ب – حركت افقي آب در خاك :

آب در حين حركت عمودي ، در جهت افقي هم حركت مي كند.
علت اين نوع حركت آب، نيروي كششي ذرات خاك است. و به اين ترتيب آب از قسمت هاي مرطوبتر خاك به مناطق خشك تر آن حركت مي نمايد.
گاورو بودن خاك منظور از اين اصطلاح از نظر كشاورزان زماني است كه خاك مزرعه به پاي دام ها و ادوات نچسبد، كه بهترين زمان شخصم زدن است. اگر رطوبت خاك بيش از حد گاورو بودن باشد، كلوخه هاي بزرگ تشكيل شده و عمليات شخم به علت چسبندگي زياد خاك به سختي صورت مي گيرد. اگر رطوبت خاك از حالت گاورو بودن كمتر باشد نيز خاك سفت و محكم شده و عمليات شخم راحتي امكان پذير نخواهد بود.  

  فرسايش خاك

فرسايش خاك يعني از بين رفتن دايمي خاك سطحي به وسيله آب و باد. مشاهده آب هاي گل آلود در رودخانه ها و نهرهاي كشاورزي، گرد و غبار در هنگام ورزش باد نمونه هايي از وقوع فرسايش هستند. براي جلوگيري از فرسايش بايد عواملي كه باعث فرسايش مي شوند شناسايي شوند. به طور خلاصه فرسايس (آبي و بادي) با حمل مواد آلي و رس (مواد كلوييدي) مقدار مواد غذايي خاك را كاهش داده، از ضخامت افق A مي كاهد. در وضعيت فرسايش شديد، شيارها و گودال هاي ايجاد شده بسيار عميق بوده كه رفت و آمد ماشين آلات زراعي و دام ها در آن به سختي انجام مي شود.  

  فعاليت ها و عمليات كشاورزي كه فرسايش خاك را تشديد مي كند عبارتند از : 1 – تبديل مراتع به ديم زارهاي كم محصول :

اكثر مراتع در نواحي كوهستاني قرار دارند. خاك اين اراضي معمولاً كم عمقند . روستاييان اغلب در جهت شيب اين اراضي را شخم مي زنند. اين كار باعث شستشوي ذرات ريز خاك توسط باران شده ، پس از مدتي اين زمين ها به سنگلاخ تبديل مي گردند. (شكل 12-3 ص 84)

  2 – عدم استفاده از كودهاي شيميايي و حيواني براي تقويت خاك :

كودهاي شيميايي انواع عناصر مورد نياز گياه را تأمين كرده و در نتيجه باعث رشد بهتر گياه مي شوند. كودهاي حيواني موجب بهم چسبيدن ذرات خاك و جذب بيشتر آب شده، در پيشگيري از فرسايش بادي و آبي مؤثر مي باشند.  

  3 – استفاده نامناسب از خاك:

هر خاكي براي كشت گياهان خاصي مناسب است. به طور مثال دشت ها براي زراعت و تپه ماهورها و دامنه ها براي مرتع كاري مناسب اند. استفاده از خاك با توجه به قابليت هاي آن ها از عوامل مؤثر در جلوگيري از فرسايش اين گونه خاك هاست.  

  4 – تسطيح خاك در زمان مناسب :

انجام عمليات تسطيح و خاك ورزي در هنگام وزش باد شديد، باعث حمل ذرات كلوييدي خاك كه نقش حاصلخيزي بر عهده دارند مي گردند. ذرات كلوئيدي به دليل ريزي بيش از حد (002/0> ميلي متر) به آساني با باد جابجا مي شوند

سؤالات و پاسخنامه فصل سوم

98 – تعريف خاك از نظر كشاورزي :
1 – همان تعريف از نظر مهندسان راه و ساختمان است.
2 – خاك مجموعه فعالي است كه در سطح زمين از اثر مشترك آب و هوا و موجودات زنده (گياهان و جانوران) بر سنگ ها در طول زمان به وجود مي آيد.
3 – خاك كشاورزي و زراعي يك محيط بي جان و ثابت و محدود به چند سانتي متر نيست و يك ماده پيچيده و متحرك است كه در طول زمان موادي به آن اضافه شده و يا از آن خارج شده و در نتيجه تغيير شكل يافته مي باشد.
4 – موارد 2و3 صحيح است.

99 – مطالعه پروفيل يا نيمرخ خاك چگونه است؟
1- گودالي به ابعاد 5/1×2×1 در خاك حفر كنيم.
2 – مقاطع قايم گودال را مورد بررسي قرار دهيم، افق ها مشاهده مي شوند
3 – مراحل 1و2 به ترتيب انجام مي شود
4 – هيچكدام

100 – اين افق از بقاياي تجزيه شده يا تجزيه نشده گياهان و لاشبرگ آنها تشكيل مي شود :
1 – افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

102 – اين افق حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر است :
– افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

103 – فعاليت هاي كشاورزي مثل شخم و شيار و آبياري و كوددهي و كاشت در كدام بخش انجام مي شود؟
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B
4 – موارد 1و3 درست است

104 – درباره ويژگي هاي خاك سطح الارض و خاك تحت الارض كدام مورد صحيح نمي باشد؟
1 – در خاك سطح الارض خلل و فرج كم – موجودات ذره بيني غيرفعال مي باشند.
2 – در خاك سطح الارض تهويه بهتر صورت مي گيرد و تجمع مواد غذايي بيشتر است بنابراين رشد ريشه بهتر صورت مي گيرد
3 – خاك تحت الارض در قسمت زيرين خاك سطح الارض قرار دارد
4 – خاك تحت الارض به علت تراكم و فشردگي زياد قابل تهويه نيست – موجودات ذره بيني رشد و فعاليت كم تري دارند و شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارند و براي درختكاري اهميت دارد.

105 – درباره بافت خاك كدام مورد صحيح نيست :
1 – تعداد نسبي شن – سيلت و رس كه ذرات كوچكتر از سنگريزه هستند، بافت خاك را تشكيل مي دهد.
2 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت خاك بستگي دارد
3 – اندازه نسبي ذرات خاك همان بافت خاك نمي باشد.
4 – همه موارد

106 – بافت خاك سبك چگونه است ؟
1- فقط بافت آن شن است
2 – فقط لوم شني است
3 – بافت آن شن – لوم شني و شن لومي است
4 – بافت آن فقط شن لومي است

107 – به خاك هايي كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد است و رطوبت خود را به خوبي حفظ مي كنند و حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند : .......گفته مي شود.
1 – خاك هاي سبك
2 – خاك هاي متوسط
3 – خاك هاي سنگين
4 – همه موارد صحيح است

108 – در مورد خاك سنگين كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – اين خاك ها هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود.
2 – بافت هاي رسي، لوم رسي، رس لاي در اين گروه قرار دارند. (خاك سنگيني)
3 – قدرت نگهداري آب بالايي دارند
4 – ميزان رس اين خاك ها از 30 درصد كمتر است

109 – در تعيين بافت خاك به روش صحرايي (لمس) كدام صحيح است؟
1 – اگر حالت زبري احساس شد خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است.
2 – اگر حالت زبري داشت خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك سيلتي و اگر حالت صابوني داشت خاك رسي است.
3 – اگر حالت زبري داشت خاك سيلتي و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك شني است

110- درباره ساختمان خاك كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – در تخريب خاك عواملي مانند فشار – گرما – نوع زراعت و غيره نقش بسزايي ندارد
2 – هنگامي كه بيشتر ذره هاي خاك به صورت خاكدانه در آمده باشند خاك داراي ساختمان خواهد بود.
3 – ساختمان خاك به طور غيرمستقيم و در اثر ايجاد ويژگي هاي فيزيكي مطلوب عملاً در رشد گياه مؤثر است
4 – جمع شدن مواد آلي و نمك ها و شسته شدن آنها و ذره هاي رس به نحوي در تشكيل ساختمان اثر دارند.

111 – كدام نوع خاك شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارد و در درختكاري اهميت دارد :
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B و خاك تحت الارض
4 – خاك تحتاني و افق C و بخش زيرين افق B

112 – اجزاي تشكيل دهنده خاك عبارتند از :
1- بخش جامد
2 – بخش خلل و فرج
3- موارد 1و2 صحيح است
4 – هيچكدام

113 – بخش جامد خاك شامل ..........
1- مواد معدني
3– مواد آلي
2 – مواد كلوئيد
4 – موارد 1و 3 صحيح است

114 – درباره مواد معدني كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – قطر ذرات شن 2-05/0 ميلي متر است و با ايجاد خلل و فرج درشت جريان هوا و آب را در خاك تسهيل مي كنند.
2 – لاي ذرات پورد مانندي است كه خاصيت چسبندگي آنها كم است و آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد
3 – رش نام ديگرش كلوييد است
4 – هيچكدام

115 – كدام نوع خلل و فرج محل ذخيره هوا است و كدام نوع در انتقال و هدايت آب دخالت دارد؟
1 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج درشت
2 – مورد اول خلل و فرج درشت و مورد دوم خلل و فرج متوسط
3 – مورد اول خلل و فرج متوسط و مورد دوم خلل و فرج درشت
4 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج متوسط

116 – درباره بافت خاك همه جملات صحيح است به جز :
1 – اندازه نسبي ذرات خاك را بافت خاك گويند.
2 – تعداد نسبي شن ، سيلت و رس بافت خاك را تشكيل مي دهد
3 – بافت خاك نشانگر ريزي و درشتي خاك نيست
4 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت آن بستگي دارد.

117 – خاك هايي كه بافت آن ها شن ، لوم شني ، شن لومي هستند، در كدام گروه جاي دارند ؟
1- خاك هاي سبك
3- خاك هاي سنگين
2 – خاك هاي متوسط
4 – همه موارد

118 – در اين خاك ها در هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. بافت هاي رسي – لوم رسي، رس لاي در اين گروه جاي مي گيرند :
1 – خاك هاي متوسط
2 – خاك هاي سنگين
3 – خاك هاي سبك و متوسط
4 – خاك هاي سنگين و متوسط

119 – در حالت خشكي ثبات و پايداري كدام نوع خاك بيشتر است؟
1 – خاك هاي چسبنده
2 – خاك هاي بدون چسبندگي

120 – هر چه عامل يا عواملي باعث به هم خوردن ساختمان خاك و در نتيجه تغيير در ميزان خلل و فرج خاك مي شود؟
1 –ضربه
2 – فشار
3 – ضربه و مواد آلي
4 – ضربه و فشار

121 – نفوذ پذيري خاك به چه عواملي بستگي دارد؟
1 – نوع بافت خاك – تعداد و اندازه خلل و فرج
2 – رطوبت خاك و پوشش گياهي
3 – شيب زمين و ضخامت لايه آب بالاي خاك
4 – همه موارد فوق صحيح است

122 – لكه هاي سياه مشابه لكه هاي روغن در سطح اين نوع خاك ها مشاهده مي شود. نوع خاك و علت وجود اين نوع لكه ها در چيست ؟
1 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن كليسيم است
2 – نوع خاك اسيدي است و علت بالا بودن سديم است
3 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن مقدار سديم است
4 – نوع خاك اسيدي است و بالا بودن كلسيم است

123 – اكثر گياهان در كدام محدود PH به خوبي رشد مي كنند ؟
1 . 8-6
2. 10-9
3. 5-0
4 . 5-3

124 – كدام مورد درباره سخت لايه درست است؟
1- كف شخم نوعي سخت لايه است كه در صورت اجراي عمليات شخم در عمق معين در زير خيش گاو آهن به وجود مي آيد.
2 – اين نوع سخت لايه را با تغيير عمق شخم در سال هاي مختلف مي توان از بين برد
3 – براي از بين بردن سخت لايه ها از وسيله اي به نام زير شكن استفاده مي شود
4 – همه موارد صحيح است

125 – عوامل مؤثر در حاصلخيزي خاك كدامند؟
1 – كشاورز و عوامل فيزيكي و شيميايي
2 – عمليات كشاورزي – آبياري
3 – موارد 1و 2 صحيح است

126 – كدام مورد در افزايش حاصلخيزي خاك مؤثر است :
1 – كشاورزي تك كشتي
2- قرار دادن حبوبات در تناوب هاي زراعي
3 – ايجاد كفه شخم
4 – آبياري فراوان

127 – به جاي آيش براي افزايش حاصلخيزي خاك در زمين هاي نكاشت چه اقدامي مي كنند؟
1 – حبوبات يا يونجه و شبدر به صورت ديم كشت شود
2 – هر سال كودهاي شيميايي داده شود
3 – دادن كودهاي حيواني هر 6 ماه يكبار كافي مي باشد
4 – همه موارد ذكر شده صحيح است

128 – در مورد رطوبت نقطه پژمردگي كدام درست است ؟
1 – اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد.
2 – در صورت عدم آبياري و وجود شرايط كم آبي، گياه در شب هم شادابي خود را از دست خواهد داد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
3 – موارد 1و2 درست است

129 – كدام نوع جريان آب از نظر آبياري و زهكشي اهميت دارد؟
1 – حركت افقي آب
2 – حركت عمودي آب
4 – چريان رو به بالاي آب ( حركت آب از پايين به بالا)
4 – جريان رو به پايين آب (حركت آب از بالا به پايين )

130 - كدام مورد تعريف فرسايش خاك است؟
1 – انتقال بخش هايي از خاك توسط عواملي از جايي به جاي ديگر طوري كه خاك در محل اصلي خود نباشد
2 – فرسودگي و از بين رفتن دايمي خاك
3 – موارد 1و2 صحيح است

131 – كدام نوع خاك ( از نظر بافت خاك) زودتر گاورو مي شوند؟
1 – خاك هاي سنگين يا رسي
2 – خاك هاي شني

132 – انجام شخم در كدام جهت در اراضي شيب دار موجب فرسايش خاك مي شود؟
1- در جهت شيب
2 – در خلاف جهت شيب  

  پاسخنامه

سؤالات و پاسخنامه فصل سوم

98 – تعريف خاك از نظر كشاورزي :
1 – همان تعريف از نظر مهندسان راه و ساختمان است.
2 – خاك مجموعه فعالي است كه در سطح زمين از اثر مشترك آب و هوا و موجودات زنده (گياهان و جانوران) بر سنگ ها در طول زمان به وجود مي آيد.
3 – خاك كشاورزي و زراعي يك محيط بي جان و ثابت و محدود به چند سانتي متر نيست و يك ماده پيچيده و متحرك است كه در طول زمان موادي به آن اضافه شده و يا از آن خارج شده و در نتيجه تغيير شكل يافته مي باشد.
4 – موارد 2و3 صحيح است.

