از عنوان مطلب تعجب نکنید. اگر شما هم وبلاگ دارید و دست دارین که قالب اختصاصی داشته باشین می توانید به صورت آن لاین و در عرض کمتر از ۱۰ دقیقه قالب دلخواه خود را طراحی کرده و کد مربوطه را دریافت کرده و از آن استفاده کنید.
شما بدون نیاز به هیچ گونه دانش فنی فقط با ورود به سایت http://psyc.horm.org/fa می توانید قالب وبلاگ خود را طراحی کنید. مزیت بزرگ این سایت فارسی بودن آن است. شما در محیطی کاملاً ساده اما قوی می توانید به طراحی قالب وبلاگ خود بپردازید. بهتر است پس از وارد شدن به این سایت تا پایان بارگذاری صبر کنید سپس پس از اتمام بارگذاری (که سریع انجام می شود) می توانید حتی به صورت آفلاین نیز اقدام به طراحی قالب اختصاصی وبلاگ کنید .
مزیت دیگر این سایت این است که شما امکان ساخت قالب وبلاگ برای سرویس هایی نظیر بلاگ فا ، پرشین بلاگ ، میهن بلاگ و … را دارید. قالب سازی با این سایت بسیار آسان و فاقد تبلیغ های اضافی است. پس چرا معطل هستید ؛ اگر می خواهید قالب اختصاصی داشته باشید و بازدید شما هم با این کار زیاد بشه و هم نظر بازدید کنندگان را جذب کنید به این سایت









پيام كوتاه مخصوص روز پدر ! [ July 16, 2008 ] --- بابا دوست دارم بابت تمام زحماتي که کشيدي دستانت را مي بوسم و ممنونتم --- پدر جان ، باش و با بودنت باعث بودن من باش . روزت مبارک . از صميم قلب دوستت دارم . . . --- پدر جان با تمام وجود دوستت دارم . روزت مبارك . --- نمک بر زخم من شيرين تر از خواب سحر گردد ، جگرها خون شود تا يک پسر مثل پدر گردد . --- باباي عزيزم ، روز پدر رو بهت تبريك ميگم و صميمانه بر دستاي پينه بستهات بوسه ميزنم . --- پدرم با صمیم قلب از تو تشكر میكنم ، نه به خاطر اینكه به من محبت كردی و جوانمردیم آموختی ، نه به خاطر اینكه راه و رسم مردانگیم آموختی ، به خاطر اینكه با آن سیلی كه به من زدی ، عشق و صفا و آزادگیم آموختی . پدر جان روزت مبارك . --- پدر ، نام تو تكیه گاه من است . روز پدر رو خدمت شما پدر عزیزم تبریك عرض میكنم . --- این اس ام اس جهت تبریك گفتن بچه های كوچك به باباشون هست و برای بقیه سنین توصیه نمیشود ، حتی شما دوست عزیز : بابای من بهترین بابای دنیاست ، هی . بابای من روی سر همه باباهاست ، هی
--- سلام بابا جون . امروز كه داشتم به تقویم نگاه میكردم متوجه یه چیز عجیب تو اون شدم ، نوشته بود : چهارشنبه 26 تیر 1387 ، 13 رجب 1429 ، 13 ژوئن 2008 مصادف با تولد امام اول شیعیان ، حضرت علی (ع) و روز پدر . خواستم ازتون بپرسم واقعا حقیقت داره یا نه !!؟؟
*به نگاه پدرم خنده هميشه جاري است *با حضورش به خدا خانه به جان ميايد
*پدرم در همه خاطره هايم پيداست *پدرم يك غزل خسته ولي پرمعناست
*پدرم خسته نباشي پدر محبوبم*بوسه بر تاول دست تو پدر جان زيباست
*روز پدر وميلاد امام علي (ع)مبارك
|
|
||||
![]() |
رييس گروه طب اسلامي – طب سنتي فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران از تدوين دانشنامه دايرهالمعارف تخصصي پزشكي اسلام و ايران براي نخستين بار در جهان خبر داد و گفت: اين دايرهالمعارف شامل دو هزار مدخل و هر مدخل داراي دو صفحه است.
به گزارش خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر علي اكبر ولايتي در حاشيه نخستين كنگره دانش پزشكي مردمي ايران زمين، با بيان اين كه اين دايره المعارف در چهار مجلد يك هزار صفحهيي جمعا در چهار هزار صفحه منتشر خواهد شد، گفت: اين طرح پژوهشي چهار سال پيش در فرهنگستان علوم پزشكي كشور مطرح و تصويب شد.
وي، با بيان اين كه تا اوايل سال آينده نخستين جلد اين مجموعه با حدود 500 مدخل چاپ و منتشر خواهد شد، افزود: تاكنون به صورت مقدماتي سه كتاب از جمله مدخلنامه، شيوه نامه و يك جلد مصور پزشكي اسلام و ايران به سه زبان فارسي، انگليسي و عربي منتشر شده است.
رييس گروه طب اسلامي – طب سنتي فرهنگستان علوم پزشكي، با اشاره به زمان بندي 10 ساله براي اجراي اين طرح پژوهشي افزود: هم اكنون با گذشت چهار سال از آغاز آن 40 درصد كار طي شده است.
به گفته وي، اين طرح پژوهشي با مسئوليت وي و با همكاري دكتر معطر، دكتر شمس اردكاني، دكتر مصدق و مرحوم دكتر ابوتراب نفيسي و مرحوم دكتر محمود نجم آبادي انجام شده و پيگيري ميشود.
به گزارش ايسنا، دكتر ولايتي، در افتتاحيه اولين كنگره دانش پزشكي مردمي ايران زمين نيز گفت: طرح اوليه طب عاميانه (پزشكي مردمي) با واكنشهاي منفي مواجه شد كه ناشي از عدم اطلاع كافي از اين علم بود.
وي، طب مردمي را به مثابه ادبيات مردمي برشمرد و افزود: دكتر قريب با تجسس در ادبيات روستاهاي تاجيكستان زبان دري را ريشه يابي كرد.
رييس گروه طب اسلامي – طب سنتي فرهنگستان علوم پزشكي، طب سنتي را شامل دو بخش دانست و افزود: بخشي از آن توسط بزرگان مكتوب و برخي در طب مردمي برگرفته از نتايج تحقيق گذشتگان است.
دكتر ولايتي، با اشاره به بي نسخه بودن اطلاعات عوام و جا افتادن آن در اذهان گفت: وقتي علم از دست متخصصان خارج و به دست عوام برسد ضمن كاربردي شدن عوام زده نيز ميشود.
وي به تبديل مقاله طب عاميانه به كتابي 400 صفحهاي در تدوين دايره المعارف پزشكي اسلام و ايران اشاره كرد و افزود: با استفاده از تجارب مردمي ميتوان به اثر تسكيني گياهان در سرفه، درد و يا اعصاب پي برد.
به گزارش ايسنا، دكتر فرسام، استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران نيز با بيان اين كه در طب عاميانه مردم شيوههاي درماني بر ميگزينند كه براي شناخت آن نيازمند مردم شناسي و جامعه شناسي هستيم، گفت: پزشكي مردمي جزئي از طب سنتي است.
به گفته وي، وجود اين باورها و اعتقادات عاملي براي تسريع در بهبود بيماري به شمار ميرود.
انتهاي پيام
كد خبر: 8710-00658
رشته طب سنتي در مقطع دكتري تخصصي در شوراي عالي برنامهريزي وزارت بهداشت تصويب شده است.
به گزارش سرويس صنفي آموزشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با توجه به موافقت شوراي عالي گسترش و برنامهريزي علوم پزشكي، رشته طب سنتي از مقطع كارشناسي ارشد به دكتراي تخصصي Ph.D ارتقا يافته است.
بر اين اساس، آزمون دكتراي تخصصي(Ph.D) طب سنتي همراه با آزمون دكتراي تخصصي ساير رشتههاي علوم پزشكي در آبان 88 برگزار ميشود.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور - ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).
موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.
اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينهها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.
|
تهيه كننده كميسيون استاندارد روش نمونه برداري از محصولات كشاورزي جهت آزمون آفلاتوكسين | ||
|
رئيس | ||
|
محقق بازنشسته مؤسسه بررسي آفات و بيماريهاي گياهي و مشاور فني مؤسسه استاندارد |
دكتر در علوم حشره شناسي |
آگه - علي اكبر |
|
اعضاء | ||
|
پژوهنده مؤسسه بررسي آفات و بيماريهاي گياهي |
ليسانس شيمي |
طيبي - جميله |
|
دبير | ||
|
كارشناس مسئول بخش كشاورزي مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران |
ليسانس بيولوژي |
حربي - كتايون |
فهرست مطالب
بسمه تعالي
پيشگفتار
استاندارد روشهاي نمونه برداري از محصولات كشاورزي جهت آزمون افلاتوكسين كه بوسيله كميسيون فني روشهاي نمونه برداري تهيه و تدوين شده و در چهل و هشتمين كميته ملي استاندارد فرآوردههاي كشاورزي و غذائي مورخ 1364/8/29 مورد تائيد قرار گرفته , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذر ماه 1349 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر ميگردد .
براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم تجديد نظر قرار خواهند گرفت تو هر گونه پيشنهادي تكه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .
بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده نمود .
در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .
لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است .
الف : منابع داخلي
1 ـ استاندارد ملي ايران شماره 938 ـ جدولهاي بازرسي نمونهاي ـ بخش اول
2 ـ استاندارد ملي ايران شماره 940 ـ واژههاي آماري
3 ـ استاندارد ملي ايران شماره 1036 ـ روش نمونه برداري خشكبار
4 ـ استاندارد ملي ايران شماره 2305 ـ روشهاي نمونهگيري تصادفي و چگونگي استفاده از جداول اعداد تصادفي
مايكوتوكسينها يا سموم قارچي سمومي هستند كه همراه با نشو و نماي بعضي از قارچها روي محصولات مختلفي در شرايط خاص توليد ميشوند . از مهمترين مايكوتوكسينها آفلاتوكسين را ميتوان نام برد كه عمدتأ توسط گروه قارچهاي آسپرژيلوس فلاووس Aspergillus flavus و آسپرژيلوس پارازيتيكوس Parasiticus.A روي مواد غذائي توليد ميگردد و نظر به اهميتي كه وجود اين سم در مواد غذائي مورد مصرف انسان و دام و در جهت به خطر انداختن سلامتي و بهداشت دارا ميباشد , لذا نمونه برداري صحيح از كالاهاي مورد نظر نقش مهمي را در تشخيص و تخمين اين سم ايفا مينمايد . لازم به توضيح است كه بروز آلودگي به آفلاتوكسين در اكثر موارد محموله آلودگي شديد و در قسمتهاي ديگر همان محموله بسيار خفيف بوده يا اصلا بروز نكند . با توجه به مطالب فوق الذكر لزوم ارائه روشهاي نمونه برداري مناسب امري ضروري است .
ب ـ منابع خروجي
5- International standard organization “ISO” 542 – 1980
Oil seeds – sampling
6- “ISO” 950 – 1979 – cereals – sampling
7- “ISO” 951 – 1979 – pulses in bags – sampling
8- Sampling and sample preparation
mycotoxin training course, 1983, section A: 13, 14
tropical development and research institue London
9- Sampling and sample preparation of samples for analysis
Aflatoxin training course, 1977 – Isfahan university – Iran
10- Dr.B.D. Jones
the occurrence of aflatoxins in edible nuts sampling and analysis
11- D.V. Lindley and J.G.P. Miller, 1970
Cambridge elementary statistical tables
12- Dr. B.D. Jones, 1972, methods of aflatoxin analysis
G. 70, tropical products institue, London
هدف از تهيه و تدوين اين استاندارد تعيين نحوه نمونه برداري , مقدار نمونه و بسته بندي و نشانه گذاري نمونههاي آزمايشگاهي جهت تشخيص و تخمين ميزان آفلاتوكسين ميباشد .
اين استاندارد در مورد روشهاي نمونه برداري از :
2 ـ 1 ـ مغزها و دانههاي روغني نظير پسته , بادام زميني , سويا , تخم پنبه و نظاير آن .
2 ـ 2 ـ غلات نظير , ذرت , گندم , جو و غيره
2 ـ 3 ـ كنجالههاي دانههاي روغني و غيره
جهت تشخيص و تخمين آفلاتوكسين كاربرد دارد .
نمونه برداري در اين استاندارد عبارت از برداشت مقداري از كالاي كشاورزي مورد نظر موجود در بسته بنديها و نقاط مختلف محموله متناسب با حجم و وضعيت آن محموله براي انجام آفلاتوكسين ميباشد .
4 ـ 1 ـ محموله 1: مقداري از يك نوع محصول است كه بر طبق قرار داد در يك نوبت حمل يا تحويل ميشود .
4 ـ 2 ـ بهر2: قسمتي از يك محموله است كه از نظر رقم , درجه , اندازه , بسته بندي و ساير مشخصات داراي ويژگيهاي يكسان ميباشد و در صورت لزوم ميتوان از آنها جداگانه نمونه برداري و آزمايش نمود .
4 ـ 3 ـ نمونه اوليه 3: مقدار نمونهاي است كه از هر يك از بستهها يا نقاط مختلف يك محموله يا يك بهر برداشته ميشود .
4 ـ 4 ـ نمونه كلي 4: مقدار نمونهاي است كه از جمع شدن نمونههاي اوليه برداشته شده از يك محموله يا يك بهر بدست ميآيد .
4 ـ 5 ـ نمونه معرف يا نمونه آزمايشگاهي 5: نمونهاي است كه از نمونه كلي پس از اختلاط كامل برداشته شده و به آزمايشگاه فرستاده ميشود .
منظور از نمونه برداري برداشتن مقداري از محصول مورد نظر به نحوي است كه بتواند معرف مشخصات كلي آن محصول بوده و كافي براي انجام آزمايشهاي لازم باشد .
براي نيل به اين منظور لازم است كه انتخاب بستهها و يا نقاطي كه از آنها نمونه برداري ميشود به طور تصادفي انجام گيرد .
يادآوري 1 ـ نمونه بردار بايد توجه داشته باشد كه بندرت ممكن است تركيب يك بهر از هر لحاظ بخصوص انتشار آفلاتوكسين يكسان باشد لذا بايد تعداد كافي نمونه اوليه برداشته شود كه بتوان از آن نمونه معرف بدست آورد .
يادآوري 2 ـ اگر قسمتي از يك بهر وضعي خاص و غير مشابه با ساير قسمتها داشته باشد ( نظير بسته بنديهاي نامناسب از جمله جعبه يا كارتنهاي شكسته و له شده و يا بستههاي رطوبت ديده يا كالاهاي ته مانده انبار مخلوط با مواد خارجي و همچنين كالاهائيكه ظاهر آنها معرف فساد و يا آلودگي به آفات باشد و نظاير آن ) بايستي از محصولات نامبرده به صورت انتخابي و جداگانه نمونه برداري كرد و اين قبيل نمونهها بايد جداگانه مورد آزمايش و ارزيابي قرار گيرد و نبايستي اين نمونههاي برداشته شده از محصول سالم مخلوط نمود .
براي نمونه برداري از محصولات داخل كيسه و يا فله ميتوان از وسائلي نظير بامبو , بيلچه , ملاقه و يا وسائل اتوماتيك مكانيكي و غيره متناسب با نوع كالا , نحوه بسته بندي و همچنين مقدار نمونه اوليهاي كه بايستي برداشته شود استفاده نمود .
( طبق شكلهاي پيوست 3)
7 ـ 1 ـ نمونه برداري از بسته ( كيسه , كارتن , قوطي , جعبه و نظاير آن :)
به منظور رعايت دقت هر چه بيشتر در امر نمونه برداري و به منظور آنكه نمونههائي كه جهت آزمون افلاتوكسين مورد نمونه برداري قرار ميگيرند هر چه بيشتر معرف كالاي مورد نظر باشند در اين استاندارد دو اصل زير در مورد نمونه برداري از محصولات بسته بندي شده رعايت گرديده است .
الف : حداكثر وزن خالص هر بهر از 50 تن تجاوز نكند .
ب : حداقل تعداد بستههائي كه از آن نمونه برداري ميشود از 2 درصد بستههاي موجود در هر بهر كمتر نباشد .
7 ـ 1 ـ 1 ـ نمونه برداري از بستههاي تا 10 كيلو گرمي :
در صورتي كه وزن خالص محتوي هر بسته كمتر از 10 كيلو گرم باشد به طريق زير عمل نمونه برداري انجام ميپذيرد :
الف : در مورد بسته بنديهاي 7 تا 10 كيلو گرم در صورتي كه كل محموله بيش از 5000 بسته باشد آن را به بهرهاي 5000 بستهاي تقسيم نموده و هر دو بسته در هر بهر را به عنوان يك بسته تلقي كرده و طبق پيوست شماره 1 تعداد بستهها را مشخص نموده و با استفاده از جداول اعداد تصادفي ( پيوست شماره 2) بستهها را انتخاب كرده و طبق استاندارد شماره 2305 ايران نمونه برداري صورت گيرد .