99 – مطالعه پروفيل يا نيمرخ خاك چگونه است؟
1- گودالي به ابعاد 5/1×2×1 در خاك حفر كنيم.
2 – مقاطع قايم گودال را مورد بررسي قرار دهيم، افق ها مشاهده مي شوند
3 – مراحل 1و2 به ترتيب انجام مي شود
4 – هيچكدام

100 – اين افق از بقاياي تجزيه شده يا تجزيه نشده گياهان و لاشبرگ آنها تشكيل مي شود :
1 – افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

102 – اين افق حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر است :
– افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

103 – فعاليت هاي كشاورزي مثل شخم و شيار و آبياري و كوددهي و كاشت در كدام بخش انجام مي شود؟
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B
4 – موارد 1و3 درست است

104 – درباره ويژگي هاي خاك سطح الارض و خاك تحت الارض كدام مورد صحيح نمي باشد؟
1 – در خاك سطح الارض خلل و فرج كم – موجودات ذره بيني غيرفعال مي باشند.
2 – در خاك سطح الارض تهويه بهتر صورت مي گيرد و تجمع مواد غذايي بيشتر است بنابراين رشد ريشه بهتر صورت مي گيرد
3 – خاك تحت الارض در قسمت زيرين خاك سطح الارض قرار دارد
4 – خاك تحت الارض به علت تراكم و فشردگي زياد قابل تهويه نيست – موجودات ذره بيني رشد و فعاليت كم تري دارند و شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارند و براي درختكاري اهميت دارد.

105 – درباره بافت خاك كدام مورد صحيح نيست :
1 – تعداد نسبي شن – سيلت و رس كه ذرات كوچكتر از سنگريزه هستند، بافت خاك را تشكيل مي دهد.
2 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت خاك بستگي دارد
3 – اندازه نسبي ذرات خاك همان بافت خاك نمي باشد.
4 – همه موارد

106 – بافت خاك سبك چگونه است ؟
1- فقط بافت آن شن است
2 – فقط لوم شني است
3 – بافت آن شن – لوم شني و شن لومي است
4 – بافت آن فقط شن لومي است

107 – به خاك هايي كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد است و رطوبت خود را به خوبي حفظ مي كنند و حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند : .......گفته مي شود.
1 – خاك هاي سبك
2 – خاك هاي متوسط
3 – خاك هاي سنگين
4 – همه موارد صحيح است

108 – در مورد خاك سنگين كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – اين خاك ها هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود.
2 – بافت هاي رسي، لوم رسي، رس لاي در اين گروه قرار دارند. (خاك سنگيني)
3 – قدرت نگهداري آب بالايي دارند
4 – ميزان رس اين خاك ها از 30 درصد كمتر است

109 – در تعيين بافت خاك به روش صحرايي (لمس) كدام صحيح است؟
1 – اگر حالت زبري احساس شد خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است.
2 – اگر حالت زبري داشت خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك سيلتي و اگر حالت صابوني داشت خاك رسي است.
3 – اگر حالت زبري داشت خاك سيلتي و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك شني است

110- درباره ساختمان خاك كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – در تخريب خاك عواملي مانند فشار – گرما – نوع زراعت و غيره نقش بسزايي ندارد
2 – هنگامي كه بيشتر ذره هاي خاك به صورت خاكدانه در آمده باشند خاك داراي ساختمان خواهد بود.
3 – ساختمان خاك به طور غيرمستقيم و در اثر ايجاد ويژگي هاي فيزيكي مطلوب عملاً در رشد گياه مؤثر است
4 – جمع شدن مواد آلي و نمك ها و شسته شدن آنها و ذره هاي رس به نحوي در تشكيل ساختمان اثر دارند.

111 – كدام نوع خاك شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارد و در درختكاري اهميت دارد :
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B و خاك تحت الارض
4 – خاك تحتاني و افق C و بخش زيرين افق B

112 – اجزاي تشكيل دهنده خاك عبارتند از :
1- بخش جامد
2 – بخش خلل و فرج
3- موارد 1و2 صحيح است
4 – هيچكدام

113 – بخش جامد خاك شامل ..........
1- مواد معدني
3– مواد آلي
2 – مواد كلوئيد
4 – موارد 1و 3 صحيح است

114 – درباره مواد معدني كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – قطر ذرات شن 2-05/0 ميلي متر است و با ايجاد خلل و فرج درشت جريان هوا و آب را در خاك تسهيل مي كنند.
2 – لاي ذرات پورد مانندي است كه خاصيت چسبندگي آنها كم است و آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد
3 – رش نام ديگرش كلوييد است
4 – هيچكدام

115 – كدام نوع خلل و فرج محل ذخيره هوا است و كدام نوع در انتقال و هدايت آب دخالت دارد؟
1 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج درشت
2 – مورد اول خلل و فرج درشت و مورد دوم خلل و فرج متوسط
3 – مورد اول خلل و فرج متوسط و مورد دوم خلل و فرج درشت
4 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج متوسط

116 – درباره بافت خاك همه جملات صحيح است به جز :
1 – اندازه نسبي ذرات خاك را بافت خاك گويند.
2 – تعداد نسبي شن ، سيلت و رس بافت خاك را تشكيل مي دهد
3 – بافت خاك نشانگر ريزي و درشتي خاك نيست
4 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت آن بستگي دارد.

117 – خاك هايي كه بافت آن ها شن ، لوم شني ، شن لومي هستند، در كدام گروه جاي دارند ؟
1- خاك هاي سبك
3- خاك هاي سنگين
2 – خاك هاي متوسط
4 – همه موارد

118 – در اين خاك ها در هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. بافت هاي رسي – لوم رسي، رس لاي در اين گروه جاي مي گيرند :
1 – خاك هاي متوسط
2 – خاك هاي سنگين
3 – خاك هاي سبك و متوسط
4 – خاك هاي سنگين و متوسط

119 – در حالت خشكي ثبات و پايداري كدام نوع خاك بيشتر است؟
1 – خاك هاي چسبنده
2 – خاك هاي بدون چسبندگي

120 – هر چه عامل يا عواملي باعث به هم خوردن ساختمان خاك و در نتيجه تغيير در ميزان خلل و فرج خاك مي شود؟
1 –ضربه
2 – فشار
3 – ضربه و مواد آلي
4 – ضربه و فشار

121 – نفوذ پذيري خاك به چه عواملي بستگي دارد؟
1 – نوع بافت خاك – تعداد و اندازه خلل و فرج
2 – رطوبت خاك و پوشش گياهي
3 – شيب زمين و ضخامت لايه آب بالاي خاك
4 – همه موارد فوق صحيح است

122 – لكه هاي سياه مشابه لكه هاي روغن در سطح اين نوع خاك ها مشاهده مي شود. نوع خاك و علت وجود اين نوع لكه ها در چيست ؟
1 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن كليسيم است
2 – نوع خاك اسيدي است و علت بالا بودن سديم است
3 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن مقدار سديم است
4 – نوع خاك اسيدي است و بالا بودن كلسيم است

123 – اكثر گياهان در كدام محدود PH به خوبي رشد مي كنند ؟
1 . 8-6
2. 10-9
3. 5-0
4 . 5-3

124 – كدام مورد درباره سخت لايه درست است؟
1- كف شخم نوعي سخت لايه است كه در صورت اجراي عمليات شخم در عمق معين در زير خيش گاو آهن به وجود مي آيد.
2 – اين نوع سخت لايه را با تغيير عمق شخم در سال هاي مختلف مي توان از بين برد
3 – براي از بين بردن سخت لايه ها از وسيله اي به نام زير شكن استفاده مي شود
4 – همه موارد صحيح است

125 – عوامل مؤثر در حاصلخيزي خاك كدامند؟
1 – كشاورز و عوامل فيزيكي و شيميايي
2 – عمليات كشاورزي – آبياري
3 – موارد 1و 2 صحيح است

126 – كدام مورد در افزايش حاصلخيزي خاك مؤثر است :
1 – كشاورزي تك كشتي
2- قرار دادن حبوبات در تناوب هاي زراعي
3 – ايجاد كفه شخم
4 – آبياري فراوان

127 – به جاي آيش براي افزايش حاصلخيزي خاك در زمين هاي نكاشت چه اقدامي مي كنند؟
1 – حبوبات يا يونجه و شبدر به صورت ديم كشت شود
2 – هر سال كودهاي شيميايي داده شود
3 – دادن كودهاي حيواني هر 6 ماه يكبار كافي مي باشد
4 – همه موارد ذكر شده صحيح است

128 – در مورد رطوبت نقطه پژمردگي كدام درست است ؟
1 – اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد.
2 – در صورت عدم آبياري و وجود شرايط كم آبي، گياه در شب هم شادابي خود را از دست خواهد داد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
3 – موارد 1و2 درست است

129 – كدام نوع جريان آب از نظر آبياري و زهكشي اهميت دارد؟
1 – حركت افقي آب
2 – حركت عمودي آب
4 – چريان رو به بالاي آب ( حركت آب از پايين به بالا)
4 – جريان رو به پايين آب (حركت آب از بالا به پايين )

130 - كدام مورد تعريف فرسايش خاك است؟
1 – انتقال بخش هايي از خاك توسط عواملي از جايي به جاي ديگر طوري كه خاك در محل اصلي خود نباشد
2 – فرسودگي و از بين رفتن دايمي خاك
3 – موارد 1و2 صحيح است

131 – كدام نوع خاك ( از نظر بافت خاك) زودتر گاورو مي شوند؟
1 – خاك هاي سنگين يا رسي
2 – خاك هاي شني

132 – انجام شخم در كدام جهت در اراضي شيب دار موجب فرسايش خاك مي شود؟
1- در جهت شيب
2 – در خلاف جهت شيب  

  پاسخنامه

  سؤالات و پاسخنامه فصل سوم

98 – تعريف خاك از نظر كشاورزي :
1 – همان تعريف از نظر مهندسان راه و ساختمان است.
2 – خاك مجموعه فعالي است كه در سطح زمين از اثر مشترك آب و هوا و موجودات زنده (گياهان و جانوران) بر سنگ ها در طول زمان به وجود مي آيد.
3 – خاك كشاورزي و زراعي يك محيط بي جان و ثابت و محدود به چند سانتي متر نيست و يك ماده پيچيده و متحرك است كه در طول زمان موادي به آن اضافه شده و يا از آن خارج شده و در نتيجه تغيير شكل يافته مي باشد.
4 – موارد 2و3 صحيح است.

99 – مطالعه پروفيل يا نيمرخ خاك چگونه است؟
1- گودالي به ابعاد 5/1×2×1 در خاك حفر كنيم.
2 – مقاطع قايم گودال را مورد بررسي قرار دهيم، افق ها مشاهده مي شوند
3 – مراحل 1و2 به ترتيب انجام مي شود
4 – هيچكدام

100 – اين افق از بقاياي تجزيه شده يا تجزيه نشده گياهان و لاشبرگ آنها تشكيل مي شود :
1 – افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

102 – اين افق حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر است :
– افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

103 – فعاليت هاي كشاورزي مثل شخم و شيار و آبياري و كوددهي و كاشت در كدام بخش انجام مي شود؟
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B
4 – موارد 1و3 درست است

104 – درباره ويژگي هاي خاك سطح الارض و خاك تحت الارض كدام مورد صحيح نمي باشد؟
1 – در خاك سطح الارض خلل و فرج كم – موجودات ذره بيني غيرفعال مي باشند.
2 – در خاك سطح الارض تهويه بهتر صورت مي گيرد و تجمع مواد غذايي بيشتر است بنابراين رشد ريشه بهتر صورت مي گيرد
3 – خاك تحت الارض در قسمت زيرين خاك سطح الارض قرار دارد
4 – خاك تحت الارض به علت تراكم و فشردگي زياد قابل تهويه نيست – موجودات ذره بيني رشد و فعاليت كم تري دارند و شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارند و براي درختكاري اهميت دارد.

105 – درباره بافت خاك كدام مورد صحيح نيست :
1 – تعداد نسبي شن – سيلت و رس كه ذرات كوچكتر از سنگريزه هستند، بافت خاك را تشكيل مي دهد.
2 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت خاك بستگي دارد
3 – اندازه نسبي ذرات خاك همان بافت خاك نمي باشد.
4 – همه موارد

106 – بافت خاك سبك چگونه است ؟
1- فقط بافت آن شن است
2 – فقط لوم شني است
3 – بافت آن شن – لوم شني و شن لومي است
4 – بافت آن فقط شن لومي است

107 – به خاك هايي كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد است و رطوبت خود را به خوبي حفظ مي كنند و حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند : .......گفته مي شود.
1 – خاك هاي سبك
2 – خاك هاي متوسط
3 – خاك هاي سنگين
4 – همه موارد صحيح است

108 – در مورد خاك سنگين كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – اين خاك ها هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود.
2 – بافت هاي رسي، لوم رسي، رس لاي در اين گروه قرار دارند. (خاك سنگيني)
3 – قدرت نگهداري آب بالايي دارند
4 – ميزان رس اين خاك ها از 30 درصد كمتر است

109 – در تعيين بافت خاك به روش صحرايي (لمس) كدام صحيح است؟
1 – اگر حالت زبري احساس شد خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است.
2 – اگر حالت زبري داشت خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك سيلتي و اگر حالت صابوني داشت خاك رسي است.
3 – اگر حالت زبري داشت خاك سيلتي و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك شني است

110- درباره ساختمان خاك كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – در تخريب خاك عواملي مانند فشار – گرما – نوع زراعت و غيره نقش بسزايي ندارد
2 – هنگامي كه بيشتر ذره هاي خاك به صورت خاكدانه در آمده باشند خاك داراي ساختمان خواهد بود.
3 – ساختمان خاك به طور غيرمستقيم و در اثر ايجاد ويژگي هاي فيزيكي مطلوب عملاً در رشد گياه مؤثر است
4 – جمع شدن مواد آلي و نمك ها و شسته شدن آنها و ذره هاي رس به نحوي در تشكيل ساختمان اثر دارند.

111 – كدام نوع خاك شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارد و در درختكاري اهميت دارد :
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B و خاك تحت الارض
4 – خاك تحتاني و افق C و بخش زيرين افق B

112 – اجزاي تشكيل دهنده خاك عبارتند از :
1- بخش جامد
2 – بخش خلل و فرج
3- موارد 1و2 صحيح است
4 – هيچكدام

113 – بخش جامد خاك شامل ..........
1- مواد معدني
3– مواد آلي
2 – مواد كلوئيد
4 – موارد 1و 3 صحيح است

114 – درباره مواد معدني كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – قطر ذرات شن 2-05/0 ميلي متر است و با ايجاد خلل و فرج درشت جريان هوا و آب را در خاك تسهيل مي كنند.
2 – لاي ذرات پورد مانندي است كه خاصيت چسبندگي آنها كم است و آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد
3 – رش نام ديگرش كلوييد است
4 – هيچكدام

115 – كدام نوع خلل و فرج محل ذخيره هوا است و كدام نوع در انتقال و هدايت آب دخالت دارد؟
1 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج درشت
2 – مورد اول خلل و فرج درشت و مورد دوم خلل و فرج متوسط
3 – مورد اول خلل و فرج متوسط و مورد دوم خلل و فرج درشت
4 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج متوسط

116 – درباره بافت خاك همه جملات صحيح است به جز :
1 – اندازه نسبي ذرات خاك را بافت خاك گويند.
2 – تعداد نسبي شن ، سيلت و رس بافت خاك را تشكيل مي دهد
3 – بافت خاك نشانگر ريزي و درشتي خاك نيست
4 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت آن بستگي دارد.

117 – خاك هايي كه بافت آن ها شن ، لوم شني ، شن لومي هستند، در كدام گروه جاي دارند ؟
1- خاك هاي سبك
3- خاك هاي سنگين
2 – خاك هاي متوسط
4 – همه موارد

118 – در اين خاك ها در هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. بافت هاي رسي – لوم رسي، رس لاي در اين گروه جاي مي گيرند :
1 – خاك هاي متوسط
2 – خاك هاي سنگين
3 – خاك هاي سبك و متوسط
4 – خاك هاي سنگين و متوسط

119 – در حالت خشكي ثبات و پايداري كدام نوع خاك بيشتر است؟
1 – خاك هاي چسبنده
2 – خاك هاي بدون چسبندگي

120 – هر چه عامل يا عواملي باعث به هم خوردن ساختمان خاك و در نتيجه تغيير در ميزان خلل و فرج خاك مي شود؟
1 –ضربه
2 – فشار
3 – ضربه و مواد آلي
4 – ضربه و فشار

121 – نفوذ پذيري خاك به چه عواملي بستگي دارد؟
1 – نوع بافت خاك – تعداد و اندازه خلل و فرج
2 – رطوبت خاك و پوشش گياهي
3 – شيب زمين و ضخامت لايه آب بالاي خاك
4 – همه موارد فوق صحيح است

122 – لكه هاي سياه مشابه لكه هاي روغن در سطح اين نوع خاك ها مشاهده مي شود. نوع خاك و علت وجود اين نوع لكه ها در چيست ؟
1 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن كليسيم است
2 – نوع خاك اسيدي است و علت بالا بودن سديم است
3 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن مقدار سديم است
4 – نوع خاك اسيدي است و بالا بودن كلسيم است

123 – اكثر گياهان در كدام محدود PH به خوبي رشد مي كنند ؟
1 . 8-6
2. 10-9
3. 5-0
4 . 5-3

124 – كدام مورد درباره سخت لايه درست است؟
1- كف شخم نوعي سخت لايه است كه در صورت اجراي عمليات شخم در عمق معين در زير خيش گاو آهن به وجود مي آيد.
2 – اين نوع سخت لايه را با تغيير عمق شخم در سال هاي مختلف مي توان از بين برد
3 – براي از بين بردن سخت لايه ها از وسيله اي به نام زير شكن استفاده مي شود
4 – همه موارد صحيح است

125 – عوامل مؤثر در حاصلخيزي خاك كدامند؟
1 – كشاورز و عوامل فيزيكي و شيميايي
2 – عمليات كشاورزي – آبياري
3 – موارد 1و 2 صحيح است

126 – كدام مورد در افزايش حاصلخيزي خاك مؤثر است :
1 – كشاورزي تك كشتي
2- قرار دادن حبوبات در تناوب هاي زراعي
3 – ايجاد كفه شخم
4 – آبياري فراوان

127 – به جاي آيش براي افزايش حاصلخيزي خاك در زمين هاي نكاشت چه اقدامي مي كنند؟
1 – حبوبات يا يونجه و شبدر به صورت ديم كشت شود
2 – هر سال كودهاي شيميايي داده شود
3 – دادن كودهاي حيواني هر 6 ماه يكبار كافي مي باشد
4 – همه موارد ذكر شده صحيح است

128 – در مورد رطوبت نقطه پژمردگي كدام درست است ؟
1 – اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد.
2 – در صورت عدم آبياري و وجود شرايط كم آبي، گياه در شب هم شادابي خود را از دست خواهد داد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
3 – موارد 1و2 درست است

129 – كدام نوع جريان آب از نظر آبياري و زهكشي اهميت دارد؟
1 – حركت افقي آب
2 – حركت عمودي آب
4 – چريان رو به بالاي آب ( حركت آب از پايين به بالا)
4 – جريان رو به پايين آب (حركت آب از بالا به پايين )

130 - كدام مورد تعريف فرسايش خاك است؟
1 – انتقال بخش هايي از خاك توسط عواملي از جايي به جاي ديگر طوري كه خاك در محل اصلي خود نباشد
2 – فرسودگي و از بين رفتن دايمي خاك
3 – موارد 1و2 صحيح است

131 – كدام نوع خاك ( از نظر بافت خاك) زودتر گاورو مي شوند؟
1 – خاك هاي سنگين يا رسي
2 – خاك هاي شني

132 – انجام شخم در كدام جهت در اراضي شيب دار موجب فرسايش خاك مي شود؟
1- در جهت شيب
2 – در خلاف جهت شيب  

  پاسخنامه

فصل سوم
اهميت خاک در رشد گياهان , نحوه به وجود آمدن خاک و..

  اهميت خاک در رشد گياهان

به طور کلي خاک از نظر تأمين آب و مواد غذايي براي گياهان حائز اهميت است. همچنين، محيطي است که ريشه گياهان را در خود نگه مي دارد. اکسيژن لازم براي گياه توسط خلل و فرج خاک به گياه مي رسد و گاز دي اکسيد کربن زايد به وسيله اين حفرات از خاک خارج مي شود خاک محيط رشد گياه است و توسعه ريشه ها در آن باعث پايداري مستقيم ماندن گياه مي شود.
در حال حاضر خاک براي بسياري مصارف مهندسي، از جمله دفن زباله ها و مواد زايد ديگر نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. بنابراين تعريف خاک از نظر مهندسي راه و ساختمان با تعريف متخصصين کشاورزي متفاوت است.  

  نحوه به وجود آمدن خاک

در آغاز پيدايش، کره زمين به صورت توده مذابي بوده که با سردشدن تدريجي سطح خارجي آن سفت و سخت شده به صورت پوسته جامد (ليتوسفر) در آمده است، با گذشت زمان و تغيير و تحولات به وجود آمده در اين پوسته جامد، سنگ هاي آذين، رسوبي و دگرگوني تشکيل شده است. اين سنگ ها در مجاورت هوا و آب تحت تأثير عوامل جوي و موجودات زنده و عوامل فيزيکي و شيميايي، تغييراتي را متحمل شده، به تدريج خاک به وجود مي آيد. خاک حاصل در حال تکامل بوده، با گذشت زمان موادي به آن اضافه و يا خارج مي شود. مثلاً آبياري زياد بخشي از مواد موجود در سطح خاک را به طبقات پايين تر مي برد و يا در اثر تبخير شديد در نواحي خشک بعضي از مواد محلول به سطح خاک مي آيند. در نتيجه فعاليت هاي ياد شده به تدريج در خاک لايه ها و طبقاتي تشکيل مي شود که ازنظر جنس، رنگ و ضخامت با يکديگر تفاوت دارند. اين لايه ها در خاک شناسي ، افق ناميده مي شود. مجموع افق هاي خاک را نيمرخ خاک يا پروفيل خاک مي گويند.  

  افق هاي خاک
انواع افق هاي خاک (از سطح خاک تا سنگ بستر) عبارتند از :

افق o : مسطح ترين افق خاک است و در مناطق جنگي و پر باران به وجود مي آيد.
افق B: در خاک هاي مسن و تکامل يافته زير افق A قرار دارد ( در خاک جوان که مراحل تکاملي را طي نکرده است وجود ندارد) اين افق محل تجمع مواد شسته شده از افق A مي باشد. به همين علت به آن افق ذخيره مي گويند.
افق c : زيرا افق B و در صورت نبود افق B در زير افق A قرار دارد. اين افق معمولاً حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر و سنگ هايي که خاک از آن ها تشکيل يافته، مي باشد.

شکل 1-3 صفحه 63)  

  خاک از نظر کشاورزان بومي و تجربي به دو بخش تقسيم مي شود:
خاک سطح الارض (خاک فوقاني) :

شامل بخشي از خاک است که فعاليت هاي کشاورزي در آن انجام مي شود. از نظر علمي اين بخش خاک شامل افق A و بخش فوقاني افق B مي باشد.  

  خاک تحت الارض (خاک تحتاني) :

اين بخش در زيرخاک سطح الارض قرار دارد به علت تراکم و فشردگي زياد فاقد تهويه مناسب است و به ندرت ريشه گياهان در آن توسعه مي يابد. اين بخش افق C بخش زيرين افق B را در بر مي گيرد.  

  اجزاي تشکيل دهنده خاک

اگر کلوخه خاکي را با ذره بين نگاه کنيم، دو بخش کاملاً متمايز در آن مي يابيم خاک از نظر کشاورزان بومي و تجربي به دو بخش تقسيم مي شود :

  خاک سطح الارض (خاک فوقاني) :

شامل بخشي از خاک است که فعاليت هاي کشاورزي در آن انجام مي شود. از نظر علمي اين بخش خاک شامل افق A و بخش فوقاني افق B مي باشد.
خاک تحت الارض (خاک تحتاني) اين بخش در زير خاک سطح الارض قرار دارد به علت تراکم و فشردگي زياد فاقد تهويه مناسب است و به ندرت ريشه گياهان در آن توسعه مي يابد. اين بخش افق C و بخش زيرين افق B را در بر مي گيرد.  

  اجزاي تشکيل دهنده خاک

اگر کلوخه خاکي را با ذره بين نگاه کنيم، دو بخش کاملاً متمايز در آن مي يابيم
الف – بخش جامد
ب – بخش خلل و فرج

  الف – بخش جامد خاک :
بخش جامد خاک از دو قسمت تشکيل مي شود :

1. مواد معدني
2. مواد آلي

1. مواد معدني :
شامل ذرات ريز و درشت خاک با شکل هاي مختلف است که از کاني هاي حاصل از تجزيه سنگ ها تشکيل شده است. اين گونه مواد بر اساس اندازه يا قطر به ذرات ريز تقسيم مي شوند:

شن:
قطر اين ذرت 2-05/0 ميلي متر مي باشد. با ايجاد خلل و فرج جريان هوا و آب را در خاک تسهيل مي نمايند.

لاي :
قطر اين ذرات 05/0 – 002/0 ميلي متر مي باشد. اين ذرات پودر مانند و نرم هستند و مقدار قابل توجهي آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد.

رس :
قطري کم تر از 002/0 ميلي متر دارد. اين ذرات به علت ريز بودن بيش از حد با نام کلوييد در خاک شناخته مي شوند. اين ذرات آب و عناصر غذايي مورد نياز گياه را درسطح خود نگهداري کرده و به مرور در اختيار گياه قرار مي دهد.  

  2 – مواد آلي :

در اثر فعاليت انواع جانداران درشت ( کرم ها – موريانه ها و حشرات ...) و انواع جانداران ريز ( قارچ ها – باکتري ها – جلبک ها ...) مواد آلي درخاک ايجادمي شود. به طور مثال باکتري ها و قارچ ها باعث پوسيدن گياهان شده و مواد آلي ريزي به نام هوموس (گياخاک) توليد مي کنند. اين مواد ضمن جذب آب و نگهداري مواد غذايي، ذرات معدني خاک را به هم مي چسباند. مواد آلي نيز جزء کلوييدهاي خاک محسوب مي شوند.  

  ب – بخش خلل و فرج :

به فضاهاي خالي بين ذرات جامد خاک، خلل و فرج مي گويند. خلل و فرج هوا و آب مورد نياز ريشه گياهان را در خود جاي مي دهند.  

  سه نوع خلل و فرج وجود دارد:

- خلل و فرج درشت :
آب در اين خلل و فرج تحت تأثير نيروي ثقل سريع تخليه مي شود و محل ذخيره هوا محسوب مي شود.
- خلل و فرج متوسط :
در انتقال و هدايت آب کارآيي دارند
- خلل و فرج ريز :
محل نگهداري و ذخيره آب است.
- در يک خاک خوب به طور معمول 50 درصد مواد جامد و 50 درصد خلل و فرج وجود دارد. بين حجم هوا و حجم آب يک رابطه دو طرفه وجود دارد. يعني با افزايش حجم آب از حجم هوا کاسته مي شود و برعکس.  

  بافت خاك

اندازه نسبي ذرات خاك را «بافت خاك» مي گويند كه نشانگر ريزي و درشتي خاك است.  

  خاك ها از نظر بافت به سه دسته تقسيم مي شوند :
خاك هاي سبك :

خاك هايي هستند كه مقدار شن آن ها زياد و قدرت نگهداري آب آن ها كم است و چون رطوبت خود را زود از دست مي دهند حاصل خيزي ضعيفي دارند. عمليات شخم در اين خاك ها به سهولت انجام مي شود. مقدار رس اين خاك ها كمتر از 12 درصد و يا مجموع رس و سيلت آن ها كمتر از 20 در