ب : در مورد بسته بنديهاي 5 و 6 كيلو گرمي در صورتي كه كل محموله بيش از 7500 بسته باشد آنرا به بهرهاي 7500 بستهاي تقسيم نموده و سپس هر سه بسته را به عنوان يك بسته تلقي كرده و طبق پيوست شماره 1 تعداد بستهها را مشخص نموده و با استفاده از جداول اعداد تصادفي بستهها را انتخاب كرده و نمونه برداري انجام گيرد .
ج : در مورد بسته بنديهاي تا 5 كيلو گرمي از آنجا كه در اين قبيل موارد معمولا هر چند بسته كوچك در يك بسته بندي بزرگتر قرار گرفته و وزن بسته بزرگ كمتر از 10 كيلو گرم نميباشد بنابراين در اين قبيل موارد عمل نمونه برداري طبق بند 7 ـ 1 ـ 2 صورت ميگيرد .
تذكر : بايستي توجه داشت كه نمونه برداري از بستههاي كمتر از 10 كيلو گرمي كه در آن 2 يا 3 و يا بيش از 3 بسته كوچك به عنوان يك بسته تلقي شده است همانطوري كه در كيسههاي بزرگ از چند نقطه كيسه نمونه برداري ميشود در اين مورد نيز بايد بستههاي فرعي را به عنوان نقاط مختلف كيسه تلقي كرده و از تمام آنها نمونه برداري نمود .
7 ـ 1 ـ 2 ـ نمونه برداري از بستههاي بين 10 تا 20 كيلو گرمي :
در اين گونه موارد چنانچه تعداد كل بستههايي كه بايد نمونه برداري از آنها صورت گيرد تا 2500 بسته باشد با استفاده از جدول پيوست شماره 1 تعداد بستههايي را كه بايد نمونه اوليه از آنها تهيه شود مشخص نموده و سپس اين تعداد بستهها را با استفاده از جداول اعداد تصادفي انتخاب كرده و نمونه اوليه از آنها تهيه گردد .
در صورتي كه تعداد كل بستههاي محموله بيش از 2500 بسته باشد بايد آن را به بهرهاي 2500 بستهاي تقسيم و سپس از هر بهر 2500 بستهاي مطابق جدول پيوست شماره 1 و پيوست شماره 2 نمونه برداري صورت گيرد .
7 ـ 1 ـ 3 ـ نمونه برداري از بستههاي بيش از 20 كيلو گرمي :
در صورتي كه هر بسته كه بايد از آنها نمونه برداري به عمل آيد حاوي بيش از 20 كيلو گرم كالا بوده و مقدار كل محموله كمتر از 50 تن باشد بايد با استفاده از جداول پيوست شماره 1 و 2 تعداد بستهها را مشخص و انتخاب نموده و عمل نمونه برداري را انجام داد .
چنانچه محموله بيش از 50 تن باشد ابتدا بايد محموله را به بهرهاي 50 تني تقسيم كرده و سپس از هر يك از بهرهاي 50 تني بطور جداگانه تعداد بستههاي لازم را طبق پيوستهاي شماره 1 و 2 مشخص و جدا نموده و از آنها نمونه برداري كرد .
7 ـ 2 ـ طرز نمونه برداري از فله :
معمولا محصولاتي كه به صورت فله حمل و نقل يا نگاهداري ميشوند با استفاده از وسائل نمونه برداري مناسب و در يكي از حالات زير مورد نمونه برداري قرار ميگيردند :
ـ در حال حركت ( نظير نوارهاي نقاله و دستگاههاي مكنده هنگام تخليه و نظاير آن )
ـ در انبارهاي كشتي
ـ در واگنها و كاميونها
ـ در هنگام توزين نظير باسكولها
ـ در سيلوها و انبارها
7 ـ 2 ـ 1 ـ نمونه برداري از فله در حال حركت :
در نمونه برداري از محصول فلهاي در حال جريان ( نظير نوارهاي نقاله و دستگاههاي مكنده و امثال آن ) بايستي نمونههاي اوليه با توجه به سرعت جريان كالا بطور مستمر در فواصل زماني معين به نحوي گرفته شود كه از هر 50 تن كالا حداقل يك نمونه كلي گرفته شود .
7 ـ 2 ـ 2 ـ نمونه برداري از انبارهاي كشتي :
وقتي كه نمونه برداري از انبارهاي كشتي در بندر يا در حال تخليه صورت ميگيرد نمونههاي اوليه بايد از نقاط مختلف انبار به تعداد لازم متناسب با حجم انبار و در هنگام تخليه متناسب با سرعت تخليه بطوري گرفته شود كه از هر 50 تن كالا حداقل يك نمونه كلي بدست آيد .
7 ـ 2 ـ 3 ـ نمونه برداري در واگنها يا كاميونها :
چنانچه نمونه برداري در واگن يا كاميون صورت ميگيرد نمونههاي اوليه بايستي با استفاده از وسائل نمونه برداري مناسب ( استوانهاي يا مخروطي ) متناسب با نوع محصول از سه سطح و يا سه ارتفاع بالائي , مياني , و يا پائيني از نقاط مختلف به شرح زير تهيه شود :
الف : واگنها يا كاميونهائي كه حجم بار آنها تا 15 تن است عمل نمونه برداري از 5 نقطه طبق شكل زير صورت ميگيرد .
ب : واگنها يا كاميونهائي كه حجم بار آنها 15 تا 30 تن است عمل نمونه برداري از 8 نقطه طبق شكل زير صورت ميگيرد .
ج : واگنها يا كاميونهائي كه مقدار محصول مورد نمونه برداري در آنها از 30 تا 50 تن است عمل نمونه برداري از 11 نقطه طبق شكل زير انجام ميشود .
7 ـ 2 ـ 4 ـ نمونه برداري در هنگام توزين ( باسكولها )
در صورتي كه نمونه برداري در هنگام توزين (Weigh hoppers) صورت ميگيرد نمونههاي اوليه بايستي با وسائلي نظير نمونه گير استوانهاي يا وسائل مكانيكي , بيلچه و نظاير آن متناسب با روال موجود در هر بند صورت گيرد .
7 ـ 2 ـ 5 ـ نمونه برداري از سيلوها و انبارها ( اعم از پوشيده يا سرباز )
در مورد سيلوها و انبارها نمونه برداري بايد طبق مقتضيات و امكانات موجود انبار يا سيلو با وسائل و نمونه گيرهاي مناسب از نقاط مختلف انبار متناسب با حجم كالا صورت گيرد .
8 ـ تعيين مقدار نمونه به عنوان نمونه معرف يا نمونه آزمايشگاهي
مقدار نمونهاي كه به عنوان معرف از نمونه كلي براي آزمايشگاه تهيه ميشود معمولا به نوع كالا ( بر حسب ريزي , درشتي ) و نوع آزمايشي كه روي آن انجام ميگيرد بستگي دارد .
كمترين مقدار نمونه لازم بر حسب اندازه محصولاتي كه مورد نمونه برداري قرار ميگيرند به قرار جدول زير ميباشد :
يادآوري 1 ـ همانطوري كه قبلا گفته شد هر بهري كه مورد نمونه برداري قرار ميگيرد نبايد از 50 تن بيشتر باشد . بهرهاي بيش از 50 تني را بايد به دو يا چند قسمت 50 تني يا كمتر تقسيم نمود .
يادآوري 2 ـ نمونه بردار بايستي توجه كند كه منظور از انتخاب تعداد كيسه , جعبه و يا بسته براي نمونه برداري اين نيست كه تمام محتوي آن به عنوان نمونه تلقي شود بلكه از هر كيسه , جعبه و يا بسته فقط مقداري كه محاسبه شده است بايد به عنوان نمونه برداشته شود بطوري كه مقدار نمونهاي كه برداشته ميشود با تقريب اضافي مطابق جدول فوق باشد .
9 ـ بسته بندي و نشانه گذاري نمونه
9 ـ 1 ـ بسته بندي : نمونههاي برداشته شده بايد در كيسههاي پارچهاي با بافت ريز , كيسههاي كاغذي محكم و بادوام , قوطيهاي مقوائي كيسههاي پلاستيكي (Polythene) قوطيهاي فلزي و يا ظروف شيشهاي مناسب بسته بندي شود و در كيسهها يا ظروف بسته بندي بايد كاملا بسته و يا مهر و موم گردد .
9 ـ 2 ـ نشانه گذاري
آگاهيهاي زير بايستي روي بستههاي هر نمونه ذكر گردد .
9 ـ 2 ـ 1 ـ نام و مشخصات محصول
9 ـ 2 ـ 2 ـ مقدار كل كالاي نمونه برداري شده
9 ـ 2 ـ 3 ـ وسيله حمل كالا ( نظير واگن , كشتي , كاميون و نظاير آن )
9 ـ 2 ـ 4 ـ مبداء
9 ـ 2 ـ 5 ـ مقصد
9 ـ 2 ـ 6 ـ تاريخ رسيدن به مقصد
9 ـ 2 ـ 7 ـ شماره و تاريخ بارنامه و قرارداد
9 ـ 2 ـ 8 ـ مكان نمونه برداري ( انبار , سيلو , كشتي , كاميون , واگن و نظاير آن )
9 ـ 2 ـ 9 ـ تاريخ نمونه برداري
9 ـ 2 ـ 10 ـ نام نمونه بردار
9 ـ 2 ـ 11 ـ تاريخ ارسال نمونه
تذكر : نمونهها بايستي بلافاصله و با سريعترين وسيله ممكن به آزمايشگاه ارسال گردند و از لحظه نمونه برداري تا رسيدن به آزمايشگاه بايد در جاي خشك و خنك نگاهداري يا حمل شوند .
نمونه بردار بايستي علاوه بر اطلاعات داده شده روي برچسب گزارش نيز كه حاوي وضعيت انبار يا وسيله حمل , وضع كالا , وجود حشرات و ساير آفات انباري و ساير اطلاعاتي كه در وضع كالا يا نمونه مؤثر باشد ( از قبيل رطوبت و حرارت انبار ) تهيه و همراه با نمونه ارسال نمايد .
يادآوري ـ در صورتي كه تعداد بستههاي موجود در محموله يا بهر بيش از 2500 عدد باشد آن را به دو يا چند قسمت 2500 تائي يا كمتر تقسيم و سپس نمونه برداري نمائيد .
1-Consignment
2-Lot
3-Primary sample
4-Bulk sample
5-Contract or laboratory sample
|
ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN |
|
|
|
Institute of Standards and Industrial Research of Iran |
|
|
|
ISIRI NUMBER |
|
|
|
2581 |
|
|
|
|
|
ANALYSIS SAMPLING OF AGRICULTURAL CROPS FOR AFLATOXIN |
|
|
|
|
|
|
|
2nd Edition |
از 172 استاندارد تدوين شده در سال جاري، شش استاندارد
به گزارش ايانا- مهندس حميرا نوروزيزاده ـ معاون نظارت بر تدوين استانداردهاي ملي در دفتر تدوين استاندارد گفت: در راستاي اهميت سلامت غذا و بهداشت كشاورزي، در كميته ملي غذايي و كشاورزي تعداد 18 استاندارد امسال در زمينه غذايي و كشاورزي تدوين شده است كه شش استاندارد ديگر در تير ماه به اين ليست اضافه شد.
وي درخصوص استانداردهاي تدوين شده اظهار داشت: ويژگيها و روشهاي آزمون كرمهاي كاكائويي، گز انگشت پيچ، شكلات و روغنهاي خوراكي مصرف خانوار، ويژگيهاي نوشيدني مالت و آيين كار بهداشتي توليد كنسرو ماهي از جمله اين استانداردها است.
وي در ارتباط با عناوين استاندارهاي تدوين شده در كميته غذايي و كشاورزي در سال 86 تصريح كرد: استقرار سيستم تجزيه و تحليل خطر و نقاط كنترل بحراني در توليد كنسرو و قارچ خوراكي، نگهداري گوشت، تخم مرغ و ماهي در سردخانهها و نكتار انبه از جمله استانداردهاي تدوين شده در زمينه غذايي است.
نوروزي زاده دررابطه با استانداردهاي كشاورزي افزود: مغز هسته انبه براي استفاده خوراك دام، ارزيابي حسي، روش شناسايي، راهنماي عمومي براي ايجاد و ترميم نمودار توصيف حسي و كيفيت خاك جهت تاثير عصاره عناصر قابل حل در آب از ديگر استانداردهاي تدوين شده اخير در زمينه كشاورزي است.
بنا بر اعلام اداره كل روابط عمومي موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران، اولويتهاي تدوين استاندارد براي صنايع غذايي با استعلام از مراجع ذيربط تهيه و تعدادي از آنها جهت تدوين به دبيران واگذار و تعداد ديگري نيز جهت واگذاري در دست اقدام است.
13R-0431-04
مجيد عزيزي
گروه باغباني، دانشكده كشاورزي، دانشگاه فردوسي مشهد
ميوه ها و سبزيها از جمله مهمترين محصولات باغي هستند كه نقش مهمي در تأمين نياز غذايي و سلامت انسان بازي ميكنند. اين گروه از محصولات كشاورزي بدليل داشتن رطوبت زياد فساد پذير هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمده اي از آنها (بين 5 تا 50 درصد) از بين ميروند. ميزان اين ضايعات حتي در برخي موارد تا 80 درصد نيز ميرسد. در اين ميان تره بار بالاترين درصد ضايعات را به خود اختصاص داده اند. كاهش و به حداقل رساندن چنين ضايعاتي به عنوان «برداشت مخفي» ميتواند يكي از راههاي مؤثر در تأمين غذا براي جامعه به حساب آيد. در كشورهايي كه سيستم كشاورزي پيشرفته اي دارند، پيشرفتهاي قابل توجهي در زمينه تكنولوژي پس از برداشت صورت گرفته است. چنين عملياتي نه تنها ضايعات اين گروه از محصولات را به حداقل ميرساند بلكه كيفيت آنها را نيز در طي حمل و نقل، جابجايي، انبارداري و توزيع حفظ خواهد كرد. بخش عمده اي از اين ضايعات را ميتوان با اجراي عمليات صحيح در دوره قبل از برداشت (در باغ يا مزرعه) حذف نمود. مديريت تغذيه، آفات و بيماريهاي گياهي در دوره قبل از برداشت، تكنولوژي صحيح برداشت، تيمارهاي غير شيميايي و استفاده از تركيبات طبيعي براي كنترل ضايعات، عمليات پيش سرمادهي، سيستم هاي بسته بندي جديد، انبارداري صحيح (شامل كليه عمليات در طي انبارداري) و بالاخره حمل و نقل صحيح از مهمترين راهكارهاي موجود هستند كه تا حد قابل توجهي ميزان اين ضايعات را به حداقل ميرسانند. بنابراين كاهش ضايعات اين گروه از محصولات كشاورزي نيازمند اصلاح ساختار توليد اين محصولات از باغ و مزرعه تا انبار و سپس حمل و نقل و بازاررساني و در نهايت مصرف كننده خواهد بود. بالا بردن دانش فني توليد كنندگان، انبارداران، مسئولين ميادين ميوه و تره بار، خرده فروشيها و در نهايت مصرف كنندگان گامي موثر در اين راستا مي باشد. در اين مقاله راهكارهاي كليدي در هر مورد ارائه خواهد شد.
مقدمه
توسعه روز افزون جمعيت نياز به تأمين غذا را روز به روز افزايش ميدهد. به منظور افزايش توليد و رفع هر چه بيشتر مايحتاج بشر راهكارهاي مختلفي چون افزايش سطح زير كشت، افزايش عملكرد در واحد سطح، دستيابي به ارقام برتر، مديريت عمليات زراعي شامل دفع آفات و بيماريها، آبياري، تغذيه، هرس و غيره وجود دارد. در اين بين يكي از راهكارها كه به دست فراموشي سپرده شده است و كمتر مورد توجه قرار مي گيرد كاهش ضايعات پس از توليد است كه محققين به اين بخش اصطلاح «برداشت مخفي» را اختصاص داده اند. محصولات باغي (شامل كليه ميوه ها، سبزي ها و گل و گياهان زينتي) بدليل بالا بودن درصد رطوبتشان و ماهيت فيزيولوژيكي خاصي كه دارند طبيعتا داراي ضايعات بيشتري پس از برداشت ميباشند كه گاهي بسته به نوع محصول ممكن است تا 60% محصول توليدي به اين طريق از دايره مصرف خارج شود. عوامل متفاوتي هم در دوره قبل از برداشت و هم در دوره پس از برداشت در شدت اين پديده مؤثر هستند. برخي از اين عوامل تحت كنترل بوده و انسان قادر است آنها را به نحو صحيح تحت تاثير قرار داده و بدين وسيله ضايعات را به حداقل برساند.