سؤالات و پاسخنامه فصل سوم

98 – تعريف خاك از نظر كشاورزي : 1 – همان تعريف از نظر مهندسان راه و ساختمان است. 2 – خاك مجموعه فعالي است كه در سطح زمين از اثر مشترك آب و هوا و موجودات زنده (گياهان و جانوران) بر سنگ ها در طول زمان به وجود مي آيد. 3 – خاك كشاورزي و زراعي يك محيط بي جان و ثابت و محدود به چند سانتي متر نيست و يك ماده پيچيده و متحرك است كه در طول زمان موادي به آن اضافه شده و يا از آن خارج شده و در نتيجه تغيير شكل يافته مي باشد. 4 – موارد 2و3 صحيح است. 99 – مطالعه پروفيل يا نيمرخ خاك چگونه است؟ 1- گودالي به ابعاد 5/1×2×1 در خاك حفر كنيم. 2 – مقاطع قايم گودال را مورد بررسي قرار دهيم، افق ها مشاهده مي شوند 3 – مراحل 1و2 به ترتيب انجام مي شود 4 – هيچكدام 100 – اين افق از بقاياي تجزيه شده يا تجزيه نشده گياهان و لاشبرگ آنها تشكيل مي شود : 1 – افق O 2 – افق A 3 – افقB 4- افق C 102 – اين افق حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر است : – افق O 2 – افق A 3 – افقB 4- افق C 103 – فعاليت هاي كشاورزي مثل شخم و شيار و آبياري و كوددهي و كاشت در كدام بخش انجام مي شود؟ 1 – خاك سطح الارض 2 – خاك تحت الارض 3 – افق A و بخش فوقاني افق B 4 – موارد 1و3 درست است 104 – درباره ويژگي هاي خاك سطح الارض و خاك تحت الارض كدام مورد صحيح نمي باشد؟ 1 – در خاك سطح الارض خلل و فرج كم – موجودات ذره بيني غيرفعال مي باشند. 2 – در خاك سطح الارض تهويه بهتر صورت مي گيرد و تجمع مواد غذايي بيشتر است بنابراين رشد ريشه بهتر صورت مي گيرد 3 – خاك تحت الارض در قسمت زيرين خاك سطح الارض قرار دارد 4 – خاك تحت الارض به علت تراكم و فشردگي زياد قابل تهويه نيست – موجودات ذره بيني رشد و فعاليت كم تري دارند و شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارند و براي درختكاري اهميت دارد. 105 – درباره بافت خاك كدام مورد صحيح نيست : 1 – تعداد نسبي شن – سيلت و رس كه ذرات كوچكتر از سنگريزه هستند، بافت خاك را تشكيل مي دهد. 2 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت خاك بستگي دارد 3 – اندازه نسبي ذرات خاك همان بافت خاك نمي باشد. 4 – همه موارد 106 – بافت خاك سبك چگونه است ؟ 1- فقط بافت آن شن است 2 – فقط لوم شني است 3 – بافت آن شن – لوم شني و شن لومي است 4 – بافت آن فقط شن لومي است 107 – به خاك هايي كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد است و رطوبت خود را به خوبي حفظ مي كنند و حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند : .......گفته مي شود. 1 – خاك هاي سبك 2 – خاك هاي متوسط 3 – خاك هاي سنگين 4 – همه موارد صحيح است 108 – در مورد خاك سنگين كدام مورد صحيح نمي باشد: 1 – اين خاك ها هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. 2 – بافت هاي رسي، لوم رسي، رس لاي در اين گروه قرار دارند. (خاك سنگيني) 3 – قدرت نگهداري آب بالايي دارند 4 – ميزان رس اين خاك ها از 30 درصد كمتر است 109 – در تعيين بافت خاك به روش صحرايي (لمس) كدام صحيح است؟ 1 – اگر حالت زبري احساس شد خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است. 2 – اگر حالت زبري داشت خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك سيلتي و اگر حالت صابوني داشت خاك رسي است. 3 – اگر حالت زبري داشت خاك سيلتي و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك شني است 110- درباره ساختمان خاك كدام مورد صحيح نمي باشد: 1 – در تخريب خاك عواملي مانند فشار – گرما – نوع زراعت و غيره نقش بسزايي ندارد 2 – هنگامي كه بيشتر ذره هاي خاك به صورت خاكدانه در آمده باشند خاك داراي ساختمان خواهد بود. 3 – ساختمان خاك به طور غيرمستقيم و در اثر ايجاد ويژگي هاي فيزيكي مطلوب عملاً در رشد گياه مؤثر است 4 – جمع شدن مواد آلي و نمك ها و شسته شدن آنها و ذره هاي رس به نحوي در تشكيل ساختمان اثر دارند. 111 – كدام نوع خاك شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارد و در درختكاري اهميت دارد : 1 – خاك سطح الارض 2 – خاك تحت الارض 3 – افق A و بخش فوقاني افق B و خاك تحت الارض 4 – خاك تحتاني و افق C و بخش زيرين افق B 112 – اجزاي تشكيل دهنده خاك عبارتند از : 1- بخش جامد 2 – بخش خلل و فرج 3- موارد 1و2 صحيح است 4 – هيچكدام 113 – بخش جامد خاك شامل .......... 1- مواد معدني 3– مواد آلي 2 – مواد كلوئيد 4 – موارد 1و 3 صحيح است 114 – درباره مواد معدني كدام مورد صحيح نمي باشد: 1 – قطر ذرات شن 2-05/0 ميلي متر است و با ايجاد خلل و فرج درشت جريان هوا و آب را در خاك تسهيل مي كنند. 2 – لاي ذرات پورد مانندي است كه خاصيت چسبندگي آنها كم است و آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد 3 – رش نام ديگرش كلوييد است 4 – هيچكدام 115 – كدام نوع خلل و فرج محل ذخيره هوا است و كدام نوع در انتقال و هدايت آب دخالت دارد؟ 1 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج درشت 2 – مورد اول خلل و فرج درشت و مورد دوم خلل و فرج متوسط 3 – مورد اول خلل و فرج متوسط و مورد دوم خلل و فرج درشت 4 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج متوسط 116 – درباره بافت خاك همه جملات صحيح است به جز : 1 – اندازه نسبي ذرات خاك را بافت خاك گويند. 2 – تعداد نسبي شن ، سيلت و رس بافت خاك را تشكيل مي دهد 3 – بافت خاك نشانگر ريزي و درشتي خاك نيست 4 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت آن بستگي دارد. 117 – خاك هايي كه بافت آن ها شن ، لوم شني ، شن لومي هستند، در كدام گروه جاي دارند ؟ 1- خاك هاي سبك 3- خاك هاي سنگين 2 – خاك هاي متوسط 4 – همه موارد 118 – در اين خاك ها در هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. بافت هاي رسي – لوم رسي، رس لاي در اين گروه جاي مي گيرند : 1 – خاك هاي متوسط 2 – خاك هاي سنگين 3 – خاك هاي سبك و متوسط 4 – خاك هاي سنگين و متوسط 119 – در حالت خشكي ثبات و پايداري كدام نوع خاك بيشتر است؟ 1 – خاك هاي چسبنده 2 – خاك هاي بدون چسبندگي 120 – هر چه عامل يا عواملي باعث به هم خوردن ساختمان خاك و در نتيجه تغيير در ميزان خلل و فرج خاك مي شود؟ 1 –ضربه 2 – فشار 3 – ضربه و مواد آلي 4 – ضربه و فشار 121 – نفوذ پذيري خاك به چه عواملي بستگي دارد؟ 1 – نوع بافت خاك – تعداد و اندازه خلل و فرج 2 – رطوبت خاك و پوشش گياهي 3 – شيب زمين و ضخامت لايه آب بالاي خاك 4 – همه موارد فوق صحيح است 122 – لكه هاي سياه مشابه لكه هاي روغن در سطح اين نوع خاك ها مشاهده مي شود. نوع خاك و علت وجود اين نوع لكه ها در چيست ؟ 1 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن كليسيم است 2 – نوع خاك اسيدي است و علت بالا بودن سديم است 3 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن مقدار سديم است 4 – نوع خاك اسيدي است و بالا بودن كلسيم است 123 – اكثر گياهان در كدام محدود PH به خوبي رشد مي كنند ؟ 1 . 8-6 2. 10-9 3. 5-0 4 . 5-3 124 – كدام مورد درباره سخت لايه درست است؟ 1- كف شخم نوعي سخت لايه است كه در صورت اجراي عمليات شخم در عمق معين در زير خيش گاو آهن به وجود مي آيد. 2 – اين نوع سخت لايه را با تغيير عمق شخم در سال هاي مختلف مي توان از بين برد 3 – براي از بين بردن سخت لايه ها از وسيله اي به نام زير شكن استفاده مي شود 4 – همه موارد صحيح است 125 – عوامل مؤثر در حاصلخيزي خاك كدامند؟ 1 – كشاورز و عوامل فيزيكي و شيميايي 2 – عمليات كشاورزي – آبياري 3 – موارد 1و 2 صحيح است 126 – كدام مورد در افزايش حاصلخيزي خاك مؤثر است : 1 – كشاورزي تك كشتي 2- قرار دادن حبوبات در تناوب هاي زراعي 3 – ايجاد كفه شخم 4 – آبياري فراوان 127 – به جاي آيش براي افزايش حاصلخيزي خاك در زمين هاي نكاشت چه اقدامي مي كنند؟ 1 – حبوبات يا يونجه و شبدر به صورت ديم كشت شود 2 – هر سال كودهاي شيميايي داده شود 3 – دادن كودهاي حيواني هر 6 ماه يكبار كافي مي باشد 4 – همه موارد ذكر شده صحيح است 128 – در مورد رطوبت نقطه پژمردگي كدام درست است ؟ 1 – اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد. 2 – در صورت عدم آبياري و وجود شرايط كم آبي، گياه در شب هم شادابي خود را از دست خواهد داد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد. 3 – موارد 1و2 درست است 129 – كدام نوع جريان آب از نظر آبياري و زهكشي اهميت دارد؟ 1 – حركت افقي آب 2 – حركت عمودي آب 4 – چريان رو به بالاي آب ( حركت آب از پايين به بالا) 4 – جريان رو به پايين آب (حركت آب از بالا به پايين ) 130 - كدام مورد تعريف فرسايش خاك است؟ 1 – انتقال بخش هايي از خاك توسط عواملي از جايي به جاي ديگر طوري كه خاك در محل اصلي خود نباشد 2 – فرسودگي و از بين رفتن دايمي خاك 3 – موارد 1و2 صحيح است 131 – كدام نوع خاك ( از نظر بافت خاك) زودتر گاورو مي شوند؟ 1 – خاك هاي سنگين يا رسي 2 – خاك هاي شني 132 – انجام شخم در كدام جهت در اراضي شيب دار موجب فرسايش خاك مي شود؟ 1- در جهت شيب 2 – در خلاف جهت شيب

پاسخنامه

98 4 107 2 116 3 125 3 99 3 108 4 117 1 126 2 100 1 109 1 118 2 127 1 101 2 110 1 119 1 128 3 102 4 111 4 120 4 129 4 103 4 112 3 121 4 130 3 104 1 113 4 122 3 131 2 105 3 114 4 123 1 132 1 106 3 115 2 124 4

صد بوده و درصد شن آن ها بيش از 80 درصد است

فصل دوم
آب ( اهميت و خواص ، روش هاي تأمين و انتقال)

  آب ( اهميت و خواص، روش هاي تأمين و انتقال)
مقدمه :

آب مايه حيات بخش است. آب ، فراوانترين ترکيب روي زمين است و حدود دو سوم کره زمين را تشکيل مي دهد ولي با اين وجود منابع آن محدود است و مصارف آن به جهت آشاميدني و کشاورزي بالاست. حدود يک چهارم کل آب ها قابل استفاده و بقيه آب ها شور و غيرقابل استفاده اند.  

  اهميت آب در رشد گياهان :
آب در رشد گياهان به انحاي زير تأثير دارد:

1 – تأمين رطوبت خاک براي رشد گياه و انجام واکنش هاي تنفسي
2 – محلول کردن و رقيق کردن نمک هاي موجود در خاک به منظور جذب
3 – از بين بردن لايه هاي سخت که بر اثر تماس وسايل کشاورزي در زمين به وجود مي آيد
4 – جذب حرارت خاک
5 – رطوبت لازمه را براي واکنش هاي زيستي موجودات ذره بيني خاک تأمين مي نمايد.  

  ساختمان مولکولي آب :

مولکول آب (H2o) از دو اتم هيدروژن و يک اتم اکسيژن که با زاويه 105 درجه به يکديگر چسبيده اند، تشکيل شده است.
پيوند بين اکسيژن و هيدروژن کووالانسي و مولکول آب دو قطبي است.
يعني انتهاي اکسيژني مولکولي آب، داراي بيشتر بار منفي و انتهاي هيدروژني آن داراي بار مثبت بيشتري است.  

خواص فيزيکي آب :
1 – رنگ آب :
آب خالص بي رنگ است اما در حجم زياد آبي رنگ. مواد جامد معق در آب باعث تغيير رنگ آب مي شوند. املاح آهن آب را قرمز و املاح منگنز آن را سياه مي کنند.

2 – بو و مزه آب :
آب آشاميدني بايد بدون بو و مزه باشد ولي آب هاي کشاورزي ممکن است بو و مزه خاصي داشته باشند.

3 – مواد جامد و معلق در آب :
اين مواد شامل مواد آلي و بقاياي گياهان و ذرات خاک و گل و لاي است. رودخانه هاي در حال طغيان و سيلابي، معمولاً مقدار زيادي مواد معلق با خود دارند و ميزان مواد جامد و معلق و نوع آن ها در آبياري از اهميت خاصي برخوردار است. مواد بسيار ريز و کلوئيدي سيلاب ها باعث حاصل خيزي اراضي مي شوند.
مواد معلق و جامد در آب آبياري به مرور زمان در نهرها و کانال ها رسوب نموده ، مشکلاتي را در امر آبياري و انتقال ايجاد مي کنند.

4 – خاصيت اسمزي :
اگر يک محلول غليظ را با پرده نيمه تراوا از آب خالص جدا کنيم خواهيم ديد که سطح آب در محلول غليظ افزايش مي يابد ( عبور آب از طريق پرده نيمه تراوا را اسمز مي نامند)

فشار اسمزي به مقدار فشاري که بايد به محلول وارد نمود تا از ورود آب خالص جلوگيري کند، گفته مي شود.
از ديگر خواص فيزيکي آب، نقطه انجماد، نقطه جوش، وزن مخصوص و کشش سطحي و ... هستند که ويژگي هاي خاص به آب مي دهند.  

  خواص شيميايي آب

1 – حلاليت :
به علت دو قطبي بودن مولکول آب و وجود پيوند هيدروژني در آن اين خاصيت ايجاد مي شود.

2 – قابليت هدايت الکتريکي (Ec) :
آب خالص، قابليت هدايت الکتريکي ندارد ولي با حل املاح و تجزيه شدن آن ها به يون هاي مثبت (کاتيون) و منفي ( آنيون)، آب جريان الکتريکي را از خود عبور خواهد داد.
هر قدر ميزان املاح افزايش يابد ميزان هدايت الکتريکي نيز افزايش خواهد يافت. هدايت الکتريکي، معرف ميزان املاح موجود در آب است.

3 – PH يا واکنش آب :
منظور از واکنش، اسيدي بودن يا قليايي بودن آن است. اگر يون H+
غلظت بيشتري از يون OH- داشته باشد، آب اسيدي است. در حالت عکس اين موضوع، آب حالت بازي دارد. آب خنثي يعني غلظت OH - , H+ در آن مساوي است. دامنه تغييرات PH آب آبياري بين 8-5/6 است.

سختي آب :
سختي آب مربوط به حضور يون هاي کلسيم، منيزيم ، آهن است. کربنات کلسيم در آب حل نمي شود اما آب باران که داراي مقداري دي اکسيد کربن است مي تواند سنگ هاي آهکي را در خود حل کند. در اين واکنش، کربنات کلسيم تشکيل مي شود که انحلال پذير است.

اين واکنش برگشت پذير است و اگر آب را بجوشانيم، کربنات کلسيم نامحلول از نو ظاهر مي شود و اين همان رسوب سفيد رنگي است که در جداره داخلي کتري و سماور مشاهده مي شود.
اگر سختي آب مربوط به وجود يون هاي کلسيم و منيزيم به صورت نمک انحلال پذير کربنات هيدروژن (Hco3 -) باشد آن را «سختي موقتي» مي نامند. اين نوع سختي با جوشانيدن آب برطرف مي شود. در آب آبياري اگر يون هاي کلسيم و منيزيم نسبت به سدم زياد باشد خطر قليايي شدن آب کاهش مي يابد. در نتيجه اين کاتيون ها بر خواص فيزيکي و شيميايي خاک تأثير به سزايي دارد. در اصطلاح مي گويند آب سخت زمين را نرم و آب غيرسخت را سخت مي کند.  

  کيفيت آب آبياري :

آب آبياري از هر منبعي که تأمين شود مقداري ناخالصي دارد. اين ناخالصي ها به شکل مواد محلول و يا مواد معلق در آب مي باشند. نمک هاي محلول در آب، بر رشد گياهان اثر مي گذارند و خصوصيات خاک را تغيير مي دهند و خصوصيات خاک را تغيير مي دهند و مواد آلوده کننده آب، تعادل حياتي و بيولوژيکي خاک را برهم مي زنند. مواد جامد معلق بر تأسيسات آبياري و انتقال آب اثر مي گذارند.  

  گروه بندي گياهان زراعي باغي بر اساس هدف توليد و موارد مصرف

گياهان باغي از نظر نحوه مصرف به سه دسته کلي ميوه، سبزي و زميني تقسيم بندي مي شوند.

ميوه :
ميوه از نظر باغباني قسمت گوشتي و خوراکي يک گياه چند ساله است که در ايجاد آن قسمت هاي مختلف گل دخالت مستقيم دارد. به گياهان چند ساله چوبي که ميوه آن در تغذيه انسان مورد استفاده قرار مي گيرد، «درختان مثمر» گفته مي شود. ميوه ها از نظر نياز حرارتي به سه دسته تقسيم مي شوند :

1- ميوه هاي گرمسيري :
اين ميوه ها از درختان و بوته هاي هميشه سبز توليد مي شوند مثل خرما، موز – نارگيل

2- ميوه هاي نيمه گرمسيري :
اين ميوه ها از درختان هميشه سبز و يا درختان خزانه دار توليد مي شوند.

الف – درختان هميشه سبز :
نسبت به سرما حساس هستند مثل انواع مرکبات و ازگيل

ب – درختان خزان دار :
در مناطقي که زمستان ملايم دارند کاشته مي شوند مثل انار، پسته – خرمالو

3 – ميوه هاي سردسيري :
در مناطقي که زمستان هاي سخت دارند به راحتي رشد مي کنند. انواع اين ميوه ها :


- ميوه هاي دانه دار :
گلابي – سيب ، به ، زالزالک و ...

- ميوه هاي هسته دار :
گيلاس – بادام ، هلو

- ميوه هاي خشکباري :
فندق - بادام - گردو

ميوه هاي ريزدانه :
زغال اخته – تمشک – توت فرنگي و ...

سبزي :
گياهاني هستند که تمام يا بخشي ازآن ها مانند ريشه، غده، ساقه ، دمبرگ ، گل ، ميوه يا دانه آنها به صورت خام يا پخته و يا به صورت تازه، خشک شده يا کنسرو شده مورد استفاده انسان قرار مي گيرد. علم مربوط به کشت اين گياهان را «سبزي کاري» مي گويند.  

  گروه بندي سبزيجات
الف – گروه بندي سبزيجات بر اساس قست هاي قابل مصرف : (4 دسته)

1 – سبزي هايي که قسمت زيرزمين آنها مورد استفاده قرار مي گيرد مثل چغندر لبويي، پياز، تربچه ، شغلم و ...
2 – سبزي هايي که ساقه و برگ آنها مورد استفاده تغذيه اي قرار مي گيرد مثل مارچوبي – ريواس – کرفس و ...
3 – سبزي هايي که ميوه يا دانه آنها مورد استفاده قرار مي گيرد مثل نخود فرنگي – لوبيا سبز – فلفل سبز و ...
4 – سبزي هايي که گل آنها مورد استفاده خوراکي قرار مي گيرد مثل گل کلم – آرتيشو

ب – گروه بندي سبزي ها بر اساس علم گياه شناسي :
در تقسيمات گياهي سبزيجات جز نهان دانگان به شمار مي روند ( به استثناري قارچ که از ريسه داران است) و به دو گروه بزرگ تک لپه اي ها و دو لپه اي ها تقسيم مي شوند.

سبزيجات دو لپه اي :
مانند انواع کلم ، چغندر لبويي

سبزيجات تک لپه اي :
مانند پياز ، سير ، موسير و ...  

گياهان زينتي :
اين گياهان براي تزيين محل کار و منزل به کار مي روند شامل دسته هاي زيراند :

1 . گياهان خشبي زينتي :
شامل انواع درختان، درختچه و گياهان خزنده هستند – هميشه سبزند و يا خزان دار هستند.

2. گياهان علفي زينتي :
اين گياهان ساقه غيرچوبي دارند، گل يا برگ آن جنبه تزييني دارد. به دليل اثرات مثبت گياهان زينتي بر روحيه انسان، در تمامي خانه ها اين گياهان کاشت و نگهداري مي شوند. تقسيم بندي گل ها و برگ هاي زينتي از نظر دوره زندگي و محل نگهداري يک روش به شرح زير است :


انواع گل ها و برگ هاي زينتي از نظر دوره زندگي :
يک ساله مثل گل اطلسي ، دو ساله مثل گل ختمي ، چند ساله مثل گل اختر – برگ بيدي

انواع گل ها و برگ هاي تزئيني از نظر محل رويش و نگهداري :


گلخانه اي يا آپارتماني :
اين گياهان به مراقبت خاصي نيازمند هستند. مثل فيکوس، حسن يوسف و ديفن باخيا از انواع برگ هاي زينتي آپارتماني هستند و آزاليا و سينرر و .... از انواع گل هاي آپارتماني هستند.

باغچه اي :
گل ها و برگ هاي سبزي هستند که در باغچه کشت مي شوند مثل بنفشه ، ميمون چمن و ...  

فصل اول _ قسمت چهارم
گياه و عوامل مؤثر در رشد آن و پاسخنامه

  خوابانيدن :

يکي از روش هاي ازدياد گياهان، خوابانيدن است که در آن ساقه را در حالي کهبه گياه مادري متصل است در خاک مرطوب قرار مي دهند تا ريشه دار شود و پس از آن که ريشه کافي توليد کرد آن را از گياه مادر جدا مي کنند تا به عنوان گياه مستقل به رشد خود ادامه دهد.

قلمه :
قلمه قسمتي از ساقه ، يا ريشه که از گياه مادري جدا شده، در شرايط مساعد ريشه زايي قرار مي گيرد.

قلمه ساقه :
اين روش معمولي ترين روش قلمه زني است . در اين روش قسمتي از ساقه را که داراي جوانه جانبي يا انتهايي است از گياه مادري جدا ساخته، براي ريشه زايي در محيطي مساعد قرار مي دهند تا پس از ايجاد ريشه، به صورت گياه مستقلي رشد کند. مانند شمعداني ، برگ نو، افرا ، بيد.

قلمه ساقه :
اين روش معمولي ترين روش قلمه زني است. در اين روش قسمتي از ساقه را که داراي جوانه جانبي يا انتهايي است از گياه مادري جدا ساخته، براي ريشه زايي در محيطي مساعد قرار مي دهند تا پس از ايجاد ريشه، به صورت گياه مستقلي رشد کند. مانند شمعداني، برگ نو، افرا ، بيد.

قلمه برگ :
در اين روش پهنک برگ را گاه با دمبرگ و گاه بدون آن، از گياه مادر جدا کرده، آن را در محيط مناسب قرار مي دهند. بعد از کشت از پهنک و دمبرگ يا از هردوي آن ها جوانه هاي اتفاقي ساقه و برگ و ريشه ايجاد مي شود. مثل سانسيور يا بنفشه افريقايي.

  نام گذاري علمي گياهان

براي آن که افراد متخصص گفته ها و نوشته هاي يکديگر را درک نمايند گياهان را به روش علمي به نام سيستم «طبقه بندي علمي» نام گذاري مي کنند. بنيان گذار اين سيستم طبقه بندي لينه در قرن هجدهم است. در اين روش گياهان را بر اساس خصوصيات تکامل و ژنتيکي به ترتيب در هفت طبقه زير قرار مي دهند.
سلسله ، بخش يا شاخه، رده يا طبقه ، راسته يا زيررده، تيره، جنس و گونه به طور کلي، گياهان به دو دسته پرسلولي و تک سلولي تقسيم مي شوند. گياهان پرسلولي به چهار بخش يا شاخه و هر شاخه به چند رده و هر رده به چند زير رده و ... طبقه بندي مي شوند.
در گياه شناسي هر راسته به چند تيره و هر تيره به تقسيمات جزيي تري به نام جنس و هر جنس به تقسيمات کوچک تري به نام گونه تقسيم مي گردد. گونه نيز به واحدهاي کوچک تري تقسيم مي شوند که به آن واريته مي گويند. در طبقه بندي گياهان زراعي و با غي گونه به واحدهاي کوچک تري به نام «رقم» يا «کوليتوار» تقسيم مي شوند که شامل انواع يک گياه مي شود.
در طبقه بندي علمي هر گياه را با اسم گونه و جنس آن مشخص مي سازند به اين سيستم ناميدن، «دو اسمي» گفته مي شود. مثلاً اسم علمي گندم معمولي «گندم نانوايي» Trticum aestivum است. Aestivum مشخص کننده گونه و Trticum مشخص کننده جنس گندم مي باشد. سيب معمولي Malus Domestica است که مالوس نام جنس و دامستيک نام گونه سيب است. از رقم هاي مهم سيب، رقم گلاب مي باشد.
نام واريته با کلمه Var و نام رقم يا کولتيوار با CV بعد از نام جنس و گونه نوشته مي شود مانند Triticum aestivam CV. Roshan  

  گروه بندي گياهان زراعي و باغي

از آن جائي که گياهان زراعي و باغي بسيار متنوع اند، لذا آن ها را مي توان به صورت هاي مختلفي از نظر توليد و موارد مصرف، طول عمر گياه، فصل رشد، عمليات زراعي، حرارت مطلوب طول روز و شدت نور، گروه بندي نمود.

  گروه بندي گياهان زراعي براساس هدف توليد و موارد مصرف
غلات :

دانه اين گياهان غني از نشاسته و فقير از لحاظ پروتئين است. کشت اين گياهان به منظور توليد دانه صورت مي گيرد. مانند گندم، جو، ذرت – برنج يولاف، ارزن محصول اين گياهان براي انسان و حيوانات اهلي به مصرف مي رسد.  

حبوبات :
حبوبات از نظر پروتئين غني هستند. توسط انسان و دام مصرف مي شوند. مانند لوبيا – نخود – ماش و نخود فرنگي و ....

گياهان علوفه اي :
اين گياهان از تيره هاي مختلف هستند و در تغذيه دام کشت مي گردند.
(به صورت تازه، خشک يا سيلو شده) مانند ذرت علوفه، يونجه ، شبدر ، يولاف و ...

گياهان روغني :
از دانه توليد شده توسط اين گياهان روغن گرفته مي شود. مانند پنبه – کتاب – بادام – زميني – آفتابگردان و ذرت

گياهان ليفي :
اين گياهان که از تيره هاي مختلفي هستند، الياف آن ها تبديل به نخ شده و در نساجي براي پارچه بافي و توليد ديگر محصولات صنعتي استفاده مي شود. مانند پنبه، کتان، کنف ، شاهدانه و ...

گياهان قندي :
اين گياهان براي تهيه قند از عصاره شيرين آن ها کشت مي شوند. مثل چغندر قند و نيشکر

گياهان دارويي :
مانند خشخاش ، گاو زبان که براي تهيه انواع دارو کشت مي شوند.

گياهان تدخيني :
مانند توتون – تنباکو و ... که در تهيه انواع دخانيات کاربرد دارند

گياهان ادويه اي :
مانند زعفران و دارچين

گروه بندي گياهان زراعي بر اساس طول عمر
گياهان يکساله :
گياهاني هستند که از جوانه زدن تا گل دهي و توليد و پخش کردن بذر را در يک فصل رشد انجام مي دهند مانند انواع غلات و حبوبات

گياهان دو ساله :
اين گياهان در سال اول رشد رويشي دارند و به صورت گياه بدون ساقه گل دهنده روي زمين گسترده مي شوند. سال رشد بعدي، گياه شاخه گل دهنده توليد کرده، پس از توليد بذر از بين مي رود. مانند چغندر ، پياز ، هويج و انگشتانه

گياهان چند ساله :
از اين گياهان مي توان چند جين محصول برداشت نمود. مثل يونجه، تاج الملکوک گياهان چند ساله (علفي يا چوبي) هستند.

گياهان زراعي باغي که براساس عمليات داشت گروه بندي مي شوند:
گياهان وجيني :
گياهاني هستند که آن ها را با فاصله و به صورت رديفي کشت مي کنند، چون بوته هاي آن ها به فضاي بيشتري احتياج دارند. مانند سيب زميني ، ذرت، کلم و کاهو

گياهان غيروجيني :
بوته اين گياهان حجم زيادي ندارد و بنابراين، به صورت متراکم و نزديک به هم کشت مي شوند و نيازي به وجين کردن ندارند مانند : گندم، جو ، تره، شاهي ، تربچه .

گروه بندي گياهان زراعي باغي براساس فصل رشد
گياهان پاييز :
اين گياهان در هواي خنک و مرطوب بهتر رشد نموده و مقاومت زيادي در برابر خشکي ندارند. مانند گندم و جو پاييزه، جعفري ، نخود فرنگي و ...

گياهان بهاره :
گياهاني هستند که نسبت به سرما حساس اند و براي گل دهي به دوره سرما احيتاج ندارند. مانند ذرت، نيشکر ، گوجه فرنگي و ...
گروه بندي گياهان زراعي باغي بر اساس حرارت مطلوب

گياهان سرمادوست:
از هواي گرم خسارت مي بينند مثل گندم، جو ، کتان ، ....

گياهان گرمادوست:
اين گياهان براثر يخبندان از بين مي روند. مانند پنبه، ذرت، نيشکر و ...

گروه بندي گياهان زراعي باغي بر اساس طول روز
گياهان روز بلند :
اين گياهان 18 -14 ساعت روزانه نياز به نور دارند. اين شرايط در اواسط بهار تا اواسط تابستان به وجود مي آيد. گياهان زراعي اغلب اشان روز بلند هستند مثل چغندر، گندم، شبدر و ...

گياهان روز کوتاه:
اين گياهان براي گل دهي به روز کوتاه و شب بلند احتياج دارند. روشنايي مناسب براي اين گياهان 12-10 ساعت است. بيش از 12 ساعت طول روز براي اين گياهان مضر است و گل کردن آنها به تأخير مي افتد مثل لوبيا.

گياهان بي تفاوت :
اين گياهان به طول روز حساس نيستند و در هر طول روزي گل مي دهند مثل گوجه فرنگي ، ذرت

گروه بندي گياهان زراعي باغي بر اساس شدت نور :
هر چه شدت نور بيشتر باشد فتوسنتز بيشتر مي شود و در نتيجه محصول بيشتر توليد مي گردد . گياهان زراعي غالباً به نور زياد احتياج دارند. طبق اين نياز گياهان به چهار دسته تقسيم مي شوند:
گياهان سايه دوست مثل سرخس، فيکوس
گياهان آفتاب دوست مثل غلات، حبوبات
گياهان سايه آفتاب دوست مثل حسن يوسف – سيکلامن
گياهان غيرحساس، مانند ماگنوليا
 

  پاسخ نامه فصل اول

فصل اول _ قسمت دوم
وظيفه برگ , رشد و نمو در گياهان , پوشش بذر و..