عمليات زراعي و شرايط آب و هوايي قبل از برداشت نقش مهمي در سرعت فرآيندهاي فيزيولوژيكي محصول برداشت شده دارد ولي در اين بين نقش رقم يا كولتيوار نيز بسيار مهم است. موفقيت در انجام عمليات پس از برداشت بستگي زيادي به ماهيت فيزيولوژيكي محصول دارد. عكس العمل محصولات باغباني به شرايط انبارداري علي رقم بقيه صفات تحت تأثير انتخاب طبيعي و انتخاب انساني نبوده است. اخيراً در برنامه هاي اصلاحي محصولات باغي، صفات مرتبط با فيزيولوژي پس ازبرداشت محصول مورد توجه زيادي قرار گرفته است كه مهمترين آنها عبارتند از:
- قابليت خوب جابجايي و كاهش نرم شده ميوه در طي رسيدن بخصوص در گوجه فرنگي. اين عمل با تأثير بر آنزيم پلي گالاكتوروناز و با استفاده از مهندسي ژنتيك صورت گرفته است.
- مقاومت به سرمازدگي در طي انبارداري خصوصا در سيب، آوكادو، موز، خيار، هلو و گوجه فرنگي.
- مقاومت به اسكالد در سيب كه تحت كنترل فرآيند اكسيداسيون آلفا فارنزن است. تحقيقات نشان داده است كه يك ژن در بروز اين عارضه دخالت دارد.
- مقاومت به انبارداري در اتمسفر كنترل شده، غلظت بالاي دي اكسيد كربن و غلظت كم اكسيژن در مورد توت فرنگي دو گروه از ارقام بر اساس محصولات حاصل از تخمير مانند استالدييد و اتانول وجود دارند. ارقام آناپوليس[1] و كاونديش[2] در غلظت بالاي دي اكسيد كربن، استالدييد و اتانول بسيار كمي توليد مينمايند در حاليكه ارقام كنت[3] و هانوي[4] در اثر نگهداري در غلظت بالاي دي اكسيد كربن اتانول و استالدييد بيشتري توليد مينمايند و ضايعات آنها بيشتر است. بنابراين در انتخاب رقم بايد توجه خاصي را مبذول داشت چرا كه در صورت نامناسب بوده رقم انتخاب شده با شرايط و اهداف توليد ممكن است بقيه عمليات باغباني تأثير ناچيزي بر كاهش ضايعات داشته باشد.
شدت نور
شدت نور مناسب نه تنها در افزايش توليد و تكثير در محصول مؤثر است بلكه از بروز عوارض فيزيولوژيكي خاصي چون آفتاب سوختگي نيز جلوگيري ميكند. اين عارضه در گوجه فرنگي بسيار شايع بوده و بخش قابل توجهي از محصول را دچار آسيب ميكند. در شرايطي كه شدت نور زياد است پرورش گوجه فرنگي بصورت داربستي توصيه نميگردد. بعلاوه در اين شرايط بهتر است از ارقامي كه داراي برگ بيشتري ميباشند استفاده نمود تا با سايه اندازي برگها برروي ميوه ها شيوع اين عارضه كاهش يابد. ميوه آفتاب سوخته گوجه فرنگي نه تنها قابليت نگهداري خوبي ندارد بلكه آن را نميتوان به خوبي بصورت مصنوعي رساند. نمونه بارز ديگري از تأثير نور را مي توان در ميزان ويتامين ث و ميزان ماده خشك محصول مشاهده نمود. با افزايش شدت نور در دامنه بهينه ميزان ويتامين ث محصول افزايش مي يابد.
تغذيه صحيح محصولات باغي نقش مهمي در كاهش ضايعات و بهبود كيفيت محصول توليدي و عمر انباري محصولات برداشت شده دارد. در اين بين ازت، فسفر، پتاسيم، كلسيم، بور، مس و موليبدن از اهميت زيادي برخوردارند. ازت بيش از حد نه تنها عدم تعادل اسيد آمينه هاي ضروري و بالطبع عدم تعادل پروتئين را در پي خواهد داشت بلكه مشكلات عديده اي چون تجمع نيترات و كاهش ميزان ويتامين ث را نيز ايجاد ميكند. عوارض فيزيولوژيكي چون توخالي شدن كلم بروكلي، كاهش وزن سيب زميني شيرين در انبار و كاهش عطر و طعم كرفس در نتيجه مصرف ازت بيش از حد است. در كاهو ازت بيش از حد نه تنها منجر به تجمع نيترات گشته و مصرف آن مشكلات خاصي چون بيماري متهموگلوبينيا را ايجاد ميكند بلكه باعث كاهش وزن خشك محصول و كاهش عمر انباري كاهو خواهد شد.
در توت فرنگي نيز كود ازته در سفتي بافت ميوه در طي انبارداري مؤثر است. تيمار ازت همچنين بر مواد جامد قابل حل تاثير قابل توجهي داشته و با افزايش ازت از 126 به 225 كيلو گرم در هكتار مواد جامد قابل حل كاهش مي يابد. بسياري از عوارض ديگر كه در طي انبارداري منجر به افزايش ضايعات ميگردد را ميتوان با تيمار كلسيم برطرف نمود. براي مثال لكه تلخ در سيب، Tip burn در سبزيجات برگي و پوسيدگي گلگاه در محصولات خانواده سيب زمينيان و Black heart در كرفس را ميتوان اشاره نمود. بنابراين لازم است در طي رشد محصول و همچنين در دوره قبل از برداشت بر اساس اصول علمي نسبت به توصيه كودي اقدام نمود تا نه تنها عملكرد مطلوبي حاصل گردد بلكه كيفيت محصول توليدي و عمر انباري آن نيز افزايش يابد.
زمان برداشت
زمان برداشت صحيح محصولات باغي نقش مهمي در عمر انباري و كاهش ضايعات آنها دارد. در طي تكامل فيزيولوژيك ميوه ها و سبزيها تغييرات قابل توجه فيزيكي و بيوشيميايي در محصول صورت ميگيرد. براي مثال ميتوان به كاهش سفتي بافت، افزايش فعاليت آنزيم پلي گالاكتوروناز، افزايش پكتين محلول، تغيير در اسيديته قابل تيتر، مواد جامد محلول و شدت تنفس اشاره نمود. چنانچه محصول ديرتر از زمان مناسب برداشت شود نه تنها عمر انباري آن كاهش مي يابد بلكه ضايعات آن در طي حمل و نقل و جا به جايي افزايش خواهد يافت. اين پديده خصوصاً در محصولات كليماكتريك بارز است و چنانچه محصول زودتر از موقع برداشت گردد كيفيت مناسبي را نخواهد داشت و در طي رساندن مصنوعي ممكن است به آن نتيجه دلخواه نرسيم. بنابراين در مورد كليه محصولات باغي تعيين زمان مناسب برداشت يكي از فاكتورهاي مهم در كاهش ضايعات به حساب مي آيد. زمان مناسب برداشت را ميتوان با آزمايشاتي چون سفتي بافت، نسبت قند به اسيد، تعداد روز پس از گلدهي كامل و حتي واحدهاي گرمايي گرفته شده توسط محصول تعيين نمود. در مورد محصولات مختلف يك يا بيش از يك معيار مورد استفاده قرار ميگيرد و براي هر محصول استانداردهايي نيز تعريف شده است. در ايران به اين عامل مهم كمتر توجه شده است در حالي كه در كشورهاي ديگر چنانچه محصول زودتر يا ديرتر از موقع برداشت گردد نه تنها اجازه فروش به آن داده نمي شود بلكه توليد كننده آن محصول جريمه خواهد. با توجه به مطالب فوق لازم است در هر منطقه و براي هر محصول عمليات برداشت با توجه به معيارهاي صحيح صورت گيرد.
تيمارهاي پيش سرما دهي
عمليات پيش سرما دهي نقش بسيار مفيدي در افزايش عمر انباري و كاهش ضايعات محصولات باغي دارد. تأثير اين عمليات بر برخي محصولات مانند توت فرنگي بسيار بارز بوده و ضايعات اين محصول را شديداً كاهش ميدهد. در ايران به جز موارد جزئي (خصوصاً در مورد توت فرنگي كه بصورت استفاده از كانتينرهاي يخچال دار بلافاصله پس از برداشت است و همچنين بطور تجربي در مورد برخي محصولات مانند انگور آنرا بصورت كاملا ابتدايي انجام ميدهند كه گاهي با مشكلات زيادي روبرو خواهند شد) عمليات پيش سرمادهي غالبا صورت نميگيرد. انتخاب روش سرد كردن مقدماتي شامل استفاده از آب سرد[5]، هواي سرد[6]، يخ[7] و خلا[8] بستگي زيادي به ماهيت فيزيولوژيكي محصول داشته و در صورت انتخاب نادرست نه تنها عمر انبارداري محصول افزايش نخواهد يافت بلكه ضايعات محصول شديدا زياد خواهد شد. ايجاد تجهيزات مناسب به منظور انجام اين عمليات در دوره پس از برداشت ضروري است. تحقيقات نشان داده است كه تعلل در انجام اين عمليات جايز نيوده و با تاخير در انجام عمليات پيش سرمادهي، درصد محصول قابل فروش كاهش مي يابد. بنابراين لازم است به منظور افزايش عمر انباري و كاهش ضايعات پس از برداشت و همچنين كاهش بار سردخانه بلافاصله پس از برداشت محصول را با استفاده از روش مناسب خنك نمود.
كنترل عوارض پاتولوژيكي
بخش زيادي از محصولات باغباني بدليل حمله عوامل بيماريزا به محصول برداشت شده از حلقه مصرف خارج ميشوند. خسارت برخي از بيماريها به حدي زياد است كه گاهي تمام محصول دور ريخته ميشود. حمله عوامل بيماريزا اغلب بدنبال صدمات فيزيكي صورت ميگيرد ولي تعداد كمي از قارچها وجود دارند كه به بافتهاي سالم نيز حمله برده و شرايط را براي توسعه بقيه عوامل بيماريزا هموار ميسازند. معمولاً ميوه برداشت شده مقاومت قابل توجهي نسبت به عوامل بيماريزا دارد ولي با آغاز رسيدگي، ميوه ها به اين عوامل حساس ميگردند. بين ميزان تركيبات فنلي و مقاومت به بيماريها يك همبستگي مثبت وجود دارد. اين در حالي است كه ميزان زياد تركيبات فنلي سودمند نبوده و باعث ايجاد مزه گس و قهوه اي شدن بافت در اثر اكسيداسيون خواهد شد. يكي از اهداف اصلاحي به طريق بيوتكنولوژي، رسيدن به حدي از تركيبات فنلي است كه نه تنها منجر به ايجاد مقاومت گردد بلكه از نظر گسي و قهوه اي شدن، كيفيت ميوه در حد مطلوب حفظ گردد.
اگر چه استفاده از تركيبات شيميايي ميتواند ضايعات حاصل از عوامل پاتولوژيكي را كاهش دهند ولي روز به روز به دليل عوارض جانبي اين مواد مصرف آنها محدود ميشود. اخيراً روشهاي غير شيميايي چون استفاده از اشعه گاما، نور فرابنفش، گرما درماني و همچنين استفاده از تركيبات طبيعي مانند اسانسهاي گياهي توسعه يافته اند. در ايران چنين عملياتي هنوز در حد ابتدايي و در مراحل اوليه تحقيق قرار دارند. چنين راهكارهايي به همراه رعايت اصول بهداشتي در طي رشد و نمو كه منجر به كاهش بار ميكروبي محصول خواهد شد ميتوانند در كاهش ضايعات حاصل از حمله عوامل بيماريزا نقش مؤثري را ايفا نمايند.
شرايط انبارداري نقش بسيار مهمي در افزايش نگهداري محصولات باغي و كاهش ضايعات دارد. با استفاده از تكنولوژي محيطي انبارداري ميتوان ضايعات محصولات باغي را به حداقل رساند. انبارداري در اتمسفر كنترل شده[9] و استفاده از انبارهاي كم فشار[10] با تاثير بر فرآيندهاي تنفس و توليد اتيلن عمر نگهداري محصولات و ضايعات محصولات باغي در طي انبارداري را كاهش ميدهد. انبارهاي موجود در ايران غالباً بسيار قديمي و ابتدايي ميباشند. در انبارهاي موجود در ايران هيچ كنترلي بر غلظت اكسيژن، دي اكسيد كربن و اتيلن صورت نميگيرد. تنها عواملي چون رطوبت و دما كنترل ميگردد. در چنين شرايطي نه تنها امكان نگهداري ميوه هاي حساس و خصوصا ميوه هاي تابستانه و سبزيجات وجود ندارد بلكه ضايعات محصولات نگهداري شده نيز بسيار زياد خواهد بود. در چنين شرايطي انبارداري صرفاً به انواع محدودي از ميوه و سبزي (سيب، گلابي، سيب زميني و پياز) محدود شده است. به منظور كاهش ضايعات ناشي از عدم وجود انبارهاي مناسب لازم است سردخانه ها و انبارهايي با استانداردهاي جهاني مانند انبارهاي با اتمسفر كنترل شده و انبارهاي كم فشار احداث گردد ويا انبارهاي موجود از نظر تأسيسات كنترل كننده عوامل مهم مانند اكسيژن، دي اكسيد كربن و اتيلن تجهيز گردند تا بتوان سبزيجات، ميوه هاي تابستانه و ميوه هاي حساس را بخوبي انبار نمود. با توجه به هزينه هاي سنگين احداث سردخانه هاي مناسب و پيشرفته نقش دولت در سرمايه گذاري در اين بخش اجتناب ناپذير خواهد بود.
يكي از راهكارهاي ديگر كاهش ضايعات محصولات باغي در دوره پس از برداشت بسته بندي است. بسته بندي علاوه بر نقشي كه در بازاريابي محصول دارد در جلوگيري از ضايعات و كاهش ضايعات محصولات برداشت شده نيز بسيار موثر است. با استفاده از تكنولوژيهاي مدرني چون بسته بندي با اتمسفر متغير[11]، شرينك راپ[12] و غيره ميتوان ضايعات محصولات باغي را به حداقل رساند. اخيراً MAP با غلظت اكسيژن بالا جايگزين MAP با غلظت اكسيژن كم شده است. اين روش جديد تاثير بيشتري بر آنزيمهاي مضر داشته و از واكنشهاي تخميري غير هوازي و همچنين از رشد ميكروبها جلوگيري مينمايد. اين تكنيك بطور موفقيت آميزي براي بسته بندي كلم گل، بروكلي، هويج، جوانه لوبيا، قارچ دكمه اي و اسفناج بكار رفته است. در ايران هنوز استفاده از اين نوع بسته بندي حتي براي قارچهاي خوراكي كه توجيه اقتصادي نيز دارد بطور قابل توجهي صورت نگرفته است.
بخشي از محصولات باغي توليد شده در طي جابجايي دچار آسيب ميگردند. آسيبهايي كه در طي جابجايي به محصول وارد ميشود شامل خسارات ناشي از فشار، سائيدگي، ضربه و گرما خواهد بود. همانطور كه در بخش انتخاب رقم اشاره شد اصلاح ارقام مقاوم در برابر جابه جايي يكي از اهداف مهمي است كه خسارات ناشي از حمل و نقل را به حداقل ميرساند. اخيراً ارقامي از گوجه فرنگي اصلاح شده اند كه در طي حمل و نقل خسارت كمي خواهند ديد.
1- راحمي، مجيد (1373) فيزيولوژي پس از برداشت، مقدمه اي بر فيزيولوژي و جابجايي ميوه ها (ترجمه) انتشارات دانشگاه شيراز، 259 ص.
2- هاشمي دزفولي، سيد ابولحسن و ميداني، جواد، (1376) فيزيولوژي پس از برداشت، انتشارات نشر آموزش كشاورزي، 408 ص.
3- Chervin, C., Raynal, J., Andre N., and Bonneau, A., (2001) Combining control atmosphere storage and ethanol vapors to control superficial scald of apple. HortSci. 36 (5): 951-952.
4- Day, B. P. F. (2001) Modified atmosphere packaging of fresh fruit and vegetable, an overview, Acta Hort. 533: 58-59.
5- Druege, U. (2001) Post-harvest response of different ornamental products to pre-harvest nitrogen supply: Role of carbohydrates, photosynthesis and plant hormones. (543): 97-103.
6- Kadr, Adel A. (2002) Opportunities in using biotechnology to maintain post-harvest quality and safety of fresh product. HortSci, 37 (3): 467-468.
7- Marais, E., Jacobs, G. and Holcroft, D. M. (2001) Light and temperature affect post-harvest color development in apple. Acta Hort. 533: 91-94.
8- Mukum, L., Singh, Z. and Phillips, D. (2001) Nitrogen nutrition affects fruit firmness, quality and shelf life of Strawberry. Acta Hort. 533: 69-72.
9- Nazir,A. M., Curell, E., Khan, N., Whitaker, M. and Beaudry,R. M. (2001) Harvest maturity, storage temperature, and 1-MCP application frequency alter firmness retention and chlorophyll fluorescence of Redchief delicious apples. J.Amer. Soc. Hort. Sci. 126 (5): 618-624.
10- Sargent,Steve A., Stoffella, P. J. and Maynard, D. N. (2001) Harvest date affect yield and post-harvest quality of nondried, short day onion. HortSci. 36 (1): 112-115.