  وظيفه برگ :

انجام عمل فتوسنتز تعرق، تعرق و تبادل گازها و تا حدي ذخيره مواد غذايي مي باشد. انواع برگ به دو دسته ساده و مرکب تقسيم مي شوند. در برگ هاي ساده پهنک تقسيم نشده در برگ هي مرکب به چند بخش مجزا بنام، برگچه تقسيم مي شود.

  رشد و نمو در گياهان

فرايند رشد و نمو شامل همه رويدادهايي مي شود که به ساخته شدن يک جاندار کامل با همه اجزاي پيکرش مي انجامد. رشد و نمو هم جنبه کمي دارد و هم جنبه کيفي. رشد جنبه کيفي و نمو جنبه کمي اين فرايند را شامل مي شود. رشد شامل بزرگ شدن موجود زنده است که با افزايش مقدار سلول هاي بدن و يا با افزايش برگشت ناپذير ابعاد آن ها انجام مي شود. نمو شامل گذشتن از مراحل مختلف است که هر مرحله ويژگي هاي خاص خود را دارد و با مراحل ديگر از لحاظ کيفي متفاوت است.
شروع رشد هر گياه، از بذر شروع مي شود. بذر از سه بخش اصلي (گياهک ، غذاي ذخيره شده، پوشش برگ) تشکيل شده است. ساختمان بذر يک گياه تک لپه اي (ذرت) و يک گياه دو لپه اي (لوبيا) را نشان مي دهد.

  پوشش بذر :

نقش حفاظت از پوسيدگي و محله موجودات ذره بيني را دارد.  

  مواد غذايي ذخيره شده :

غذاي مورد نياز گياهک را در ابتداي رشد تا زمان خروج از خاک تأمين مي کند.  

  گياهک :

گياه کوچک و اوليه است و يک محور دو قطبي دارد که بعد از رشد و خروج از بذر از يک طرف ساقه و از طرف ديگر ريشه گياه آينده را به وجود مي آورد.
دانه بذر بعد از قرار گرفتن در خاک، در اثر جذب آب متورم مي شود، همزمان با آن آنزيم هاي موجود در بذر فعال مي شوند و مواد غذايي ذخيره شده را براي گياهک به صورت قابل جذب درمي آورد. گياهک رشد کرده و ابتدا ريشه چه تشکيل مي گردد که پوشش بذر را شکافته و به درون خاک نفوذ مي کند. سپس ساقه به وجود مي آيد که در جهت مخالف ريشه چه رشد مي کند و از خاک خارج مي شود. ريشه چه و ساقه چه حاصل از جوانه زني بذر تا بوجود آمدن ريشه اصلي و استقرار آن در خاک و به وجود آمدن برگ هاف غذاي مورد نياز خود را از مواد ذخيره شده تأمين مي کند.
پس از آن گياه مستقل شده و با عمل فتوسنتز و جذب مواد معدني و آب از خاک خواهد ساخت. مراحل رويش بذر يک گياه دو لپه اي و مراحل رويش بذر يک گياه تک لپه اي را نشان مي دهد. آهنگ رشد در ابتدا آرام و به تدريج سريع تر مي گردد و پس از رسيدن گياه به حد نهايي خود، متوقف مي شود.

  رشد گياه توسط 2 عامل:

1- فتوسنتز (توسط برگها)
2- جذب آب و مواد معدني (توسط ريشه ها) بعد از جوانه زدن بذر انجام مي شود. عناصر مورد نياز گياه ( مثل ازت – فسفر – پتاسيم – کلسيم – گوگرد ... ) همراه با آب از طريق ريشه ها، به ويژه تارهاي کشنده جوان، جذب گياه مي شوند.  

  عوامل مؤثر در رشد و نمو گياهان
عوامل مؤثر رشد و نمو گياهان :

دروني (ارثي ):
اين عامل موجب مي شود که دانه گندم، همواره گندم توليد مي کند نه برنج)

بيروني (محيطي):
(اين عامل تعيين مي کند که آيا اين گياه قوي يا ضعيف ، سبز يا زرد رنگ خواهد شد)  

  عوامل محيطي (عوامل بيروني)

عواملي هستند که در صورت کنترل آن ها طبق نياز گياه، امکان رشد بيشتر و دستيابي به حداکثر توانايي هاي ارثي را فراهم مي کند. اگر ساليان متمادي وقت و هزينه صرف کنيم و گياهان را از نظر عوامل ارثي اصلاح کنيم ولي عوامل محيطي لازم براي رشد آن ها را فراهم نکنيم، رسيدن به حداکثر ، غيرممکن خواهد بود.
عوامل محيطي در رشد و نمو گياهان به صورت مستقيم و غيرمستقيم تأثير دارند از جمله:
1- ايجاد تغيير در اندام ها و ساختمان گياه
2- تغيير در سرعت فعل و انفعالات بيوشيميايي مثل فرايندهاي تنفس و فتوسنتز
3- تنظيم مراحل مختلف رش گياه نظير زمان گل دادن يا رسيدن محصول.
هوا – آب – خاک – نور – حرارت – باد عوامل اصلي محيطي و مؤثر در رشد و نمو گياهان مي باشند.  

  هوا :

سه گاز عمده تشکيل دهنده هوا (نيتروژن – اکسيژن – گاز کربنيک) مي باشند که رشد گياه مؤثرند.
نيتروژن (ازت) موجود با اينکه 78 درصد حجم هوا را تشکيل مي دهد ولي به طور مستقيم به وسيله گياه قابل جذب و استفاده نيست. وفقط بعضي از گياهان مانند (شبدر، يونجه ، ماش ، خود و باقلا و ...) مي توانند به کمک باکتري هاي موجود در گره هاي ريشه خود اين گاز را از هوا جذب کرده و به صورت ازت قابل جذب گياه تبديل نمايند. لازم است که با استفاده از انواع کودهاي شيميايي نيتروژندار نياز گياهان به اين عنصر از طريق خاک فراهم شود.  

  اکسيژن O2 :

21 درصد حجم هوا را تشکيل مي دهد و براي تنفس گياه ضروري است. با کم شدن اکسيژن تنفس گياه مشکل مي شود در نتيجه رشد و نمو گياه مختل مي شود و محصول از نظر کيفي و کمي کاهش مي يابد.  

  گاز کربنيک co2 :

اين گاز 3 درصد حجم هوا را تشکيل مي دهد. مهمترين گاز در رشد گياهان محسوب مي شود. خلاصه عمل فتوسنتز که با وجود co2 انجام مي شود:

در ضمن گاز co2 حرارت انعکاس يافته از سطح زمين را جذب و هواي اطراف کره زمين را گرم مي نمايد در نتيجه در رسيدن محصول و افزايش آن مؤثر مي باشد.
آب : اهميت آب در توليد محصولات زراعي و باغي غير قابل انکار است. در حدود 80 درصد ساختمان گياه از آب تشکيل شده است.(آب از نظر مقدار بيش از ساير مواد مورد احتياج گياهان است) در بذرهاي خشک 3 درصد و در بافت هاي چ وبي در حال خراب 40 درصد و در ميوه هاي آبدار مثل هندوانه 95 درصد ديده مي شود.  

  علل نقش و اهميت آب در رشد و نمو گياهان :

1- آب جزء عمده و تشکيل دهنده پروتوپلاسم سلول هاست.
2- آب به عنوان يک حلال است که عناصر معدني در آن محلول شده، از طريق ريشه وارد گياه مي شوند.
3- آب نقش انتقالي مواد غذايي در داخل گياه را دارد
4- آب نقش در فرآيند فتوسنتز دارد.
5- آب چون باعث تورم سلول هاي در حال رشد مي شود به اين ترتيب شکل و ساختمان آن ها را تأمين مي کند
6- بيش از هر ماده ديگري آب توسط گياه جذب و دفع مي شود ( به صورت بخار آب)
7 – آب در تنظيم حرارت گياه، تبخير و تعرق دخالت دارد.
جذب آب توسط ريشه هاي مويين گياه که ويژه اين کار هستند صورت مي گيرد.
اگر بين جذب آب و تبخير تعادل برقرار باشد، تمام اعمال حياتي گياه به طور طبيعي انجام مي گيرد و گرنه در رشد و نمو گياه اختلال به وجود مي آيد.
رطوبت مورد نياز گياه نبايد از حد معيني (ظرفيت زراعي) پايين تر بيايد. اين رطوبت يا از طريق نزولات جوي و يا با انجام آبياري در اختيار گياه قرار مي گيرد. در صورتي که در يک منطقه تمام رطوبت مورد نياز گياه از نزولات جوي تأمين شود گياهان به صورت ديم کشت مي شوند. تقسيم بندي گياهان از نظر آب مورد نياز براي رشد متعادل سه گروه مي باشد:
- هيدروفيت ها گياهاني هستند که به آب زيادي نيازدارند و لزوماً در خاک اشباع شده از آب مي توانند به حيات خود ادامه دهند مثل نيلوفر آبي
- مزوفيت ها :
نياز به آب متوسط دارند مثل نخل زميني
- گزروفيت ها :
با آب کم مي توانند رشد و نمو کننده مثل کاکتوس  

  خاک :

گياه در خاک رشد مي کند. خاک تأمين کننده مواد غذايي مورد نياز گياه و تأمين کننده هواي لازم براي تنفس ريشه مي باشد. محل ذخيزه آب و محل استقرار خاک است و از اين رو در رشد و نمود گياهان اهميت بسزايي دارد.
با شناسايي مواد غذايي مورد نياز گياهان وشرايط فيزيکي شيميايي خاک ها، مي توان گياه مناسب هر نوع خاک را انتخاب کرد. مثلاً يونجه در خاک هاي آهکي رشد و نمو مي کند و سيب زميني در اين خاک ها محصول خوبي نمي دهد و يا چاي در خاک هاي اسيدي قادر به رشد است .  

  نور :

نور از امواج الکترو مغناطيسي ست که داراي انژري ست. سه ويژگي نور که در رشد و نمو گياهان نقش دارد (کيفيت ، کميت ، طول مدت تابش) مي باشند.  

بخش اول – گياه و عوامل مؤثر در رشد آن
فصل اول

  گياه :
ارزش و اهميت غذايي محصولات زراعي و باغي

بدن انسان روزانه به مقدار معيني هيدروکربن، پروتئين ، چربي ، ويتامين و املاح نياز دارد بخش قابل توجهي از اين مواد بامصرف انواع گياهان زراعي و باغي تأمين مي شود.
در يک بررسي آماري، مشخص شد که تقريباًٌ دو سوم جمعيت دنيا به گونه اي دچار سوء تغذيه و آثار آن هستند. علت اصلي اين معضل، عدم مصرف انواع مواد غذايي و يا عدم تعادل بين مواد ضروري مورد نياز انسان در غذاي روزانه اوست. اين افراد به دليل فقر، مواد حاوي پروتئين و انواع سبزيجات و ميوه جات را کمتر استفاده مي کنند و نياز غذايي خود را با خوردن انواع غلات (گندم و برنج) تأمين مي نمايند. بخش عمده اندوخته غلات را هيدرات کربن و قسمتي از آن را پروتئين و مقدار کمي چربي و ويتامين تشکيل مي دهد. نيشکر و چغندر قند داراي مقدار زيادي مواد قندي هستند، ماش و نخود، عدس و لوبيا سرشار از پروتئين اند و سويا و بادام زميني و آفتابگردان مقار بسيار زيادي چربي دارند. در بين محصولات باغي، خشکبارها و انواع آجيل داراي بالاترين ارزش غذايي هستند، چون هم انرژي زايند و هم حاوي مقادير فراواني پروتئين، املاح و ويتامين مي باشند. بديهي است که تنها با پيشرفت علم و دانش کشاورزي مي توان مايحتاج غذايي جمعيت رو به افزايش انسان ها را تأمين نمود.

  ارزش اقتصادي محصولات زراعي و باغي

توليد محصولات زراعي و باغي در هر کشور نقشي سرنوشت ساز و حياتي است. در کشورهايي که شرايط لازم براي کشاورزي وجود دارد، معمولاً محور سياست هاي اقتصادي دول بر توسعه کشاورزي استوار است . کشورهايي که به هر دليلي از امکانات کشاورزي برخوردار نيستند چاره اي جز وارد کردن انواع محصولات زراعي و باغي ندارند.
خوشبختانه در ايران به دليل وسعت زياد زمين هاي کشاورزي و تنوع آب و هوايي، امکان کاشت انواع محصولات زراعي، سبزيجات و ميوه جات فراهم است. ولي در حال حاضر به علت رشد روز افزون جمعيت، علي رغم افزايش ميزان توليدات زراعي و باغي، مجبوريم سالانه بخشي از غذاي مورد نياز خود را از خارج وارد کنيم. توليد محصولات زراعي و باغي زمينه اشتغال بخش عظيمي از جمعيت کشور را فراهم نموده است.
در مجموع توليدات، محصولات باغي (ميوه ها و سبزيجات و گياهان زينتي) در مقايسه زراعي از نظر اقتصادي و صدور به کشورهاي ديگر اهميت بيشتر دارد.
جدول 2-1 در صفحه 5 نشانگر توليد کننده هاي مهم محصولات باغي است. تلاش بر اين است که در توليد محصولات زراعي نيز از حد خودکفايي فراتر رويم ، و با به کارگيري روش هاي به نژادي و به زراعي و توليد بيشتر، امکان صادرات اين محصولات را نيز فراهم کنيم. در جداول زير نرخ خودکفايي چند محصول مهم ذکر شده است.

  ساختار گياهان (اندام هاي گياه )

ريشه ، ساقه و برگ مهم ترين اجزاي گياهان محسوب مي شوند. در اين بخش به طور مختصر، با ساختمان هر يک از اين ا جزا و وظايف آن ها آشنا خواهيد شد.

  ريشه :

اولين عضو يک گياه که از بذر کاشته شده خارج مي شود و با محيط اطراف خود (خاک) تمام برقرار مي کند، ريشه نام دارد.

وظائف ريشه عبارت است از :
نگه داشتن پيکر گياه در خاک، جذب آب و مواد معدني از خاک و انتقال آن به ساقه و ذخيره مواد غذايي.
ريشه معمولاً در جهت خاک و ثقل زمين رشد مي کند و يا به عبارتي داراي ژئوتروپيسم (زمين گرايي) مثبت است. به علاوه ريشه داراي هيدروتروپيسم (رطوبت گرايي) مثبت نيز هست. يعني به طرف رطوبت رشد و حرکت مي کند

  انواع ريشه از نظر منشأ :

1 – ريشه اوليه :
ريشه اوليه از جوانه زدن بذر به وجود مي آيد و در خاک به صورت عمودي پايين مي رود.

2- ريشه فرعي :
از رشد ريشه اوليه انشعاباتي به وجود مي آيد که معمولاً به صورت افقي در خاک گسترش مي يابند. به اين انشعابات ريشه هاي فرعي مي گويند.

3- ريشه هاي نابجا:
به ريشه هايي که در جاهايي غير ازمحل ريشه اوليه به وجود مي آيند، ريشه هاي نابجا گفته مي شود. مثل ريشه هايي که بر روي قلمه ها( قلمه شمعداني) پديدار مي گردد. در ذرت و خرما ريشه هاي نگهدارنده از اولين گره هاي ساقه، توليد شده، در خاک رشد مي کنند و به استحکام گياه کمک مي نمايند.(شکل 3-1 صفحه 9)

  انواع ريشه از نظر شکل ظاهري و نحوه توسعه :
ريشه راست :

اگر ريشه اوليه به عنوان ريشه اصلي عمل کرده، با کمترين انشعاب به طرف پايين برود به آن ريشه راست يا مستقيم مي گويند (ريشه پنبه ، لوبيا، گردو) ريشه هاي راست ممکن است بزرگ و ضخيم بشوند و به صورت غده درآيند. ريشه هاي غده اي (ذخيره اي) در خود مواد غذايي ذخيره مي کنند، مانند چغندر قند و هويج، ترب و تربچه، ريشه غده اي در برخي گياهان مانند کوکب به صورت مرکب مي باشد.  

  ريشه افشان :

وقتي که ريشه عمدتاً از ريشه هاي جانبي به وجود مي آيد و فاقد يک محور اصلي باشد و به صورت انشعابات کم قطر و پراکنده باشند ، به آن ريشه افشان مي گويند. مانند ريشه ذرت، گندم، برنج، چمن و ..  

  يقه (طوقه) :

محل اتصال ساقه به ريشه را طوقه (crown) مي نامند. از محل طوقه برخي از گياهان تيره غلات ( گندم و برنج و ...) هم چنين گوجه فرنگي و لوبيا ريشه هاي فراواني خارج مي شود که وظيفه ريشه هاي اصلي را به عهده دارند. شناخت اين محل براي نهال کاري و نشاکاري اهميت زيادي دارد. چنانچه طوقه گياه در خاک فرو رود ممکن است دچار پوسيدگي شود و اگر بالاتر از خاک واقع شود، قسمت هايي از ريشه که در معرض هوا قرار مي گيرد، از بين مي رود.  

  ساقه :

بخش هوايي گياه که از خاک خارج مي شود، ساقه ناميده مي شود. ساقه هوايي گياه حامل محور اصلي جوانه انتهايي ، جوانه هاي کناري، برگ ها و شاخه هاي فرعي، گل ها و ميوه هاست. ساقه بر خلاف ريشه ژئوتروپيسم منفي دارد و در نتيجه در جهت عکس ريشه رشد مي کند. وظائف ساقه به شرح زير است :
1- هدايت آب و مواد غذايي جذب شده توسط ريشه، برگ ها و انتقال و توزيع مواد غذايي ساخته شده در برگ ها به ساير قسمت هاي گياه.
2- نگهداري اندام هاي هوايي گياه
3- ساختن مواد غذايي در ساقه هاي جوان حاوي کلروفيل
4- ذخيره مواد غذايي  

  انواع ساقه :

1 – ساقه هاي هوايي
2 – ساقه هاي زيرزميني  

  1 – ساقه هاي هوايي :

ساقه هايي هستند که در خارج از زمين رشد مي کنند و از نور آفتاب بهره مند مي شوند. ساقه هاي هوايي به سه صورت ديده مي شوند :

الف – ساقه هوايي معمولي :
اين گونه ساقه ها به طور قايم قرار دارند و به شکل هاي مختلف مانند ساقه هوايي همراه با شاخه هاي منشعب (مثل پنبه و گردو) ساقه بدون انشعاب (مانند خرما) ساقه هاي تو خالي فاقد انشعاب( مانند غلات) و ساقه هاي گوشتي ( مانند کلم قمري و کاکتوس) ديده مي شوند.

ب - ساقه هوايي خزنده :
اين گونه ساقه ها استحکام زيادي ندارند و به همين علت روي سطح زمين مي خزند ( گوجه فرنگي – توت فرنگي – مو و سجافي )

ج – ساقه هوايي بالا رونده :
اين گونه ساقه ها حالت ساقه هاي خزنده دارند و بايد به وسيله اي مانند ستون، درخت و قيم تکيه دده و بالا روند ( مانند لوبيا – نخود فرنگي)

  2 – ساقه هاي زيرزميني :

ساقه هاي زيرزميني درون خاک قرار دارند و فاقد سبزينه (کلروفيل) هستند. اين ساقه ها محل ذخيره مواد غذايي براي گياه هستند. ساقه هاي زيرزميني به چهار گروه ، ريزوم، غده، پياز حقيقي ( مطبق) و پياز توپر تقسيم مي شوند.

الف – ريزوزوم :
ساقه اي است که زير زمين يا نزديک سطح زمين به طور افقي مي رويد و داراي تعدادي گره، برگ هاي کوچک و جوانه است. گره هاي اين نوع ساقه مي توانند ريشه و هم شاخه و برگ توليد کنند، نعناع – زنبق از اين دسته گياهان هستند.

ب – غده :
ساقه تغيير شکل يافته کوتاه و ضخيمي است و بر روي آن گره هايي قرار دارد که به دليل وجود جوانه (چشمک) بر روي غده قابل تشخيص هستند. فرق غده با ريزوم در اين است که در غده شاخ و برگ از گره ها به وجود مي آيد و سپس شاخه جديد توليد ريشه مي کند. گياهان داراي غده، سيب زمين و کالاديوم (يک نوع گياه زينتي) مي باشند.

ج – پياز حقيقي :
پيازها ساقه هاي تغيير شکل يافته هستند. و داراي فلس، در قسمت تحتاني پيازها ريشه و در قسمت فوقاني از وسط برگ هاي گوشتي، برگ هاي معمولي گياه به وجود مي آيد. از نظر طرز قرار گرفتن فلس به دو صورت ديده مي شوند :

الف – فلس ها روي يکديگر قرار گرفته اند مثل پياز خوراکي – نرگس – لاله
ب – فلس ها روي هم قرار نگرفته اند و فلس خارجي خشک را ندارند. بلکه فلس ها به طور جداگانه به قسمت تحتاني پياز چسبيده اند . (مانند سوسن )
 

  پياز توپر :

ساقه تغيير شکل يافته اي که قسمت داخلي آن پر است و يک يا چند جوانه بر روي قسمت انتهايي دارد. (گلايول – زعفران) تکثير گياه توسط تعدادي پيازچه توپر در قسمت تحتاني پياز توپر صورت مي گيرد.

  برگ :

در اثر رشد و نمو جوانه هاي انتهايي و جانبي ساقه ، برگ توليد مي شود. رشد برگ در مقايسه با ساقه و ريشه محدود است. برگ از دو قسمت اصلي پهنک و دمبرگ تشکيل شده است. پهنک برگ داراي گلبرگ مي باشد. رگبرگ هاي موازي در گندم، پنجه اي در انگور، شاخه اي در (گيلاس) مي باشند.
پهنک برگ گياهان از نظر (شکل – باريک و گرد، بيضي و قلب مانند) ، (نوک (تيز ، گرد و پهن) ، حاشيه ( صاف ، دندانه اي ، مفرس ، کنگره اي ) متفاوت است.

در غلات قاعده پهنک پهن شده و قسمتي از ساقه يا تمام ساقه را مي پوشاند که در اين صورت به آن غلاف يا نيامبرگ مي گويند. در برخي از گياهان مانند گلسرخ و لوبيا دو زايده کوچک برگ مانند يا فلسي شکل در پايين دمبرگ قرار دارد که به آن ها گوشواره مي گويند.

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1- دارو جهت اسهال مزمن ( اسهال خونی )

                       دارو : پوست گیاه شاه بلوط هندی ( Quercus petraea  )

مقدر مصرف : 0/5 تا 2 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 2-

                       دارو :  گل انار ( Punica grantum )

مقدر مصرف : 2تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 3-

                       دارو : تمام گیاه علف هفت بند ( Polygonum aviculare )

مقدر مصرف : 2تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 4-

                       دارو : پوست میوه انار ( Punica grantaum)

مقدر مصرف : 2تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 5-

                       دارو : دانه اسفرزه ( Plantago psylium )

مقدر مصرف : 5تا 10  گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را در یک فنجان آب گرم ریخته مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا خیس خورده شود سپس آنرا با کمی شکر میل کنید .

نسخه شماره 6-  داروی ضد اسهال ( مخصوص بچه ها )

                       دارو : میوه هویج ( Daucus carota )

مقدر مصرف : 50 تا 100  گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را با کمی آب پخته سپس آنرا صاف كرده کم کم به بچه داده شود .

نسخه شماره 7- 

                       دارو : برگ مورد ( Myrtus communis )

مقدر مصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

سخه شماره 8- داروی ضد اسهال ( اسهال خونی )

                       دارو : برنج پاک كرده ( Oriza sativa )

مقدر مصرف : 10 تا 20 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 9-

                       دارو : ریشه ختمی ( Althaca officinalis )

مقدر مصرف : 3 تا 6 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 10- داروی ضد اسهال ( مخصوص بچه ها )

                       دارو : سیب درختی ( Pirus malus )

مقدر مصرف : 1 تا 2 عدد

طرز تهیه :  مقدر فوق را رنده كرده و با مقدری آب بصورت حریره درآورده و با کمی شکر به بچه بخورانید .

نسخه شماره 11-

                       دارو : میوه و دانه به ( Cydonia vulgaris )

مقدر مصرف : 40 تا 50 گرم

طرز تهیه :  میوه را رنده كرده و با مقدری آب بصورت حریره درآورده با کمی شکر میل کنید . دانه را در یک فنجان آب گرم ریخته و به مدت 20 دقیقه باقی بگذارید تا خوب خیسانده شود و سپس با مقدر کمی شکر میل کنید .

نسخه شماره 12-

                       دارو : پوست گیاه  نارون ( Ulmus comperstris )

مقدر مصرف : 40 تا 50 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي ضد ديابت - مرض قند                Anti Diabetic drugs

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1- 

                       دارو :  تخم یا تمام گیاه شنبلیله ( Trigonella foenum - graecum  )

مقدر مصرف : 1 تا 2 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 2- 

                       دارو :  ریزم بید گیاه (مرغ ) ( Agropyron repens )

مقدر مصرف : 5 تا 10 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 3- 

                       دارو :  برگ توت سیاه ( Morus nigra  )

مقدر مصرف : 3 تا 6 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 4- 

                       دارو :  برگ  اوکالیپتوس ( Eucalyptus globulus )

مقدر مصرف : 5 تا 10 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 5- 

                       دارو : پوست دانه لوبیا ( Phasseolus vulgaris )

مقدر مصرف : 7 تا 250 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 6-

                       دارو : برگ درخت گردو ( Juglans regia )

مقدر مصرف : 3تا 7 گرم

طرز تهیه  : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 7-

                       دارو :سیر ( Allium sativum )

مقدر مصرف : 3 یا 6 عدد سیر تازه را همراه با غذا میل کنید .

طرز تهیه  : 12 تا 18 گرم از سیر خشک شده را در یک لیوان آب جوش ریخته مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده و همراه غذا میل کنید .

نسخه شماره 8-

                       دارو :پیاز ( Allium cepa)

مقدر مصرف : 150 گرم همراه غذا میل کنید .

نسخه شماره9 -

                       دارو : ریشه بابا آدم ( Arctium lappa )

مقدر مصرف : روزانه 5 تا 10 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره10-

                       دارو : برگ گزنه ( Urtica urens )

مقدر مصرف : روزانه 5 تا 10 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي بيماريهاي قلبي            Heart disease

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1-  دارو جهت طپش قلب

                       دارو : ریشه سنبل الطیب ( Valeriana officinalis)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان میل کنید.

نسخه شماره 2-  دارو جهت طپش قلب با منشا عصبی

                       دارو : برگ و گیاه گل گاو زبان ( Borago officinalis)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه  بار هر بار یک فنجان یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 3-  دارو جهت  ضعف قلب

                       دارو : برگ بادرنجبويه ( Melissa officinalis)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 4-  دارو ی مقوی قلب

                       دارو : تمام گیاه اسطوخودوس  ( Lavandula angustifolia)

 مقدر مصرف :  5 تا 10 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 5-  دارو ی مقوی قلب

                       دارو : گل زالزالک  ( Crataegus monogyna)

 مقدر مصرف :  2 تا 3 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

توجه : این دارو  علاوه بر این با مقدر مصرف فوق درای کاربردهای زیر می باشد :

- جهت تصلب عروق کرونر ( درجه خفیف ) 

- جهت ضعف میو کدر بعد از بیماریهای عفونی

- در مورد عدم تحمل به دیژ یتالین

- جهت اختلال در ریتم قلب

- جهت آسم قلبی

نسخه شماره 6-  دارو ی مقوی قلب

                       دارو : تمام گیاه اسطوخودوس  ( Lavandula angustifolia)

 مقدر مصرف :  5 تا 10 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 7-  دارو  جهت معالج دردهای قلبی

                       دارو : ریشه انجدان رومی ( Levisticum officinalis)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 8-  دارو  جهت  خفقان و درد قلب

                       دارو : تمام گیاه مرزنجوش  ( Origanum majorana)

 مقدر مصرف :  3 تا 6 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید.

نسخه شماره 9-  دارو ی مهیج قلب

                       دارو : برگ نعناع  ( Mentha piperita)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  دو بار هر بار یک فنجان  یک ساعت قبل از غذا میل کنید

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي ضد فشارخون بالا و پايين آورنده فشار خون        Anti hypertensive drugs

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1- 

                       دارو :  برگ گل و گل زالزالک ( Crataegus monogyna)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نسخه شماره 2- 

                       دارو :  دانه و برگ شنبلیله ( Trigonella foenum -graecum)

 مقدر مصرف :  2 تا 5 گرم  و حتی تا 10 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نسخه شماره 3- 

                       دارو :  پیاز گیاه سیر ( Allium sativa)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید. ( یا روز 3تا 4 عدد پیاز را همراه غذا میل کنید )

نسخه شماره 4- 

                       دارو :  برگ و ساقه گیاه دارواش ( Viscum album )

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نسخه شماره 5- 

                       دارو :  ساقه و برگ جعفری ( Apium petroselinum)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نسخه شماره 6- 

                       دارو :  تخم کرفس ( Apium graveolens)

 مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نسخه شماره 7- 

                       دارو :  برگ درخت زیتون ( Olea europea L)

 مقدر مصرف :  3 تا 5 گرم

طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده باشد در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده روزی  سه بار هر بار یک فنجان  میل کنید.