11- Sholberg, P., Haag, P., Hocking, R. and Bedford,K. (2000). The use of vinegar vapor to reduce post-harvest decay of harvested fruit. HortSci, 35 (5): 898-903.
12- Watkins, C. B. and Pritts, M. P. (2001) The influence of cultivar on post-harvest performance of fruit and vegetable. Acta Hort. 533:59-63.
خدا را شكر كه تمام شب صداي خرخر همسرم را مي شنوم اين يعني او زنده و سالم در كنار من خوابيده است.
خدا را شكر كه ماليات مي پردازم اين يعني شغل و در آمدي دارم و بيكار نيستم.
خدا را شكر كه بايد ريخت و پاش هاي بعد از مهماني را جمع كنم. اين يعني در ميان دوستانم بوده ام.
خدا را شكر كه لباسهايم كمي برايم تنگ شده اند . اين يعني غذاي كافي براي خوردن دارم.
خدا را شكر كه در پايان روز از خستگي از پا مي افتم.اين يعني توان سخت كار كردن را دارم.
خدا را شكر كه بايد زمين را بشويم و پنجره ها را تميز كنم.اين يعني من خانه اي دارم.
خدا را شكر كه جاي براي پارك نمودن پيدا كردم.اين يعني اتومبيلي براي سوار شدن دارم .
خدا را شكر كه سرو صداي همسايه ها را مي شنوم. اين يعني من توانائي شنيدن دارم.
خدا را شكر كه اين همه شستني و اتو كردني دارم. اين يعني من لباس براي پوشيد دارم.
خدا را شكر كه گاهي اوقات بيمار مي شوم . اين يعني بياد آورم كه اغلب اوقات سالم هستم.
خدا را شكر كه خريد هداياي سال نو جيبم را خالي مي كند. اين يعني عزيزاني دارم كه مي توانم برايشان هديه بخرم.
خدا را شكر كه هر روز صبح بايد با زنگ ساعت بيدار شوم.
اين يعني من هنوز زنده ام.
برگرفته از آثار آنتوني رابينز
من هميشه از اينكه مي توانم تغييرات پايداري را در افراد به وجود آورم به خود مغرور بودم .اما يك روز از خواب غفلت بيدار شدم . مردي كه زماني به كمك من سيگار را ترك كرده بود،نزدم آمد،سيگاري روشن كرد، و گفت (تو موفق نشدي)من كه كنجكاو شده بودم پرسيدم ( منظورت چيست؟) گفت ( پس از جلسه اي كه با هم داشتيم، به مدت دو سال ونيم سيگار نكشيدم.اما يك بار در اثر فشار روحي،سيگاري روشن كردم و از آن موقع تا كنون دوباره به سيگار پناه آوردم. همه اش تقصير تو بود!تو ذهن مرا به طور كامل برنامه ريزي نكرده بودي !)
گرچه صحبتهاي اين مرد، خالي از خشونت نبود، اما نكته مهمي را به من آموخت.من دريافتم كه ما بايد شخصاٌ مسؤليت تغييرات خود را به عهده بگيريم. هيچكس نمي تواند ذهن شما را ( برنامه ريزي ) كند. اين شما هستيد كه بايد خود را شرطي كنيد.
هر تغييري كه در خود ايجاد كنيم ، فقط جنبه موقت دارد، مگر اينكه خود را( و تنها خود ، نه كسي يا چيزي ديگر را) مسؤول ايجاد آن تغيير بدانيم. خصوصاٌ بايد به اين سه اصل، معتقد شويم:
1– تغيير، بايد ايجاد شود( نه اينكه خوب است تغيير كنم)
2 – من بايد اين تغيير را ايجاد كنم( ديگران ممكن است راهنمايي كنند، اما مسئوليت با من است)
3 – من مي توانم تغيير را به وجود آورم( عادتها راخودم ايجاد كرده ام، پس خودم هم مي توانم آنهارا تغيير دهم).
عامل واقعي ايجاد تغيير، چيست؟ تغيير، هنگامي ايجاد مي شود كه ما احساسي را كه نسبت به يك تجربه معين داريم، عوض كنيم.
تا زماني كه از كشيدن سيگار، لذت مي بريد، قادر به ترك آن نيستيد. تغيير پايدار، هنگامي ايجاد مي شودكه سيگار را چيزي تهوع آور و مايه مرگ بدانيد.گرچه پذيرفتن اين حقيقت دشوار است، اما عكس العملهاي رفتاري ما ناشي از عواطف قلبي است و نه محاسبه هوشمندانه . ممكن است بدانيد كه خوردن شكلات، براي سلامتتان مضر است، و معذالك آن را بخوريد. چرا؟ زيرا محرك اعمال ما، لذت و رنجي است كه ياد گرفته ايم تا به بعضي از امور نسبت دهيم، نه چيزهايي كه عقلاٌ صحيحي مي دانيم. ما، در مغز و ذهن خود تداعيهايي را برقرار كرده ايم و اين تداعيهاي عصبي است كه باعث رفتارهاي ما مي شود.
چرا بيشتر كوششهايي كه براي تغيير عادت مي كنيم، مؤثر واقع نمي شود؟ علتش آن است كه به عوارض مشكلات، يعني به معلول توجه مي كنيم، در حالي كه اگر علت را بر طرف نكنيم، مشكل دوباره تظاهرمي كند.شيوه اي كه من ابداع كرده ام ( تداعي عصبي شرطي ) شامل شش مرحله ساده، اما مؤثر است كه تغييرات پايداري را ايجاد مي كند:
1 – آنچه را كه واقعاٌ مي خواهيد، روشن سازيد.( بيشتر مردم به چيزهايي كه نمي خواهند ، توجه مي كنند).
2 – از اهرم رواني استفاده كنيد.( كاري كنيد كه ايجاد تغيير ، امري اجتناب نا پذير شود.)
3 – الگو هاي محدود كننده را در هم بشكنيد.( عادتهايي را كه به آن چسبيده ايد، ترك كنيد).
4 – براي عادتهاي قبلي، جانشيني پيدا كنيد. ( مبارزه با عواطف و رفتارها كافي نيست بايد آنها را با عادات بهتري جايگزين كرد).
5 – رفتار تازه را شرطي كنيد( تا اينكه به صورت عادت تازه در آيد).
6 – آنرا آزمايش كنيد( تا از درستي عملكرد آن مطمئن شويد).
چه عاملي مانع ايجاد تغيير مي شود؟ بعضي از عقايد فردي و يا فرهنگي مي توانند از ايجاد ممانعت كنند. بعضيها نمي توانند باور كنند كه قادر به ايجاد تغيير هستند، زيرا قبلاٌ سعي كرده و موفق نشده اند. يا ممكن است تصور كنند كه ايجاد تغيير، مستلزم مقدمات طولاني و خسته كننده است. مي گويند( اگر چنين نبود، تاكنون تغييرات لازم را ايجاد كرده بودم .) علاوه بر اين اگر مشكلي را كه سالها در گير آن بوده اند ظرف چند دقيقه حل كنند، در آن صورت بايد جواب دوستان و خويشاوندان خود را بدهند. ممكن است بپرسند( اگر كار به اين آساني بود، پس چرا اينهمه ما را نگران خود كردي؟) اين محركهاي منفي باعث مي شود كه ما در ايجاد تغيير كو تاهي كنيم تا مورد تحسين ديگران قرار گيريم.
خود را از شر اين عقايد فرهنگي خلاص كنيد و بدانيد كه هر عمل تازه نتايج تازه در پي خواهد داشت.
به ما آموخته اند كه اگر تغييرات سريعي در رفتار ، عقايد و يا عواطف خود ايجاد كنيم، دمدمي مزاج، رياكار و يا بي ثبات به حساب مي آييم. برعكس افرادي كه با ثبات باشند، قابل اعتماد، محكم و درستكار به شمار مي روند. اين برداشتها فشارهاي بيروني زيادي را بر ما وارد مي كند كه شخصيت قبلي خود را حفظ كنيم و دقيقاٌ مطابق انتظارات جامعه رفتار نماييم.فقط بدانيد به همان سرعت كه مي توانيد مشكلي رابه وجود آوريد.به همان سرعت هم مي توانيد راه حلي براي مشكلات بيابيد! وقتي مي بينيد كه ديگران بسيار دير تغيير مي كنند با خود بينديشيد كه آيا عمل تغيير واقعاٌ اينهمه طولاني است، يا اينكه اين افراد آنقدر تغيير را به تاخير مي اندازند تا آنكه ناچار، به آن تن دردهند.
براي اينكه تغييراتي را به سرعت ايجاد كنيد اولين اعتقادي را كه بايد در خود بوجود آوريد اينست كه مي توانيد واقعاٌ هر چيزي راهم اكنون تغيير دهيد.
در شما هيچ اشكال و ايرادي نيست. نه اعصابتان در هم شكسته است و نه نيازي به اصلاح داريد. اگر دائماٌ از جوابهاي منفي اجتناب و از طرد شدن مي هراسيد علتش اينست كه مغزتان راهي مؤثر را براي فرار از رنج، دنبال مي كند. اما اينكه بطور كلي از جنس مخالف بپرهيزيم نيز رنج آوراست! براي ايجاد رفتارهاي تازه بايد تغييري در روابط عصبي و ذهني خود ايجاد كنيد. عوامل لازم براي ايجاد هر نوع تغيير در زندگي هم اكنون در شما هست. كافي است آنها را فعال كنيد.
اگر مي خواهيد در بعضي از جنبه هاي زندگي خود بهبودي پديد آوريد( خواه اين بهبود در زمينه رفتار باشد، خواه در زمينه عواطف و احساسات) هم اكنون آن را مشخص كنيد و با استفاده از مابقي مطالب اين بخش به خواسته خود برسيد.
تصميم بگيريد كه چه مي خواهيد و مشخص كنيد كه چه عاملي مانع رسيدن به آن خواسته است.
بخاطر داشته باشيد كه حواس خود را به هر چه متوجه كنيم همان را به دست مي آوريم. پس به چيزهائيكه آنها را نمي خواهيد . فكر نكنيد، بلكه افكار خود را به چيزهايي كه نمي خواهيد ، متوجه سازيد .به عنوان مثال هدف خود را (ترك سيگار) قرار ندهيد، بلكه تصميم بگيريدكه ( سالمتر، شادتر و زنده تر) از گذشته باشيد. هر چه در اين زمينه دقيقتر باشيد نيروي بيشتري براي ايجاد تغييرات سريع پيدا مي كنيد.
پساز اينكه خواسته خود را مشخص كرديد، موانع و مشكلات را نيز مشخص سازيد. مثلاٌ رنج و ناراحتي ناشي از ايجاد تغيير را قابل پيش بيني است در نظرآوريد.
خواسته شما چيست ؟ چه موانعي براي رسيدن به آن وجود دارد.
حتماٌ تا كنون توجه كرده ايد كه بعضيها وقتي دچار بيماري ساده اي مي شوند، بسيار دير بهبود پيدا مي كنند . هر چند كه اين اشخاص واقعاٌ مي خواهند كه بهبود يابند، اما از توجه و محبتي كه ديگران به آنها مي كنند و اجازه استراحتي كه به آنها مي دهند لذت مي برند، و همين امر بطور نا خود آگاه معالجه آنان را به تعويق مي اندازد. گاهي اوقات رفتارها و يا عواطف عذاب آور و دردناك، براي شخص داراي منافعي است كه آنها را ( فوايد جنبي) مي ناميم. نياز به اين فوايد جنبي ، غالباٌ بزرگترين مانع ايجاد تغييرات پايداراست.
آيا شما رفتارهايي داريد كه نياز به تغيير داشته باشند، و در عين حال از آنها استفاده هاي جنبي ببريد؟ اين فوايد جنبي را با رنجي كه به خاطراين رفتارها، در گذشته، حال و آينده متحمل شده، مي شويد و يا خواهيد شد مقايسه كنيد.
از اهرم رواني استفاده كنيد: رنج فراوان را به عدم تغيير و لذت زياد را به تغيير فوري نسبت دهيد. از خود بپرسيد:
1 – اگر اين رفتار( يا احساس) را تغيير ندهم چه زيانهايي را متحمل خواهم شد؟
2 – اگر اين تغيير را ايجاد نكنم، در زندگي خود چه چيزهايي را از دست خواهم داد؟
3 –رفتار قبلي در گذشته چه خسارتهاي فكري، عاطفي، جسمي، مالي و معنوي به من زده است؟
4 – تاثير آن بر موفقيت شغلي و اطرافيان من چه بوده است؟
با طرح اين پرسشها اثرات لذت بخش تغيير را در نظر مجسم كنيد.
1 – در صورت تغيير چه احساسي نسبت به خود خواهم داشت؟
2 – با انجام اين تغيير نيروي فعال من چه افزايشي خواهد يافت؟
3 – خانواده و دوستان من چه احساسي خواهند داشت؟
4 – چه احساسي از رضايت و شادماني خواهم داشت؟
5 – آيا من شايسته همه اين محاسن نيستم؟
او براي ترك سيگار همه راهها را امتحان كرده و هيچيك مؤثر واقع نشده بود. تا اينكه دختر 6 ساله او وارد اتاق او شد و گفت( پدر، خواهش مي كنم خودت را نكش! من ميخواهم كه تو در مراسم عروسي من شركت كني!)هيچ ليل قانع كننده تري ممكن نبود او را مجاب كند كه كشيدن سيگار موجب مرگ است.
سيگارها را همان روز از پنجره بيرون انداخت و پس از آن ديگر سيگار نكشيد . گاهي اوقات ميزان رنج شما براي ايجاد تغيير كافي نيست ، اما رنجي كه عزيزانتان مي كشند مي تواند اهرم رواني نيرومندي بشمار آيد.
اگر براي ايجاد تغييري كوششها كرده و به نتيجه نرسيده ايد، شايد علتش نبودن اهرم رواني است. شما ممكن است ايجاد تغييري را مرتباٌ به تاخير بيندازيد تا آنكه خود را در موقعيتي قرار دهيد كه ايجاد تغيير امري اجتناب ناپذير باشد.اما اگر دلايل قوي و كافي (و اهرم مناسب) داشته باشيد، ناچار مي شويد كه دست به عمل بزنيد.
آيا مي خواهيد راه مطمئني براي كاهش وزن به شما پيشنهاد كنم؟
دوست خوش اندامي را پيدا كنيد و به او وجمعي ديگر از دوستان خود قول دهيد كه به كمك غذاهاي سالم و ورزشهاي
شادي بخش وزن خود را كم خواهيد كرد. سپس به آنها بگوييد كه اگر پيمان خود را شكستيد يك ظرف غذاي مخصوص سگ خواهيد خورد .
خانمي كه از اين روش استفاده كرده بود مي گفت كه او و دوستش قوطي غذاي سگ را در معرض ديد خود گذاشته بودند تا قولشان را فراموش نكنند. هر وقت كه اين دو نفر احساس گرسنگي مي كردند و يا دلشان مي خواست كه از ورزش طفره بروند آن قوطي را بر مداشتند و نوشته هاي روي آن را ( كه مثلاٌ نوشته بود محتوي ضايعات گوشت اسب) مي خواندند و همين موضوع باعث مي شد كه بر سر خود بايستند.
الگوهاي محدود كننده را درهم بريزيد
آيا تاكنون پرنده اي را كه در اتاق به دام افتاده باشد، ديده ايد؟ پرنده با تلاشي بي ثمر به جستجوي راه خروج بر مي آيد و خود را بارها به نزديكترين شيشه پنجره مي زند. آيا تاكنون كسي را ديده ايد كه رفتارش شبيه آن پرنده باشد؟ اين افراد ممكن است خيلي دلشان بخواهد كهبه نتيجه برسند، اما اگر مرتباٌ كاري را تكرار كنند كه نتيجه بخش نيست، هرگز به هدف نخواهند رسيد. مانند همسر يا پدر و يا مادري كه دائماٌ نق مي زند اما نتيجه نمي گيرد و يا حتي نتيجه معكوس بدست مي آورد.با انجام كارهاي غير منتظره ، الگوهاي محدود كننده و بي نتيجه رادرهم بشكنيد. مثلاٌ در هنگام غر زدن جمله خود را قطع كنيد، به زانو بيفتيد و لبخند بزنيد! به طرف آن شخص برويد،او را در آغوش بگيريد و بگوييد كه چقدراو را دوست داريد.
براي برطرف كردن الگوهاي محدود كننده چه راههاي زيبا و فرحبخشي به نظرتان مي رسد.
براي اينكه يك الگوي تازه فكري، احساسي يا رفتاري را ايجاد كنيد، بايد در وهله اول الگوي قبلي را از بين ببريد. براي روشن شدن مطلب صفحه گرامافوني را به نظر آوريد. كه هر وقت آن را مي گذاريد آهنگ معيني را پخش مي كند .علتش آنست كه الگويي از شيارهاي نامرئي بر روي آن حك شده است.