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي ضد التهاب و درد     Anti  inflammatory

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1-                         دارو :  تخم و گیاه شنبلیله ( Trigonella foenum-graceum)

 مقدر مصرف :2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 2-  دارو جهت رفع التهاب دهان و اندام تنفسی            دارو : برگ مریم گلی ( Salvia species)

 مقدر مصرف :2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 3-                         دارو : ریشه شیرین بیان ( ریشه مجو ) ( Glycyrrhiza glabra)

 مقدر مصرف :2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 4-  داروی ضد التهاب                        دارو :  تمام گیاه زرین گیاه ( Dracocephalum kotschyi )

 مقدر مصرف :2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 5-                         دارو :  مَرغ شیندان  ( Agropyrum repence )

 مقدر مصرف :2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 6-                         دارو :  برگ و میوه انگور ( Vitis vinifera)

 مقدر مصرف :4  تا 10 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 7-                         دارو :  ریشه ختمی ( Althaea officinalis)

 مقدر مصرف :3  تا 5  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 8-                         دارو :  تمام گیاه بابونه ( Matricaria chamomilla)

 مقدر مصرف :3  تا 5  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 9-                         دارو :  پوست بید ( Salix species)

 مقدر مصرف :3  تا 5  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 10-    دارو :  گل یا تمام گیاه گلدار اکلیل الملک ( ناخنک )    ( Melilotus officinalis )

 مقدر مصرف : 2  تا 4  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 11-                         دارو :  تمام گیاه مریم نخودی ( Teucerium chamaedrys)

 مقدر مصرف : 3  تا 5  گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره1 - دارو جهت رفع التهاب حاد و مزمن کلیه و مثانه

                       دارو : میوه خشک شده گیاه نسترن ( گل سرخ وحشی )   ( Rosa canina)

مقدر مصرف :  2 تا  4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

توجه : این دارو علاوه بر این با مقدر مصرف مذکور در فوق مورد شروع تشکیل سنگ کلیه و مثانه جهت حل كردن آنها نیز مورد استفاده قرار می گیدر .

نسخه شماره2 - دارو جهت بیماریهای مجاری ادراری

                       دارو : ریشه روناس ( Rubia tinctorum)

مقدر مصرف :  2 تا  4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

توجه : این دارو علاوه بر این  درای خاصیت حل کنندگی سنگهای مثانه نیز می باشد .

نسخه شماره3 - داروی ضد دردهای سنگ کلیه و مثانه

                       دارو : تخم تره ( Allium porrum)

مقدر مصرف :  1 تا  2 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره4 - داروی ضد دردهای کلیه

                       دارو : تخم شوید ( Anethum graveolense)

مقدر مصرف :  1 تا  3 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره5 - داروی ضد  التهاب مجاری درای

                       دارو : گل بنفشه ( Viola odorata)

مقدر مصرف :  2 تا  4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره6  - دارو جهت رفع احتباس ادرار و ضعف مثانه

                       دارو : تمام قسمتهای گیاه به ویژه تخم جعفری  ( Apium petroselinum)

مقدر مصرف :  2 تا  4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره7  - دارو ی ضد دردهای مثانه

                       دارو : میوه کاکنج ( عروسک پشت پدره )  ( Physalis alkekengi)

مقدر مصرف :  5 تا 10 عدد میوه

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

توجه : این دارو علاوه بر این موجب دفع اوراتها ، هم می شود .

نسخه شماره8  - دارو ی  معالج نزله کلیه

                       دارو : تمام گیاه ریحان ( Ocimum basilicum)

مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم  

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره9  - دارو ی  معالج عوارض کلیه و مثانه

                       دارو : میوه یا پوست ریشه گیاه زرشک  ( Berberis vulgaris)

مقدر مصرف :  3تا 4 گرم  

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره9  - دارو ی  معالج عوارض کلیه و مثانه

                       دارو : میوه یا پوست ریشه گیاه زرشک  ( Berberis vulgaris)

مقدر مصرف :  3تا 4 گرم  

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره 11    - دارو ی  جهت رفع التهابات کلیه

                       دارو : برگ یا چوب یا پوسته ساقه غان ( قان ، توس )  ( Betula alba)

مقدر مصرف :  4 تا 8 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

توجه : این دارو باعث خروج آب بدن بدون اینکه بافت کلیه را تحریک کند می شود .

نسخه شماره 12    - دارو جهت بیماریهای مجاری ادراری

                       دارو : تخم گشنیز ( Coriandrum sativum)

مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نسخه شماره 13- دارو جهت رفع عفونت مجاری ادراری

                       دارو : میوه خارخاسک  ( Tribulus  terresteris)

مقدر مصرف :  2 تا 4 گرم

  طرز تهیه  :  مقدر فوق  در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده  روزی سه بار هر بار یک فنجان  بعد از غذا میل کنید .

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي معالج بيماريهاي چشم             Ophthalmic  disease

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1-  جهت درمان تحریکات و آسم چشم

                       دارو : چای ( Thea sinensisnalis)

طرز تهیه ومقدر مصرف  : مقدری چای را دم كرده پس از صاف كردن روزی 2 تا 3 مرتبه چشم را با آن شستشو دهید .

نسخه شماره 2-  دارو جهت ریزش اشک با خارش چشم ، تقویت بینایی و قرمزی چشم

                       دارو : روغن زیتون  ( Olea europea)

روش ومقدر مصرف  : روزی سه مرتبه هر دفعه دو قطره روغن زیتون را در چشم بچکانید .

نسخه شماره 3-  دارو جهت تقویت بینایی یا رفع کم سویی چشم

                       دارو : سیب درختی ( Pyrus malus)

روش ومقدر مصرف  : مصرف روزی چند عدد سیب بعلت درا بودن ویتامین های A و B و C برای تقویت بینایی چشم توصیه شده است .

نسخه شماره 4-  دارو جهت شستشوی چشم

                       دارو : بابونه اصلی ( Matricaria chamomilla)

روش ومقدر مصرف  : مقدر 5 گرم گل بابونه را در یک فنجان آبجوش ریخته مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف كرده چشم را با آن شستشو دهید .

نسخه شماره 5-  دارو جهت درمان شب کوری و تقویت چشم

                       دارو : هویج ( Daucus carota)

روش ومقدر مصرف  : مقدر یک لیوان آب هویج خام را روزانه مصرف کنید .

نسخه شماره 6-  دارو جهت  تقویت چشم

                       دارو : زعفران ( Crocus sativum)

روش ومقدر مصرف  : 0.2 تا 0.5 گرم همراه غذا ميل کنید .

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي معالج زخم و سوختگي                ِDrug promote  healing of wound and ulcer

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1-  دارو جهت درمان سوختگی با آتش

                       دارو : برگ خشک شده درخت چنار  ( Plantanus orientalis)

طرز تهیه و استعمال  : برگها را سائیده و روی موضع پاشیده شود .

توجه : این دارو بطور کلی جهت خشک كردن زخمها مورد استفاده قرار می گیدر .

نسخه شماره 2-  دارو جهت درمان سوختگی با آتش

                       دارو : میوه نارس زیتون ( Olea euroepea)

طرز تهیه و استعمال  : میوه ها را له كرده بصورت ضماد در موضع استعمال کنید .

نسخه شماره 3-  دارو جهت درمان سوختگی با آتش

                       دارو : روغن کنجد ( Sesamum indicum)

روش و مقدر مصرف  : روغن کنجد را بلافاصله بعد از سوختگی به محل سوختگی بمالید .

نسخه شماره 4-  دارو جهت درمان سوختگیها و زخمها

                       دارو : سرشاخه ها گلدار یا برگ گیاه علف چای (هوفاریقون )  (Hypericum perforatum)

طرز تهیه و استعمال  : بصورت پماد در موضع استعمال شود .

نسخه شماره 5-  دارو جهت درمان سوختگی با آتش و زخمهای بزرگ

                       دارو : برگ تازه لبلاب ( عشقه )  ( Hedra helix )

طرز تهیه و استعمال  : بصورت پماد در موضع استعمال شود .

نسخه شماره 6-  دارو معالج سوختگیها با آتش

                       دارو : روغن تخم کتان (Linum usitatissimum)

روش استعمال  :  در موضع استعمال شود .

نسخه شماره 7-  دارو معالج زخمها بویژه زخمهای دیر علاج و زخمهای عمیق

                       دارو : اسانس بابونه اصلی ( Matricaria chamomilla)

روش استعمال  :  در موضع مالیده شود .

توجه : این دارو همچنین جهت معالجه زخمهای بیخ ران و سوختگیها نیز استعمال می شود .

نسخه شماره 8-  دارو جهت رفع آماس و التیام زخمها

                       دارو : برگ یا ریشه یا تمام گیاه گل خطمی ( Althaea officinalis)

طرز تهیه و استعمال  :  به صورت ضماد در  موضع استعمال کنید .

نسخه شماره 9-  داروی آرام کننده و خنک کننده پوست سوخته در اثر آتش یا آفتاب زدگی

                       دارو : روغن زیتون ( Olea europea)

طرز تهیه و استعمال  : در موضع سوختگی یا آفتاب زدگی مالیده شود .

توجه : این دارو علاوه بر این در مورد مارگزیدگی و گزش حشرات و همچنین درمان استسقا و آب آوردن نسوج بصورت موضعی مورد استعمال قرار می گیدر .

نسخه شماره 10- 

                       دارو : برگ یا ریشه یا تمام گیاه پنیرک ( Malva silvestris)

مقدر  استعمال  : 30 تا 50 گرم

طرز تهیه و استعمال : بصورت جوشانده در یک لیتر آب تهیه و سپس جهت شستشوی زخمها استعمال کنید .

نسخه شماره 11-  دارو جهت معالجه زخمها و بریدگیها

                       دارو : تنتور ریزوم یا تمام گیاه همیشه بهار کوهی ( تنباکوی کوهی )   ( Arnica montana)

طرز تهیه و استعمال : تنتور را با آب به نسبت 1 به 2 یا 1 به 3 رقیق كرده و سپس جهت شستشوی زخمها و بریدگیها استعمال  شود .

نسخه شماره 12-  دارو ی التیام دهنده و معالج زخمها

                       دارو : تنور گل همیشه بهار  ( Calendula officinalis)

طرز تهیه و استعمال :  با مقدری آب مقطر رقیق كرده و زخم را با آن شستشو کنید .

نسخه شماره 13-  دارو جهت معالجه سوختگیهای ساده

                       دارو : پیاز ( Allium cepa)

طرز تهیه و استعمال :  پیاز را له كرده روی موضع قرار دهید .

نسخه شماره 14-  دارو ی معالج زخمها

                       دارو : گل گیاه شاه بلوط هندی ( Aesculus hipocastanum)

مقدر استعمال : 20 گرم

طرز تهیه و استعمال :  بصورت دم كرده در یک لیتر آب تهیه و جهت شستشوی زخمها استعمال شود .

نسخه شماره 15-  دارو ی التیام دهنده زخمها

                       دارو : قسمت گوشتدار میوه گردو ( پوسته خارجی ) (Juglans regia)

مقدر استعمال : 50 گرم

طرز تهیه و استعمال :  بصورت جوشانده در یک لیتر آب تهیه و جهت شستشوی زخمها استعمال کنید .

نسخه شماره 16-  دارو ی معالج زخمها

                       دارو : تخم شنبلیله ( Trigonella foenum-graecum)

طرز تهیه و استعمال :  بصورت جوشانده تهیه و جهت شستشوی زخمها استعمال کنید .

نسخه شماره 17-  دارو ی جهت درمان  زخمها

                       دارو : برگ دردوست (عشقه ) ( Hedra helix)

مقدر استعمال : 15 گرم

طرز تهیه :  بصورت دم كرده در یک لیتر آب و جهت شستشوی زخمها استعمال کنید .

نسخه شماره 18-  دارو ی معالج زخمهای دیر جوش

                       دارو : ریشه زنبق ( Iris florentia)

طرز تهیه و استعمال :  ریشه های تمیز را بصورت پودر درآورده و سپس روی زخمها بپاشید .

نسخه شماره 19-  دارو ی معالج زخمها

                       دارو : گل گیاه علف ماهور  ( Verbascum thapsus)

طرز تهیه و استعمال :  بصورت دم كرده تهیه و جهت شستشوی زخمها توصیه نموده اند .

نسخه شماره 20-  داروی ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخمها

                       دارو : برگ گیاه زبان گنجشک ( Fraxinus excelsior)

مقدر استعمال : 3 تا 5 گرم

طرز تهیه و استعمال :  بصورت ضماد تهیه و استعمال کنید .

نسخه شماره 20-  داروی ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخمها

                       دارو : برگ گیاه پده ( Populus euphratica)

مقدر استعمال : 3 تا 5 گرم

طرز تهیه و استعمال :  بصورت ضماد یا آب شستشو تهیه و استعمال کنید .

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داورهاي بند آورنده خونريزي  يا ضد خونريزي       Anti hemorrhage or Haemostatic 

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1- داروی ضد خونریزی

                       دارو : صمغ عربی ( Acacia arabica)

مقدر امصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 2- داروی ضد خونریزی های اعضای داخلی بدن

                       دارو : تمام گیاه آژوکا ( Ajuca reptance)

مقدر امصرف : 3 تا 6 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 3- داروی ضد خونریزی تمام اعضای بدن بویژه ضد خونریزی سینه و ریه

                       دارو : ریشه انجبار ( Polygonum bistorta)

مقدر امصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 4- دارو جهت جلوگیری از خونریزی بینی

                       دارو : گل خشک شده درخت چنار ( Platanus orientalis)

طرز تهیه و استعمال : به صورت پودر تهیه و در بینی ریخته شود .

نسخه شماره 5-  جهت جلوگیری از خونریزی

                       دارو : پوست گیاه شاه بلوط ( Castanea sativa)

مقدر امصرف : 0/5 تا 2 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 6-  جهت جلوگیری از خونریزی های داخلی

                       دارو : برگ یا ریشه یا دانه تمام گیاه گزنه ( Urtica unrens)

مقدر امصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 7-  جهت جلوگیری از خونریزی های داخلی

                       دارو : تمام گیاه علف نقره ای ( Potentilla anserina)

مقدر امصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 8-  داروی معالج خونریزی ها

                       دارو : برگ مورد ( Myrtus commnis)

مقدر امصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نكته خيلي مهم :   ذكر  مورد استعمال داروهاي گياهي تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني اين سايت  ميباشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد .

داروهاي ضد عفوني كننده و ضد باكتري - آنتي بيوتيك -                  Antibiotic & Antiseptic

  نسخه هاي مركب                      نسخه هاي تك دارويي

نسخه شماره 1-  داروی ضد عفونی کننده بویژه جهت اندام تنفسی

                       دارو : تمام گیاه آویشن شیرازی ( Thymus serpyllum)

مقدر مصرف : 2 تا 4 گرم

طرز تهیه  :  مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده در یک لیوان آب جوش ریخته نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس صاف كرده روز سه بار هر بار یک فنجان میل کنید .

نسخه شماره 2-  داروی ضد باکتری و ضد عفونی کننده روده   دارو : پیاز گیاه سیر ( Allium sativum)

مقدر مصرف : 20 تا 50 گرم

طرز تهیه  :  همراه غذا میل کنید .

نسخه شماره 3-  داروی ضد عفونی کننده                        دارو : پیاز  ( Allium Cepa)