مسلماٌ نمي توانيد هنگامي كه صفحه اي در حال پخش است، صفحه ديگري روي آن بگذاريد و بطور همزمان به دو آهنگ گوش كنيد . پس اگر بخواهيد رفتارهاي گذشته را حفظ و رفتارهاي تازه اي رادر همان زمينه ايجاد كنيد وقت خود را تلف كرده ايد. براي اين كار به محض اينكه رفتار نا مطلوب گذشته از شما سر زد آن را با حركتي غير عادي يا خنده دار قطع كنيد. اين كار مانند اين است كه صفحه آهنگي را كه نمي خواهيد بشنويد از دستگاه خارج كنيد و با كمال خشونت آن را خط خطي نماييد، تا اينكه مطمئن شويد من بعد هرگز آن آهنگ نامطلوب را از آن نخواهيد شنيد.
تغيير الگوهاي رفتاري و عاطفي غالباٌ دشوار است. دليلش آن است كه ذهن ما، بر آن اساس
( برنامه ريزي ) شده است. يكي از پژوهشگران براي اثبات اين موضوع ، انگشت ميموني را مرتباٌ به جلو و عقب حركت داد و با كمك تصوير تلويزيوني نشان داد كه همزمان با اين حركت، ارتباطي بين سلولهاي مشخصي از مغز ايجاد مي شود و هر چه آن حركت بيشتر تكرار شود، آن ارتباط، قويتر مي گردد. وي صدها بار انگشت حيوان را حركت داد تا ارتباط وسيعي سلولهاي آن منطقه از مغز ايجاد شود. اكنون مغز ميمون برنامه ريزي شده بودو حتي پس از برداشتن عامل شرطي نيز آن حركت را تكرار مي كرد.
بسياري از ما، بر اثر تكرار، خود را آموزش داده ايم كه از جا در برويم... دراثر اضطراب و نگراني بيمار شويم... خود را بي پناه حس كنيم... و يا به الكل پناه ببريم.
چه واكنشهاي مثبتي رامي توانيد در اثر تكرار در خود به وجود آوريد؟
آيا الگوهايي هستند كه به طور ناخودآگاه، بر زندگي ما اثربگذارند؟به عنوان مثال، بسياري از مردم براي رسيدن به محل كار خود هر روز، اعمال معيني را تكرار مي كنند . هر روز از همان خيابان عبور مي كنند و از همان چهار راه مي پيچند . ما مغز و جسم خود را آموزش مي دهيم كه از الگوي خاصي تبعيت كند تا اينكه آن الگو به صورت عادت در آيد.حتي اگر قرار باشد روزي از راه ديگري برويم، باز هم طبق عادت همان مسير قبلي را پيش مي گيريم.
در هر يك از جنبه هاي زندگي ، الگو هاي رفتاري و عاطفي خاصي داريم كه ملكه ما شده اند و جزو ذاتمان به نظر مي رسند. آيا كساني را مي شناسيد كه عادت به خشم، ياس و فشار عصبي داشته باشند؟شايد زمان آن فرا رسيده باشد و خود را براي احساس شادي و خوشبختي، هيجان و شكرگزاري آموزش دهيد.آيا اين كار، مشكل است؟ به سادگي مي توانيد الگوهاي عاطفي قبلي را در هم شكنيد و آنها را با الگوهايي لذتبخش عوض كنيد.
هر چيزي را كه از آن استفاده نكنيم، كم كم از ميان مي رود. يكي از راههاي ساده رفع الگوهاي محدود كننده آن است كه از دچار شدن به آنها خودداري كنيم.اگر از مسيرها ياتداعي هاي عصبي استفاده نكنيم، كم كم ب طرف مي شوند. اما توجه داشته باشيد كه اين موضوع در مورد خصوصيات مثبت نيز صدق مي كند.اگر از شجاعت خود استفاده نكنيم ، شهامتمان كاهش مي يابد .اگر قدرت اراده و پشتكارمان را عاطل بگذاريم و اگر شور و اشتياقمان را اظهار نكنيم، آنها نيز از ميان مي روند.
هم اكنون تصميم به كاري بگيريد كه باعث شود از نيرومندترين عواطف و احساسات خود استفاده كنيد.به خاطر داشته باشيد هر چيزي را كه ازآن بيشتر استفاده كنيد، نيرومندتر مي شود.عواطف ما نيز به تمرين و ورزش نياز دارند، تا نه تنها ما را به نتايج دلخواه برسانند، بلكه سالم و آماده نگاه دارند.
جايگزين نيروبخشي براي الگوهاي قديم پيدا كنيد.
در مورد مراكز باز پروري معتادان تحقيقاتي به عمل آمده و معلوم شده است احتمال بازگشت به اعتياد در مورد همه افراد، يكسان نيست.كساني كه اجباراٌ اعتياد خود را ترك كرده اند، پس از آزادي بلافاصله اعتياد خود را از سر مي گيرند. كساني كه انگيزه دروني براي ترك اعتيادداشته اندبه طور متوسط تا دو سال به سوي مواد مخدر نمي روند. اما كساني كه جايگزين مناسبي( مثلاٌ توجه به مذهب يا كسب مهارتهاي تازه ) براي اعتياد خود داشته اند به مدت هشت سال يا بيشتر، از اعتياد مجدد خودداري كرده و اغلب آنها براي هميشه ترك اعتياد كرده اند.
در بيشتر افراد، تغيير عادات جنبه موقت دارد، زيرا جايگزين مناسبي براي رهايي از رنج، يا كسب لذت پيدا نمي كنند .كافي نيست كه الگوهاي نامناسب را بر طرف كنيم، بلكه بايد جايگزيني براي آنها پيدا نمائيم.
الگوي تازه را شرطي كنيد تا پايدار بماند.
يكي از درسهاي واقعي در زمينه شرطي كردن را از يك تعمير كار پيانو ياد گرفتم.او براي كوك كردن پيانو، آمده بود و وقتي از او صورتحساب را خواستم، گفت(باشد براي دفعه بعد ) گفتم ( مگر كار را انجام نداده اي ؟) او توضيح داد كه سيمهاي پيانو محكم هستند و براي اينكه فار آنها ثابت بماند بايد در فاصله هاي زماني معيني دوباره تنظيم و كوك شوند.
اين دقيقاٌ همان كاري است كه در مورد هر نوع تغييري بايد انجام دهيم.بايد نظام عصبي خود را براي موفقيت تنظيم كنيم، آنهم نه يك بار، بلكه به طور مداوم.اين كار، شبيه ورزش است.نمي توانيد براي تمرين به يك باشگاه ورزشي برويد و پس از خارج شدن بگوئيد( آه، من براي تمام عمر سالم شدم!)
قبلاٌ گفتيم كه با حركت دادن انگشت يك ميمون ،ارتباطات عصبي خاصي در وي ايجاد شد كه باعصث شد متوالياٌ همان انگشت را حركت دهد.محققان ثابت كرده اند كه اگر در ضمن آزمايش، حيوان را هيجان زده كنند، ارتباطات عصبي قويتر مي شود و نياز چنداني به تكرار حركت نيست . اگر در هنگام تكرار يك عادت تازه (ويا تجسم آن عادت) آنرا مرتباٌ با عواطف شديد( مثلاٌ شور و هيجان) همراه سازيم، مسير عصبي نيرومندي به سوي لذت احداث خواهد شد .اين نوع شرطي كردن باعث مي شود كه به طور غير ارادي به مسير تازه ( الگوي رفتاري يا عاطفي) كشيده شويم.
فراموش نكنيد كه براي تقويت الگوهاي تازه، با هر بار تكرار رفتار، پاداشي براي خود( يا كسي كه به او كمك مي كنيد)در نظربگيريد.هر نوع الگوي فكري ، عاطفي يا رفتاري كه به طور دائمي تقويت شود به صورت عادت در مي آيد.
شرطي كردن نيرويي غير قابل مقاومت ايجاد مي كند. براي تبليغ تلويزيوني نوعي نوشابه غير الكلي ، از يكي از قهرمانان بسكتبال خواستند توپ راعمداٌ طوري پرتاب كند كه داخل تور نيفتد.وي پس از نه بار پرتاب موفق، توانست يك پرتاب نا موفق انجام دهد!وي طوري در مورد پرتاب موفقيت توپ شرطي شده بود كه به طور غير ارادي همه حركات را به طور صحيح انجام مي داد و پس از نهبار تمرين توانست يك حركت خطا انجام دهد .مسلماٌ در مغز اين ورزشكار كه نامش لاري بيرد است ارتباطات عصبي نيرومندي ايجاد شده است كه بطور غير ارادي حركات معيني را متوالياٌ انجام مي دهد تا توپ وارد سبد شود.
مطمئن باشيد كه هر رفتاري اگر بقدر كافي تكرار شودو با شدت عواطف همراه باشد، به صورت شرطي در مي آيد.
يكي از قواعد اساسي شرطي كردن آن است كه هر الگويي كه مرتباٌ تقويت شود، به صورت خودكار وانعكاس شرطي در مي آيد، و هر چيزي را كه تقويت نكنيم، كم كم از بين مي رود.
براي اينكه عادتهاي مثبت و دلخواه رادر خود به وجود آوريد، چه پاداشهاي فكري، جسمي، يا عاطفي مي توانيد به خود بدهيد؟
آيا مي توان جوجه اي را به رقص واداشت؟ عجيب اين است كه اين كار، ممكن است. زيرا رفتارهاي همه حيوانات ( و همين طور انسان) قابل تغيير است.
شيوه كار مربي اين است كه حركات جوجه را به دقت زير نظر مي گيرد. همين كه جوجه به طور طبيعي حركتي را مطابق دلخواه مربي انجام داد،به او پاداشي به صورت غذا مي دهندتا آن رفتار، تقويت شود. در ابتدا، جوجه نمي داند كه به چه مناسبت به او غذا داده اند . ولي هر بار كه حركت معيني را انجام مي دهد، به او پاداش مي هند و آن حركت تقويت مي شود تا سرانجام، جوجه ياد مي گيرد كه چرخشهايي را مطابق ميل مربي انجام دهد و تكرار و توالي اين چرخشها، مانند رقص به نظر مي رسد.
بديهي است كه انسانها پيچيده تر ازجوجه اند .اما همه ما،آموخته ايم كه در هنگام كار و يا در مدرسه رفتارهاي معيني را انجام دهيم. چگونه مي توانيد از اين اصل آموزشي براي ايجاد عادات خود در خودتان ، فرزندانتان و يا كاركنانتان استفاده كنيد؟
براي اينكه شرطي كردن مؤثر واقع شود، فاصله زماني ميان رفتار و پاداش داراي اهميت اساسي است.تقويت رفتار بايد درست در زماني انجام شود كه رفتار دلخواه از اوسر مي زند.اگر اين تقويت بعد از مدت طولاني انجام شود در سلسله اعصاب، عقلي ايجادمي شود، اما ارتباط عاطفي به وجود نمي آيد .
به عنوان مثال، كساني كه اتومبيل خود را در جاي ممنوعه پارك مي كنند، توسط پليس جريمه مي شوند. اما چون قبض جريمه را معمولا بعد از چند هفته مي پردازند لذا رفتار نامناسب، با رنج كافي همراه نمي گردد. يقين داشته باشيد اگر اين اشخاص، هر بار كه در جاي ممنوعه پارك مي كردند، بلا فاصله اتومبيلشان پنچر مي شد، نه فقط آن رفتار ترك مي كردند، بلكه رفتار مناسبي را هم جايگزين آن مي ساختند!
تمرين مربوط به تكنيك شماره 1
فهرستي از پاداشهاي لذتبخش تهيه كنيد كه در صورت انجام (كارهاي صحيح)به خودتان بدهيد.آنگاه عمداٌ موقعيتي پيش آوريد كه با استفاده از آن پاداشها، رفتار معيني را تقويت كنيد
هنگامي كه رفتاري شرطي مي شود، بايد تا مدتي آنرا مرتباٌ تقويت كرد. هر بار رفتار دلخواهي را انجام داديد (مثلا اينكه پيش از سير شدن از پشت ميز غذا بلند شويد، و يا تعارف سيگار كسي را رد كنيد ) بلافاصله به خود پاداش دهيد.
رام كنندگان حيوانات مي دانند كه مثلا اگر هر بار كه دلفين پرشي را انجام مي دهد به او پاداش دهند،بزودي تا پاداش را نگيرد پرشي را انجام نمي دهد.بدتر اينكه وقتي سير شد ديگر نسبت به پاداش بي علاقه مي شود.
من و شما و نيز فرزندان، همكاران،و كسان ديگري كه با آنها سر و كار داريم،همگي داراي همين خصوصيت هستيم.اگر هر بار كه كسي رفتار مناسبي انجام داد به اوپاداش دهيد،كم كم دادن پاداش امري عادي و كسل كننده مي شود.پس از آنكه يك الگوي رفتاري تثبيت شد،بايد از پاداشهاي متغير استفاده كرد تا آن عادت، پايداتربماند.پس از يك ماه كه عادتي را مرتبا تقويت كرديم بايد دادن پاداش مرتب را قطع كنيم و به خود يا ديگران به طور غير منتظره پاداش دهيم
پاداش متغير، يكي از نيرومندترين وسايل شرطي كردن در جهان است.
به عنوان مثال كساني را كه به طمع پول به پاي ماشينهاي قمار (جك پات) مي روند در نظر بگيريد. اگر قرار باشد كه هميشه ببرند، هر چند كه ممكن است اوايل برايشان جالب باشد، اما پس از مدتي اين تفريح به صورت كار در مي آيد (يعني هر روز مي روند اهرمي را مي كشند و بابت آن پولي از دستگاه مي گيرند !) اما اگر ندانند كه پاداش مي گيرند يا خير، هيجان بيشتري در سلسله اعصابشان ايجاد مي شود و در هنگام بردن پول، لذت خيلي بيشتري مي برند و بدين ترتيب شرطي مي شوند.
همين لذت است كه افراد را به قمار معتاد مي كند. همين طور اگر پس از ترك سيگار، به خود پاداش دهيد كه (فقط يك سيگار )بكشيد، از نيروي پاداش متغير استفاده كرده و بر شدت اعتياد خود افزوده ايد. سعي كنيد به هيچ قيمتي اين اشتباه را مرتكب نشويد.
براي ايجاد تغييرات پايدار، مخلوطي از اين دو شيوه را بكار بريد:
1 – براي كارهاي معين، در فواصل مشخصي به خود پاداش دهيد. (اين شيوه را برنامه تقويت ثابت مي نامند ).مثلا اگر دلفينها ده پرش صحيح را انجام دهند، در پرش دهم هميشه پاداش مي گيرند.
2–براي اينكه گرفتن پاداش در نظر دلفين عادي نشود، براي پرشهاي خوب، بطور اتفاقي به او پاداش جداگانه اي مي دهند. بدين ترتيب، دلفين هر بار سعي مي كند بلندتر بپرد تا از هيجان آن پاداش، لذت ببرد.پس براي اينكه رفتار خود يا ديگران را تقويت كنيد، پاداشهاي ويژه اي براي تلاشهاي فوق العاده در نظر بگيريد.
بخاطر آوريد آخرين باري كه بخاطر فعاليت شغلي خود پاداش گرفته ايد و يا در مدرسه تشويق شده ايد چقدر لذت برده ايد.
شرطي كردن – تكنيك شماره 5
يكي از ارزشمندترين وسايل تربيتي كه هم در مورد دلفين و هم در مورد انسان قابل استفاده است، شيوه موسوم به (جك پات ) است. مربيان گاهي به طور اتفاقي براي پرشهاي ضعيف نيز به دلفين پاداش مي دهند. گرچه اين كار، ظاهراٌ هيچ دليل منطقي ندارد، ولي غالباٌ باعث مي شود كه دلفين بعد از آن پرشهاي بهتري انجام دهد.
اين بار كه خود يا كس ديگر را غمگين و ناراحت يافتيد، از شيوه (جك پات)استفاده كنيد و به او هديه اي بدهيد.هر چند كه شخص ممكن است كار چشمگيري نكرده باشد، ليكن پاداش غير منتظره باعث مي شود كه روحيه بهتري پيدا كند و تلاش تازه اي را آغاز كند. همين طور اگر شخص رفتار صحيحي را انجام داده باشد، اما پاداشي كه به او مي دهند بيش از حد انتظار او باشد، در اين صورت هم به تلاشهاي فوق العاده ترغيب مي شود.
آيا كسي را مي شناسيد كه استحقاق دريافت پاداش (جك پات )را همين امروز داشته باشد؟
خود را بياموزيد.
براي اينكه مطمئن شويد كه پنج قدم قبلي را به طور صحيح برداشته ايد به اين نكته توجه كنيد:
1 – هنگامي كه به ياد الگوي رفتاري قبلي مي افتيد، بايد آنرا همراه با رنج بدانيد
2 – رفتار تازه، بايد برايتان همراه با لذت باشد.
3 – الگوي رفتاري تازه بايد با نوع زندگيي كه مي خواهيد داشته باشيد هماهنگ باشد. آيا اين الگو با هدفها، اعتقادات و فلسفه زندگيتان منطبق است؟
4 – منافعي كه از رفتار قديم مي برده ايد بايد محفوظ باشد. مثلا اگر كشيدن سيگار موجب آرامش و يا كاهش فشار عصبي مي شده است، آيا جايگزين مناسبي براي آن پيدا كرده ايد كه به همان اندازه مؤثر باشد؟"آيا از الگوي رفتاري تازه همان قدر لذت مي بريد؟
5 – خود را مجسم كنيد كه در آينده، رفتار تازه را پيشه خود كرده ايد. فرض كنيد عاملي شما را به ياد رفتار قبلي مي اندازد.در اين صورت آيا بدون تامل رفتار جديد را به رفتار قديم ترجيح مي دهيد؟
منبع : وب لاگ ايران كار آفرين
با آرزوی بهترین ها
وب لاگ افکار عاری از دخانیات
در خيال خرمشهر که کنار کارون آرام نشسته بود، هيچ صداي خمپاره ای نبود. نخلستان هايش صدای چرخ های تانک را تا آن روز نشنيده بود، تا شهريور ماه 59 که خرمشهر، خونين شهر شد. پس از گذشت روزهای تاريک و پر دود اسارت، در سوم خرداد 1361 شهر از اشغال درآمد. خرمشهر نخل های سوخته، نخل های بی سر... 3 -2 - 1 ![]()
فتح خرمشهر (سوم خرداد 1361) در تاريخ جنگ ايران و عراق از اهميت ويژهاي برخوردار است. خبر آزادي خرمشهر آن چنان شگفتآور بود كه در سراسر ميهن اسلامي ما مردم را به وجد آورد. با اعلام خبر فتح خرمشهر مردم ايران بسان خانوادهاي بزرگ كه فرزند از دست رفته خود را باز يافته است اشكهاي شادي و شعف خود را نثار روح شهداي حماسهآفرين صحنههاي شورانگيز اين نبرد كردند. براي پي بردن به عظمت اين نبرد حماسي كافي است بدانيم كه نيروهاي متجاوز عراق پيش از نبرد سرنوشت ساز رزمندگان ما براي آزادي خرمشهر در اطلاعيهاي به نيروهاي خود دستور داده بودند كه دفاع از خرمشهر را به منزله دفاع از بصره، بغداد و تمام شهرهاي عراق محسوب دارند. همچنين تجهيزات و امكانات دفاعي دشمن در اين منطقه نشان ميداد كه عراق خرمشهر را به عنوان نماد پيروزي خود در جنگ به حساب آورده و قصد داشته است به هر قيمت، اين شهر را در تصرف نيروهاي خويش نگهدارد.
هنگامي كه مرحله اول و دوم عمليات بيتالمقدس به پايان رسيد و رزمندگان ما در اطراف خرمشهر مستقرشدند، راديوي رژيم بعثي، ميكوشيد در تبليغات كاذب خود، حضور نيروهاي عراق را در خرمشهر به رخ بكشد تا توجيهي براي ترميم روحيه نيروهاي شكست خورده و رو به هزيمت عراق باشد. فتح خرمشهر در زماني كمتر از 24 ساعت، موجب شد كه بخش قابل توجهي از نيروهاي مهاجم عراقي به اسارت نيروهاي جمهوري اسلامي ايران درآيند.
نبرد بزرگ، سرنوشتساز و غرورآفرين بيت المقدس كه براي رها سازي خرمشهر از سلطه نيروهاي مهاجم عراقي انجام شد، از دهم ارديبهشت ماه تا چهارم خرداد ما 1360 به طول انجاميد. اين نبرد حماسي علاوه بر پايان بخشيدن به 19 ماه اشغال بخشي از حساسترين مناطق خوزستان و آزادسازي خرمشهر، ضربهاي سهمگين و كمرشكن به توان رزمي و جنگ طلبيهاي دشمن مهاجم وارد ساخت.
كوتاه سخن اينكه عمليات بيتالمقدس به عنوان برجستهترين عمليات پدآفندي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران در تاريخ نظامي 8 سال دفاع مقدس ثبت شده است.
اگر امروز در هر شهر و روستا به گلزار شهيدان گذر كنيم و تاريخ نقش بسته بر سنگرها را مرور كنيم، خواهيم ديد كه مجموعه شهيدان سوم خرداد 1360 الگويي كوچك از ملت مقاوم ايران است كه چونان سپهري پر ستاره مي درخشد. شاديهاي به ياد ماندني خودجوش و سراسري پس از آزادسازي خرمشهر نيز برگ ديگري از اين حماسه ملي بود و نشان داد كه مردم سراسر اقطار و بلاد ايران اعم از آن كه هرگز خرمشهر را به چشم ديده باشند يا نه چگونه از شنيدن خبر اين پيروزي ساعتها به دست افشاني و پايكوبي پرداختند وهزيمت دشمن اشغالگر را از خاك ميهن جشن گرفتند.
سوم خرداد يك حماسه ملي است؛ اگر حضور ملت در صحنه جبهه هاي دفاع نبود، نه حماسه آن پيروزي تحقق مي يافت و نه حماسه حضور مردم در جشن پس از پيروزي. لذا به حق مي توان گفت پاسداشت فتح خرمشهر در گرو پاسداشت حضور مردمي در همه صحنه هاست.
بياد سوم خرداد سالروز حماسه هميشه تاريخ ايران ...آزادي خرمشهر
مسجد جامع خرمشهر، قلب شهر بود كه ميتپيد و تا بود مظهر ماندن و استقامت بود. مسجد جامع خرمشهر، مادري بود كه فرزندان خويش را زير بال و پر گرفته بود و در بيپناهي پناه داده بود و تا بود مظهر ماندن و استقامت بود و آنگاه نيز كه خرمشهر به اشغال متجاوزان درآمد و مدافعان ناگزير شدند كه به آن سوي شط خرمشهر كوچ كنند باز هم مسجد جامع، مظهر همه آن آرزوهايي بود كه جز در پازپسگيري شهر برآورده نميشد. مسجد جامع، همه خرمشهر بود.
خرمشهر از همان آغاز، خونينشهر شده بود. خرمشهر خونين شهر شده بود تا طلعت حقيقت از افق غربت و مظلوميت رزمآوران و بسيجيان غرقه در خون ظاهر شود. و مگر آن طلعت را جز از منظر اين آفاق ميتوان نگريست؟ آنان در غربت جنگيدند و با مظلوميت به شهادت رسيدند و پيكرهاشان زير شني تانكهاي شيطان تكه تكه شد و به آب و باد و خاك و آتش پيوست. اما… راز خون آشكار شد. راز خون را جز شهدا درنمييابند. گردش خون در رگهاي زندگي شيرين است اما ريختن آن در پاي محبوب، شيرينتر است؛ و نگو شيرينتر، بگو بسيار بسيار شيرينتر است.
راز خون در آنجاست كه همه حيات به خون وابسته است. اگر خون يعني همه حيات… و از ترك اين وابستگي دشوارتر هيچ نيست پس، بيشترين از آن كسي است كه دست به دشوارترين عمل بزند. راز خون در آنجاست كه محبوب خود را به كسي ميبخشد كه اين راز را دريابد. آن كس كه لذت اين سوختن را چشيد در اين ماندن و بودن جز ملالت و افسردگي هيچ نمييابد.
آنان را كه از مرگ ميترسند از كربلا ميرانند. مردان مرد، جنگاوران عرصه جهادند كه راه حقيقت وجود انسان را از ميان هاويه آتش جستهاند. آنان ترس را مغلوب كردهاند تا فتوت آشكار شود و راه فنا را به آنان بياموزد.
آنان را كه از مرگ ميترسند از كربلا ميرانند. وقتي كه كار آن همه دشوار شد كه ماندن در خرمشهر معناي شهادت گرفت، هنگام آن بود كه شبي عاشورايي برپا شود و كربلائيان پاي در آزموني دشوار بگذارند…
كربلا مستقر عشاق است و شهيد سيد محمد علي جهانآرا چنين كرد تا جز شايستگان كسي در آن استقرار نيابد. شايستگان، آنانند كه قلبشان را عشق تا آنجا آكنده است كه ترس از مرگ، جايي براي ماندن ندارد. شايستگان جاودانند؛ حكمرانان جزاير سرسبز اقيانوس بيانتهاي نور نور كه پرتوي از آن همه كهكشانهاي آسمان دوم را روشني بخشيده است.
اثر محلول پاش آهن ورودي بر روي گل شاخه بريده گلايل رقم اسكار
نويسندهگان:[ مهشيد فخرايي لاهيجي ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي ورامين
[ محسن سيلسپور ] - عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي ورامين
خلاصه مقاله:
گل گلايل يكي از گلهاي پيازي زينتي با تنوع رنگهاي مختلف است كه ارزش اقتصادي بالايي برخوردار است. با توجه به اهميت تجاري و اقتصادي اين گل به عنوان گل شاخه بريده شده در بازارهاي داخلي و خارجي، تغذيه بهينه آن با هدف افزايش طول عمر، حفظ و نگهداري كيفيت آن پس از برداشت، حائز اهميت است. عدم تعادل در مصرف كودهاي شيميايي، آهكي بودن خاك ها، كيفيت پايين آب آبياري و نياز غذايي بالاي واريته هاي اصلاح شده در بسياري موارد منجر به ظهور كمبود ريز مغذيها خصوصا آهن ورودي در اين گياه شده است كه كشاورزان عموما اين مشكل را با مصرف كلاتهاي گران قيمت خارجي رفع مي كنند. به منظور كيفيت و طول عمر بيشتر گل گلايل رقم اسكار از روش محلولپاشي تامين نياز غذايي آهن و روي را بر روي اين گل مورد استفاده قرار گرفته است (5و6). بهترين راه براي جبران كمبود اهن از طريق محلولپاشي تركيبات آهن در زمان رشد گياه توصيه شده است (2) . طي تحقيقاتي كه درباره عناصر غذايي آهن و روي با غلظتهاي 2% و 4% در افزايش تعداد گلچه، وزن سنبله، طول گياه، تعداد برگها تاثيرات آنها كاملاً مشهود بوده است. ريز مغذيها در عمر پس از برداشت در گل رز موجب افزايش طول عمر وبازارپسندي مي شود (3).
همچنين تحقيقات نشان داده است(1)، كه مصرف سولفات آهن در خاك باعث افزايش 8 درصدي دوره زمان كاشت با ظهور گل آذين، 50 درصدي افزايش طول خوشه كل دهنده، 17 درصدي قطر ساقه و 20 درصدي افزايش عمر پس از برداشت و 71 درصدي افزايش وزن پيازچه و پياز توليد گرديده است.
با عنایت به اینکه در سال گذشته بر اثر سرما و یخبندان به باغات انار خسارت وارد گردیده لذا به منظور اصلاح این باغات با توجه به خسارت وارد شده نظر باغداران استان را به موارد ذیل جلب می نماید:
1- خسارت نوع اول : در این خسارت اندامهای آسیب دیده شامل سرشاخه های یک ساله و دو ساله بوده که مشخصه بارز آن قهوه ای شدن کامبیوم (حد فاصل پوست و چوب) درخت و خشک و شکننده شدن این شاخه ها می باشد که می بایست حداقل در 5 سانتی متری پایین تراز این محل نسبت به قطع این شاخه ها اقدام گردد. این عملیات حداکثر می بایست تا اواسط خرداد انجام گیرد.
2- خسارت نوع دوم : در این خسارت بازوهای اصلی (شاخه های درجه 1) دچار خسارت شده اند که علائم بارز آن قهوه ای شدن لایه کامبیوم (حد فاصل پوست و چوب) ودر بعضی مواقع ترک خوردن پوست و خشک شدن شاخه ها نیز مشاهده می گردد که لازم است حداقل از 5 سانتی متر پایین تر از این محل نسبت به قطع شاخه اقدام نمود . این عملیات با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه می بایست حداکثر تا اواسط اردیبهشت انجام شود . در قطع بازوها دقت شود که تمام بازوهای درخت مورد آزمایش قرار گرفته ودر صورت بروز خسارت نسبت به قطع آن اقدام نمود . ضمناّ جهت تشخیص علائم خسارت با استفاده از چاقوی پیوند زنی نسبت به تکه برداری از شاخه ها اقدام نموده تا از بروز خسارت وحد نهایی برش مطمئن گردیم .
3- خسارت نوع سوم (سرمازدگی در تنه اصلی ): در این نوع خسارت تنه اصلی بر اثر سرما از بین رفته است که علائم آن سیاه شدن لایه کامبیوم (حد فاصل پوست و چوب) می باشد و در بعضی مواقع در پوست تنه اصلی شکاف ایجاد شده و پوست به راحتی از تنه جدا می شود. در این مواقع می با یست محل خسارت دیده را با تکه برداری و تعیین حد نهایی خسارت را مشخص واز 5 سانتی متر پایین تر از آن نسبت به قطع تنه اقدام نمود. قابل ذکر است در مواقعی که درختان بایستی از نزدیک طوقه قطع گردد بهتر است خاک اطراف طوقه را کنار زده و پایین تر از طوقه سربرداری نمود. با توجه به شرایط آب وهوایی منطقه این عملیات حداکثر می بایست تا اردیبهشت اجرا گردد.
مدیریت پس از هرس :
1- در صورتی که تنه اصلی درخت پایین تر از محل طوقه قطع گردد تنه باقیمانده تعداد زیادی پاجوش تولید خواهد کرد که بهتر است در سال اول نسبت به حفظ 8-6پاجوش قوی اقدام و مابقی حذف گردد ودر سال های بعد نسبت به نگهداری 3-1 پاجوش (تنه) با توجه به روش پرورش درخت اقدام نمود .
2- تغذیه : در باغات کف بر شده با توجه به اینکه قسمت سبز درختان از بین رفته است و به منظور رشد سریع درخت و ترمیم آن می بایست نسبت به محلول پاشی با کودهای ماکرواقدام ودر صورت علائم کمبود از کود ازته نیز می توان استفاده نمود .
3- تنه درختانی که پایین تراز سطح خاک قطع گردیده اند پس از آغشته کردن با چسب پیوند نسبت به برگرداندن خاک اقدام گردد.(استفاده از چسب پیوند در شاخه هایی با قطر بیش از 2سانتی متر ضروری می باشد).
4- مبارزه با علفهای هرز و آفات و بیماریها و آبیاری بطور منظم صورت گیرد.
5- در باغاتی که در ختان آن از ارقام مرغوب نبوده و بعلت سرمازدگی از بین رفته اند بهتراست اینگونه درختان ریشه کن شده و با ارقام تجاری و اصلاح شده جایگزین گردند.
شاخه های قطع شده از محل باغ خارج و معدوم گردند تا از شیوع آفات وبیماریها جلوگیری بعمل آید
سموم شیمیایی علاوه برگران بودن و هزینه ی بالا برای کشاورزان از آلوده کنندگان خطرناک محیط زیست محسوب میشوند.
عصاره های گیاهی قادرند بدون اینکه عوارض نا مطلوبی بر رشد و نمو محصولات کشاورزی داشته باشند، بسیاری از آفات و بیماریهایی را که در طول رشد و نمو گیاه و نیز پس از برداشت محصول تهدید کننده ی سلامت گیاه میباشند کنترل کنند. دراین خصوص تحقیقات زیادی ، همراه با نتایج چشمگیر انجام شده است. از جمله تا کنون موثر بودن عصاره های گیاهانی نظیرآویشن، اوکالیپتوس، بابونه و سدر در مقابل پاتوژنهای شاخ وبرگی نظیر Bacillus cereus ، Clostridium botolinumT و listeria monocytogenous به اثبات رسیده است. البته این نوع عصاره های گیاهی به مانند آفت کشهای شیمیایی در طیف گسترده ای عمل نمیکنند. اما در مقیاسهای کوچکتر مانند جعبه های بسته بندی محصولات کشاورزی ، گلخانه ها و ... از کارآمدی بالایی برخوردارند. برای مثال میتوان به قارچهای خوراکی اشاره نمود که پس از قرار گرفتن در معرض روغن اوکالیپتوس و پس از بسته بندی از ظاهر بهتری نسبت به شاهد برخوردار بودند و در پایان آزمایش سفیدتر مانده و از کاهش وزن کمتری برخوردار بودند. در حقیقت بخار روغن اوکالیپتوس موجود در بسته بندی موجب رشد کمتر قارچ و باکتری شده بود. محققان در حال تلاش برای توسعه ی روشی در جهت کاربرد روغن های گیاهی در غلظتهای اندک در محیط انباربه منظور کنترل رشد آفات و بیماریها و افزایش عمر انباری محصولات هستند. باید درنظر داشت که با توجه به اینکه ثبت روغن ها و عصاره های گیاهی نسبت به مواد شیمیایی آسان تر است، علاقمندی زیادی در انجام اینگونه تحقیقات وجود دارد.
Botrytis یکی از مهمترین پاتوژنهای پس از برداشت است که بسیاری از میوه ها و سبزی ها را مورد هجوم خود قرار میدهد. در یک مطالعه تاثیر روغن درخت چای به صورت بخار بر روی رشد botrytis بررسی شد. مطابق نتایج، این روغن در غلظتهای ppm 100-50 قادر است از رشد قارچ در شرایط آزمایشگاهی جلوگیری کند.
در حال حاضر محققان بسیاری در عالم کشاورزی به مطالعه بر روی ساخت انواع آفت کشها از روغن ها و عصارهای گیاهی هستند. روغن ها و عصاره ها را میتوان از قسمتهای مختلف گیاه نظیر گل، میوه، برگ، بذر و حتی بافت چوبی آنها تهیه کرد. در برخی از موارد با ترکیب نمودن عصاره های مختلف ، آفت کشهای موثری را تهیه نموده اند. البته باید توجه داشت برخی از عصاره های گیاهی در مقادیر بالا برای انسان دارای سمیت هستند. از جمله میتوان به pyrethrum، nicotine و Rotenone موجود در عصاره های گیاهی اشاره کرد که جزو سموم خطرناک برای انسان محسوب میشوند.
در اینجا به برخی از آفت کشهای گیاهی رایج اشاره میشود.
روغن کانولا(canola oil): این روغن گیاهی از بذرهای دو گونه ی Brassica napus و Brassica compestris به دست می آید.این ماده قادر به کنترل حشرات در محدوده ی وسیعی از آنها است و مصرف آن برای انسان کاملاٌ بی خطر است. محققان معتقدند که روغن کانولا با ایجاد تغییراتی در لایه خارجی برگ موجب دردسر برای حشرات و در نتیجه دفع آنها میشود.
روغن پنبه دانه(cotton seed oil): این روغن یکی از مهمترین حشره کش های گیاهی محسوب میشود.
روغن سیر(garlic oil): عصاره ی سیر به عنوان یک ضد باکتری، ضد قارچ، حشره کش و آمیب کش مطرح است. اگر چه روغن سیر بسیاری از حشرات و قارچ ها را میکشد امادر کنار آن برخی از حشرات و میکروارگانیسم های مفید را نیز از بین میبرد. کرم های کوچک، کنه ها، شته ها، مگس سفید و سفیدک پودری رز به خوبی توسط روغن سیر کنترل میشود. امروزه استفاده از این ماده ی طبیعی در تحقیقات مربوط به حوزه ی کشاورزی ارگانیک گسترش زیادی یافته است. در یکی از مطالعات صورت گرفته ، اثر غلظت های مختلف عصاره ی سیر بر بیماری scab لوبیای چشم بلبلی که مهمترین منبع تامین کننده ی پروتئین در کشورهای آفریقایی است بررسی شد. خسارت ناشی از این بیماری به گونه ای بوده است که موجب کاهش عملکرد شدید این محصول شده است. در این تحقیق با افزایش غلظت عصاره ی سیر شدت بیماری کاهش یافت و کمترین عملکرد مربوط به تیمار شاهد بود. در این آزمایش از بین غلظتهای 25، 50، 75 و 100 گرم در لیتر عصاره ی سیر، غلظت 75 گرم در لیتر مناسب ترین غلظت برای کنترل scab گزارش شد. به طور کلی سیر علاوه بر مصارف فراوان در تغذیه انسانی و پزشکی دارای پتانسیل بالایی در تولید یک قارچ کش و حشره کش موثر است.
روغن جوجوبا(jojoba oil): این روغن بدون اینکه هیچگونه خطری برای انسان و محیط زیست داشته باشد قادر است مگس سفید و سفیدک پودری را به خوبی کنترل نماید و مصرف وسیعی در تولید گیاهان زینتی و انگور پیدا کرده است.
روغن سویا(soybean oil): این ترکیب نیز برای کنترل طیف وسیعی از حشرات و سفیدک پودری بسیار موثر است.
در کنار استفاده از این ترکیبات باید به نکاتی نیز توجه داشت. از جمله اینکه محلول پاشی باید در ساعات اولیه و خنک صبح انجام گیرد، چرا که در دماهای بالا امکان سوختگی برگ وجود دارد. بهتر است ابتدا محلول پاشی بر روی قسمت کوچکی از گیاه تست شود و در صورتیکه عارضه ی خاصی مشاهده نشد در سطح وسیع استفاده گردد.همانند مصرف سموم شیمیایی ، در هنگام استفاده از عصاره های گیاهی برای جلوگیری از آسیب به پوست و چشمها باید از لوازمی مانند ماسک و دستکش استفاده کرد.
دوستان عزیز برای آشنایی بیشتر با این انگل مخرب ابتدا مشخصات گیاهشناسی سس مورد مطالعه قرار میگیرد و سپس راههای مبارزه و كنترل آن به خصوص در یونجه زار ها و باغ ها مورد بررسی قرار می گیرد .
مشخصات گیاهشناسی :
تیره سس (Cuscutaceae )
گیاهانی انگلی . یك ساله و یا چند ساله. غالبا بالا رونده و پیچان . معمولا بدون كلروفیل. ساقه ها توسط اندام های مكنده به میزبان چسبیده . بدون برگ به نظر میرسد. برگ ها به فلس های كوچك تقلیل یافته (تبدیل شده). گل ها نر ماده . منظم . كم و بیش گوشتی . معمولا دسته ای در گل آذین سر سان (بعضی اوقات چتری یا سنبله مانند). محوری و بدون گرزن مانند . كاسه و جام گل در قاعده لوله ای . مهمولا 5-4 لوبه . سفید . قرمز . گاهی زرد . پرچم ها 4-5 تایی . مساوی تعداد لوب های جام گل . روی گلبرگی متناوب با لوب های جام گل . فلس های گلبرگ نما بر روی لوله جام گل زیر هر پرچم رشد می كنند (دیده می شود) . تخمدان زبرین (فوقانی). دو خانه ای. هر خانه دارای دو تخمدان واژگون . خامه دوتایی یا به هم پیوسته . منفرد انتهایی . میوه كپسول .شكوفای سر پوشی (مجری) یا منظم . 1- 4 دانه ای . جنین فاقد لپه .
از این تیره جنس ()یا سس با حدود 22 گونه در ایران وجود دارد . همگی پارازیت هستند و بر روی گیاهان مختلف زراعی مثل یونجه . ریحان . سماق . اسپرس . داوودی. اسكنبیل . كلاه میر حسن . و خار شتر دیده می شود .
دوستان عزیز توجه فرمائید كه موضوع مورد نظرما بیشتر بر روی سس یونجه زار ها و باغ ها خواهد بود .
مشخصات كلی سس:
سس گیاهی است یك ساله و انگلی با نام علمی (Cuscuta )از خانواده ( Cuscutaceae )كه بعضی ها از آن به عنوان تنها عضو انگلی خانواده(Convolvulacrae )(پیچك) یاد می كنند .
سس یونجه :
رنگ رشته های این سس نارنجی مایل به زرد است.مهم ترین میزبان آن یونجه است . سس نه تنها طعم یونجه را به عنوان علوفه نامطلوب می سازد بلكه آن را تا حدی نیز سمی می نماید. در صورت كنترل ننمودن آن محصولاز نظر كمی و كیفی كاهش یافته و عمر مزرعه كوتاه می شود . میزبان های دیگر این سس عبارتند از : چغندرقند. بعضی از سبزی های جالیز . شبدر قرمز . نخود سفید.
سسی كه معمولا به علف های هرز كنار مزارع و جاده ها . به خصوص خارشتر میزند . از این نوع سس است.
سس درختی :
این سس شاید یكی از قوی ترین علف های هرز موجود در جهان باشد كه ضخامت رشته های سبز رنگ و یا قرمز آن به 3 میلی متر می رسد . میزبان های این انگل را انواع درختان و درختچه ها تشكیل می دهندكه مهمترین آنها در ایران عبارتند از : مو . انار. مركبات . زیتون . انواع درختان میوه . رز و سبزی ها نیز از دیگر میزبان های سس درختی به شمار می آیند .سس درختی در صورت كنترل ننمودن آن می تواند شاخه ها و یا درخت را كاملاخشك نماید.
كنترل سس
1- توصیه های عمومی :
- استفاده ار بذر سس گیری شده هنگام كاشت محصول
- در صورت استفاده ار كود حیوانی باید حتما از نوع پوسیده آن استفاده شود تا اگر به بذر سس آلوده باشد از میان برود .
- علف های هرز واسطه مناسبی برای اتصال سس به محصول می باشند لذا كنترل علف های هرز و باغ یكی از بهترین راه های مبارزه با سس می باشد .
- از تعلیف دام در محل های آلوده به سس بذر نشته خودداری شود زیرا این بذر ها می توانند توسط فضولات دام به مناطق دیگری انتقال یابند .
- سس را قبل از به بذر نشستن به هر طرق ممكن نابود نمایید:مكانیكی.شیمیایی. سوزانیدن و غیره . زیرا همین بذرها خاك را برای سال آینده آلوده می سازند .
- هر قطعه از رشته های سس در طول فصل بهار و تابستان به تنهایی می تواند رشد كرده و آلودگی ایجاد نماید.لذا به هنگام مبارزه مكانیكی كلیه سس های كنده شده باید در جایی به دور از محصول جمع آوری و روی آن نیز خاك ریخته شود . یا بهتر این كه سوزانیده شوند تا بذرهای موجود نیز از میان بروند.
- ایجاد تناوب زراعیدر زمین های آلوده به سس با كاشت محصولات مقاوم مانند: گندم . جو . ذرت و یا سویا .
- شخم عمیق بذر های جدبد سس را به عمق خاك می برد و از جوانه زدن آنها جلوگیری به عمل می آورد.زمین های كه به این منظور شخم زده می شوندباید تا چندین سال بعد شخم عمیق زده نشوند تا از بالا آمدن بذور دفن شده جلوگیری به عمل آید . البته این عمل باعث می شود تعدادی از بذرهای دفن شده در عمق خاك نیز به سطح آورده شوند برای مبارزه با این بذور تیلر و یا شخم كم عمق در بهار جوانه های سس را نابود می سازد .
- كنترل سس های حواشی مزرعه با روش های توصیه شده (مكانیكی . شیمیایی . سوزانیدن و غیره) برای پیشگیری از انتقال بذر آن از طرق كانال های آبیاری . حیوانات و غیره .
تاخیر در آبیاری محصول تا حد زیادی كه به آن آسیبی وارد نشود و در نتیجه خشك نگه داشتن خاك تا عمق 2 سانتی متر مانع از جوانه زدن بذر سس می شود.
2- مبارزه با سس در مزارع و یونجه:
- استفاده از بدر سس گرفته شده هنگام كاشت .
- كاشت یونجه در اواخر تابستان یا در پاییز به جای بهار آلودگی اولیه سس را با رسیدن فصل سرما از میان می برد.
- كاشت با تراكم بالا ایجاد سایه نمی نماید و از جوانه زدن سس جلوگیری به عمل می آورد .
- در مناطقی كه یونجه باید در بهار كاشته شود می توان از 15-12كیلو گرم در هكتار علف كش دكتال (كلرتال دیمیتل75درصد پودر)قبل از سبز شدن یونجه و علف های هرز از جمله سس استفاده نمود . در یونجه چند ساله (از سال دوم به بعد)دكتال را می توان در اواخر زمستان اندكی قبل از رویش بهاره یونجه سمپاشی نمود . هنگام مصرف این علف كش زمین باید از رطوبت كافی برای تاثیر بیشتر سم برخوردار باشد . بنابراین در صورت خشك بودن زمین یك نوبت آبیاری مزرعه توصیه می شود .
- در صورتی كه پیشگیری های فوق انجام نشد و یا به عللی موثر واقع نشد و مزرعه باز هم به سس آلوده گردید لكه های آلوده به سس را می توان به روش های زیر از میان برد : پاشیدن محلول1% پاراكوت(یا3لیتر در هكتار)در منطقه آلوده به سس . سوزانیدن منطقه آلوده توسط شعله افكن و یا وسایل مشابه . پاكسازی مكانیكی منطقه از سس و بیرون بردن انگل به خارج از مزرعه .
- در صورتی كه منطقه وسیعب از مزرعه به سس آلوده باشد می توان توسط علفكش رانداپ(گلیفوزیت41درصد ای سی) به میزان 730-360سی سی در هكتر زمانی كه یونجه ارتفاع 25- 20 سانتی متر داشته باشد سمپاشی نمود . این سمپاشی باید یك با پس از ده روز تكرار شود .
در یونجه سال اول سمپاشی باید در زمان 8 برگی یونجه انجام پذیرد .
- در زمان آلوده بودن یونجه به سس برداشت محصول باید قبل از به بذر رفتن سس صورت پذیرد تا از انتشار بذر ممانعت شود.
- از سال دوم به بعد تاخیر در برداشت یونجه با سایه انداختن روی زمین مانع جوانه زنی بذر سس می شود
3- مبارزه با سس درختی در باغ ها :
معمولا باغ هایی به سس آلوده اند كه از نظر مدیریت علف های هرز ضعیف هستند . بنابراین بهترین اقدام برای آلوده نشدن باغ ها به سس مبارزه كلی با علف های هرز آن می باشد . زیرا علف های هرز به خصوص بعد از بلند شدن واسطه مناسبی برای رسانیدن سس به سبزینه درختان هستند.
بریدن پا جوش درختان و حتی الامكان شاخه های نزدیك به زمین امكان آلوده گی به سس را به حداقل می رساند .
برای مبارزه با علف های هرز در باغ ها (به خصوص انار)می توان در اوایل رشد سس و غلف های هرز توسط محلول1% پاراكوت (یا 3لیتر در هكتار)سمپاشی نمود . ممكن است عملیات سمپاشی یك یا دو بار دیگر در طول فصل رویش نیاز باشد كه باید انجام شود . توجه داشته باشید كه علف كش پاراكوت در اثر برخورد با هرگونه سبزینه گیاهی آن را خشك می كند بنابراین هنگام سمپاشی سم نباید به سبزینه درخت اصابت نماید.
در باغ های انگور به خصوص انگور خوابیده توصیه می شود قبل از شروع رشد بهاری سطح باغ توسط 15-12 كیلو گرم دكتال سمپاشی شود و اگر زمین مرطوب نباشد یك نوبت آبیاری پس از سمپاشی انجام شود . استفاده از دكتال در باغ های انار و سایر باغ های آلوده به سس در صورت مقرون به صرفه بودن توصیه می شود .
مبارزه مكانیكی با علف های هرز و استفاده از انواع ابزار و تیلر به تعداد دفعات مورد نیاز نیز در كنترل سس و علف های هرز موثر می باشد .
بعضی از باغداران سس درختان را با دست سس گیری كرده آنهارا در مكانی خارج از باغ می سوزانند . این كار در كاهش و جلوگیری از گسترش آن موثر است ولی درختان را كاملا از سس پاك نمیسازند و به این ترتیب مقداری سس روی درخت باقی می ماند كه به بذر می نشیند و باغ را برای سال آینده آلوده می سازد .
یكی دیگر از راه های مبارزه با سس و علف های هرز در باغ ها به خصوص باغ های انار . چرانیدن گوسفند است . به این صورت كه در اوایل رشد علف های هرز و سس یك یا دو بار گوسفند را در باغ می اندازند . تجربه نشان داده است كه این روش بسیار موفق و موثر است .
منابع :
1- شیمی.پرویز (سس و مبارزه با آن زیتون شماره 133)
2- مداح. محمد باقر .(سس یونجه و مبارزه با آن از انتشارات ترویج شماره 163)
3- مظاهری علی . (بیولوژی سس و طریق مبارزه با آن در مزارع در دومین گنگره گیاهشناسی)
4- Abu _ irmaileh . B.E 1996 . Management of parasitic Weeds (Orobanche and cuscuta spp) in North Africa & East . second international weel cong .
مدرسه، خونه دوم همه بچه مدرسهایهاست. توی این خونه، آقامعلم وخانم معلم، به جای پدر ومادر هستند و دانشآموزای كلاس كه با هم دوست و رفیقاند، مثل خواهر و برادرند. خلاصه، خونه دوم همه ما، اون قدر جذاب و قشنگه كه هیچ چی از خونه اول كم نداره. معلم، چراغ این خونه رو روشن نگه میداره. دست مهربونش رو به سر بچهها میكشه و همه اونها رو سر سفره علم خودش مهمون میكنه. اون وقت به اندازه اشتهای هر دانشآموز، غذای علم و دانش به اونها میده. بچهها! هر قدر میتونید از غذاهای رنگارنگ معلم بر سر سفره دانش بخورید كه پرخوری كردن دركنار سفره علم و دانش، نه تنها بد نیست؛ بلكه خیلی هم خوبه.
یك كلاس بود و چند تا نیمكت. تو هر نیمكت، چند تا دانشآموز و هر دانشآموز با چند تا كتاب. كلاسْ یك چیزی كم داشت و همه منتظر بودند. از دور، صدای پا اومد. یك نفر به كلاس نزدیك شد. چند ثانیه بعد، كسی وارد كلاس شد. بله، انتظار تموم شده بود و آقا معلم به كلاس اومده بود. بچههای كلاس با صدای برپای مبصر، روی پا ایستادند. معلم، نگاه مهربونش رو به بچهها انداخت. بعد تشكر كرد و همه نشستند. معلم به سمت تخته سیاه رفت. گچ برداشت و شروع كرد به نوشتن. این كار هر روزش بود. او هر روز پنجرهای به سمت باغ پر گل دانش باز میكرد و ما رو به اونجا میبرد و ما هر روز وقت ظهر، پس از گشت و گذار توی باغ دانش، با كولهباری از چیزهایی كه یاد گرفته بودیم، به خونه هامون برمیگشتیم.
روز معلم، روز تشكر و قدردانیه. روز سپاس ازمعلمای عزیزمونه كه برای ما خیلی زحمت میكشند؛ اونهایی كه تمام وقت خودشون رو برای با سواد كردن ما بچهها، صرف میكنن و با تلاش زیاد، به ما خواندن و نوشتن یاد میدن. آرزوی همه معلمها، اینه كه ما درس بخونیم، به شهر علم و دانش وارد بشیم و از صحرای خشك و بیآب و علف نادونی بگذریم...! اینطوری وقتی بزرگ میشیم، آدم موفقی میشیم و پیروز و سربلند، زندگی میكنیم و به انسانهای دیگر هم كمك و خدمت میكنیم. ما میتونیم با درس خوندنمون، آرزوی معلمهای زحمتكش رو برآورده كنیم.
امروزكه روز معلمه، همه جا حرف از یك معلم بزرگه. یك روحانی عالم و دانشمند كه شاگردهای زیادی داشت و علم و دانش فراوان خودش روبه اونها یاد میداد. اسم او مرتضی بود؛ مرتضی مطهری. شهید مطهری، یك نویسنده بزرگ هم بود و كتابهای زیادی نوشت. مردم ایران،شهید مطهری رو خیلی دوست داشتند و قدر معلم بزرگی مثل او رو میدونستند و از او درسهای فراوانی گرفتند. اما در دل یك شب تاریك، نقشه شوم آدمهای نادون، مطهری رو از ما گرفت. خبر شهادت او، مردم ایران رو در غم بزرگی فرو برد. بچهها! هر سال، دوازدهم اردیبهشت، روز شهادت این معلم بزرگ كه میشه، ما یك تصمیم بزرگ میگیریم؛ تصمیم بر این كه مثل او راه دانش رو ادامه بدیم.
معلم، مثل یك باغبون زحمت كشه كه بامراقبت و توجه او، گلها رشد میكنن. معلم، باغبون باغ مدرسه است و شما دانشآموزای خوب، گلهای این باغید. اولِ مهر كه مدرسهها باز میشه، معلم، شروع به كار میكنه. معلم با هر درسی كه به دانش آموزای خوبش میده، بذر دانش رو درذهن اونها میكاره و اونها رو آبیاری میكنه تا این كه یواش یواش، بچهها چیزهای بیشتری یاد میگیرن و ریشه و برگ دانش پیدامی كنن. بعد كه علم ودانش اونها بیشتر و بیشتر میشه، گل دانایی شكوفه میكنه و گلهای رنگارنگ علم و دانش تو كلاس، به وجود میآن. بله بچهها، آخر سال كه شما با كارنامه قبولی ازمدرسه بیرون میآیید، گلهای زیباو خوشبویی هستیدكه به دست باغبون مهربونتون، معلم زحمتكش، شكوفه كردید.
مریم، یك سیب سرخ جلو خودش گذاشت و یك نقاشی از روی اون تو دفترش كشید. سیب سرخ، الگوی قشنگ وزیبایی بود و نقاشی مریم نمره بیست گرفت. دفتر زندگی ما هم، پر از نقاشیهای جور واجوریه كه به وسیله كارها و رفتارها و حرفهای ما كشیده میشن. بچههای گلم! تو دفتر نقاشی زندگی، معلم، الگوی خیلی خوبیه؛ چون معلم، آدم با اخلاق، با ادب و با ایمانیه كه اگه همه ما سعی كنیم مثل او باشیم، كارهای درست انجام بدیم و راستگو باشیم، اون وقت ما هم مثل او، انسان مفیدی میشیم كه همه بهمون افتخار میكنن. ما هم مثل معلم، الگو میشیم تا بچههای دیگه از روی رفتار و حرفهای ما نقاشی كنند و دفتر زندگیشون، ازكارها و فكرای خوب پر بشه.
تو كلاس جواد، بالای تخته سیاه، تابلوی كوچیكی وجود داره كه با خط زیبا نوشته شده «معلمی، شغل انبیاست». وقتی زنگ آخر به صدا در اومد و جواد به خونه رسید، از پدرش خواست تا درباره این جمله برای او توضیح بده. پدر كه در حال خوندن یك كتاب بود، كتاب رو بست و گفت: ببین پسرم، كار پیامبران، مثل كار معلمان، یاد دادن خوبیهاست. خدای بزرگ، پیامبران رو برای تعلیم و تربیت مردم فرستاده و معلم هم در مدرسه، دقیقا همین كار رو انجام میده. او به بچهها علم و دانش یاد میده، و اونها رو به سمت خوبی و نیكی، راهنمایی میكنه، پس شغل معلمی هم مثل كار پیامبران، خدایی و مقدسه و همه ما باید مثل پیامبران، به معلمای خوبمون احترام بگذاریم و اونها رو دوست داشته باشیم.
امروز كه روز معلمه، هر كسی دوست داره یك چیزی به معلمش هدیه بده، از زحمتهای او تشكر كنه و اونو خوشحال ببینه. امروز، خانم معلم بعد از این كه كادوهای بچهها رو گرفت و از اونها تشكر كرد، گفت: بچههای گلم، چیزی كه منو خیلی خوشحال میكنه، خوب درس خوندن شما و نمرههای بیست شماست. من وقتی میبینم شما درسهاتون رو خیلی خوب یاد گرفتید، خیلی خوب درس میخونید و به اون علاقه دارید، از ته دل خوشحال میشم، خستگی خودم رو فراموش میكنم و برای یاد دادن به شما، نیرو میگیرم. بچههای كلاس هم كه به راز خوشحالی واقعی معلم پی برده بودند، تصمیم گرفتند همگی حسابی درس بخونن تا خانم معلم رو خوشحال كنند.
|
عليم و تعلم از شئون الهي است و خداوند، اين موهبت را به پيامبران و اولياي پاک خويش ارزاني کرده است تا مسير هدايت را به بشر بياموزند و چنين شد که تعليم و تعلم به صورت سنت حسنه آفرينش درآمد. انسان نيز با پذيرش اين مسئوليت، نام خويش را در اين گروه و در قالب واژه مقدس «معلم» ثبت کرده است. معلم، ايمان را بر لوح جان و ضميرهاي پاک حک مي کند و نداي فطرت را به گوش همه مي رساند. همچنين سياهي جهل را از دل ها مي زدايد و زلال دانايي را در روان بشر جاري مي سازد. | |
|
دغدغه معلم هميشه اين است که حيات بشر، بر مدار ارزش ها و کرامت انساني بچرخد و شناخت خدا و مکتب و دين، همت اساسي آدمي باشد و هيچ بيگانه اي را مجال تجاوز به فرهنگ ارزشي دين و ميهن فراهم نيايد. در اين مسير خطير، بزرگاني گام نهاده اند که نامشان بر تارک زمان مي درخشد. علامه شهيد استاد مرتضي مطهري (رحمه الله) از همين طايفه مقدس است که در سنگر تعليم و تعلم، به قله هاي رفيعي دست يافت تا آنجا که معمار انقلاب اسلامي ـ که خود معلمي بزرگ است ـ همه آثارش را مفيد مي داند و بهره برداري از آنها را سفارش مي کند ...
مفهوم علم ـ امروزه در زبان پارسي و عربي كلمه «علم» به دو معناي متفاوت بكار برده مي شود. 1- معناي اصلي و نخستين علم، دانستن در برابر ندانستن است. قرآن كريم به اين معنا اشاره دارد كه « هل يستوي الذين يعلمون و الذين لا يعلمون» «آيا يكسانند آنان كه مي دانند و آنان كه نمي دانند.» (زمر/ 9)از اين منظر به همه دانستنيها صرف نظر از نوع آنها علم گفته مي شود مطابق اين معنا، اخلاق، رياضیات، فقه، دستور زبان، مذهب، زيست شناسي و نجوم همه علم اند... كلمه Knowledge در انگليسي و Connaissance در فرانسه معادل اين معنا علم اند.
2-كلمه علم در معناي دوم منحصراً به دانستني هايي اطلاق مي شود كه بر تجربه مستقيم حسي مبتني باشند... علم در اين جا در برابر همه دانستنيهايي قرار مي گيرد كه آزمون پذير نيستند. اخلاق (دانش خوبي ها و بديها) متافيزيك (دانش احكام و عوارض مطلق هستي) عرفان (تجارب دروني و شخصي) منطق (ابزار هدايت فكر) فقه، اصول، بلاغت، و ... همه بيرون از علم به معناي دوم آن قرار مي گيرند و همه به اين معنا غير علمي اند كلمه SCIENCE در انگليسي و فرانسه معادل اين معنا علم اند. ديده مي شود كه علم در اين معنا بخشي ازعلم به معناي اول را تشكيل مي دهد و به سخن ديگر علم تجربي نوعي از انواع دانستنيهاي بسياري است كه در اختيار بشر مي تواند قرار گيرد. رشد علم به معناي دوم عمدتا از آغاز دوره رنسانس به بعد است در حاليكه علم به معناي مطلق آگاهي (معناي اول) تولدش با تولد بشريت هم آغاز است. آيه قرآني «خلق الانسان علمه البيان» (خداوند رحمن انسان را آفريد و بيان را به وي تعليم داد/ رحمن/4و3) بهترين مويد اين معناست. معنای عالم با توجه به دو تعريف از علم ـ در نگاه اول به علم كه نگاه تركيبي به معرفت است خداوند معلم اول و پيامبر معلم ثاني است چرا كه پس از تعليم آدم توسط خداوند دستور «قال يا آدم اننبئهم باسمائهم» (اي آدم ملائكه را به اين اسماء آگاه ساز/ بقره 33) آدم عليه السلام داده شده اين بدان جهت است كه اساساً هدف آفرينش انسان با علم و معرفت پيوند ناگستني دارد در بيان رسا و جامع سيد شهيدان امام حسين (ع) اين معنا به خوبي روشن است كه: «ما خلق العباد الا ليعرفوه، فاذا عرفوه عبدوه» (بندگان را نيافريد مگر براي آن كه او را بشناسند پس چون او را شناختن عبادتش خواهند كرد. ـ در اين معنا هدف از ارسال معلم ثاني ارائه معرفتي است كه انسان بواسطه آن به عبادت مي رسد «هو الذي بعث في الاميين رسولاً منهم تيلوا عليهم آياته و يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمه و ان كانوا من قبل لفي ضلال مبين» (اوست خدايي كه پيامبر بزرگوار از ميان شان برانگيخت تا بر آنان آيات وحي را تلاوت كند و آنان را پاك سازد و شريعت كتاب و حكمت الهي را بياموزد كه پيش از اين همه در ورطة جهالت و گمراهي بودند (جمعه/2) در اين آيه همه علوم از جمله بيان، اخلاق، تعليم كتاب و حكمت، براي رهايي از گمراهي و يافتن راه هدايت (عبادت) توسط پيامبر (ص) معرفي شده است. ـ در نگاه دوم كه نگاه تفكيكي به شاخه اي معرفت است. معلم اول ارسطو است چرا كه «وي نخستين واضع علم منطق بود ... و راه دليل و برهان منطقي را باز نمود و معلم ثاني نيز ابونصر فارابي است بخاطر آنكه او اول بار كتب حكمت يوناني را كه ارسطو و غيره تحرير كرده اند از يوناني به عربي ترجمه كرد و تعليم داد.... ارزش و مقام معلم
هنر معلمي: معلمي شغل و حرفه نيست، بلکه ذوق و هنر توانمندي است معلمي در قرآن به عنوان جلوه اي از قدرت لايزال الهي نخست ويژه ذات مقدس خداوند تبارک و تعالي است. در نخستين آيات قرآن که بر قلب مبارک پيغمبر اکرم (ص) نازل شد، به اين هنر خداوند اشاره شده است: اقرا باسم ربک الذي خلق، خلق الانسان من علق، اقرأ و ربک الاکرم، الذي علم بالقلم، علم الانسان ما لم يعلم. (علق: 1ـ 5) بخوان به نام پروردگارت که جهانيان را آفريد. انسان را از خون بسته سرشت بخوان ! و پروردگارت کريمترين است همان که آموخت با قلم، آموخت به انسان آنچه را که نمي دانست. در اين آيات خداوند، خود را «معلم» مي خواند و جالب اين که معلم بودن خود را بعد از آفرينش پيچيده ترين و بهترين شاهکار خلقت، يعني انسان آورده است. مقام معلم بودن خدا، بعد از آفرينش قرارداد. نوعي انساني را که هيچ نمي دانست، به وسيله قلم آموزش داد که اين از اوج خلاقيت و هنر شگفت خداوند در امر آفرينش حکايت دارد: چو قاف قدرتش دَم بر قلم زد هزاران نقش بر لوح عدم زد از اين رو، مي توان گفت که هنر شگفت معلمي از آن خداوند عالم است.
شهيد ثاني رحمت الله درباره هنر معلمي خداوند مي فرمايد: خداوند از آن جهت به وصف (اکرميت) و نامحدود بودن کرامتش، توصيف شد که علم و دانش را به بشر ارزاني داشته است. اگر هر مزيت ديگري، جز علم و دانش، معيار فضيلت به شمار مي رفت، شايسته بود همان مزيت با وصف (اکرميت) در ضمن اين آيات همراه و هم پا گردد و آن مزيت به عنوان معيار کرامت نامحدود خداوند به شمار آيد. کرامت الهي در اين آيات با تعبير «الاکرام» بيان شده است. چنين تعبيري مي فهماند که عالي ترين نوع کرامت پروردگار نسبت به انسان با والاترين مقام و جايگاه او، يعني علم و دانش هم طراز است. به همين جهت امام خميني (ره) مي فرمود: معلم اول خداي تبارک و تعالي است ..... به وسيله وحي؛ مردم را دعوت مي کند به نورانيت؛ دعوت مي کند به محبت؛ دعوت مي کند به مراتب کمالي که از براي انسان است.
داستاني زيبا از رابطه شاگرد و معلم: بهترين نوع اين رابطه که سرشار از ادب و فروتني است، در داستان حضرت موسي (ع) به عنوان شاگرد و حضرت خضر (ع) در مقام معلم ـ نمود دارد. موسي (ع) مأمور شد تا از بنده اي صالح به نام خضر (ع) کسب علم کند. قرآن آغاز گفت و گوي اين معلم و شاگرد را اين چنين بيان مي کند: قال له موسي هل اتبعک علي ان تعلمن مما علمت رشداً * قال انک لن تستطيع معي صبراً * و کيف تصبر علي ما لم تحط به خبراً * قال ستجدني ان شاء الله صابراً و لا اعصي لک امراً * قال فان اتبعتني فلا تسئلني عن شي ءٍ حتي احدث لک منه ذکراً. (کهف: 66 ـ 70) موسي به او گفت: «آيا از تو پيروي کنم تا از آنچه به تو تعليم داده شده که مايه رشد است به من بياموزي؟ گفت : «تو هرگز هم پاي من نمي تواني صبر کني و چگونه در مورد چيزهايي که از آن شناخت نداري، شکيبايي مي کني؟» گفت: «اگر خدا بخواهد، مرا شکيبا خواهي يافت و در هيچ کاري نافرماني تو نمي کنم». گفت: اگر به دنبال من آمدي، چيزي از من مپرس تا خودم از آن با تو سخن بگويم.»
معلم در کلام امام خميني (ره): نقش معلم در جامعه، نقش انبياست؛ انبيا هم معلم بشر هستند. تمام ملت بايد معلم باشند؛ فرزندان اسلام تمام افرادش معلم بايد باشند و تمام افرادش متعلم.
معلم در سخنان مقام معظم رهبري: دست تواناي معلم است که چشم انداز آينده ما را ترسيم مي کند. اگر مي بينيد که اميرمؤمنان، مولاي متقيان علي (ع) مي فرمايد: «من علمني حرفاً فقد صيرني عبداً؛ هرکس چيزي به من بياموزد، مرا غلام خويش کرده است.» اين بيان براي ما درس است تا معلمان، قدر خود را بدانند و تشخيص دهند که چقدر، وجود آنها در سرنوشت يک ملت مؤثر است.
معلم در کلام استاد مطهري: معلم بايد نيروي فکري متعلم را پرورش دهد و او را به سوي استقلال رهنمون شود. بايد قوه ابتکار او را زنده کند؛ يعني در واقع، کار معلم آتش گيره دادن است. فرق است ميان تنوري که شما بخواهيد آتش از بيرون بياوريد و در آن بريزيد تا آن را داغ کنيد و تنوري که در آن هيزم و چوب جمع است و شما فقط آتش گيره از خارج مي آوريد و آن قدر زير اين چوب ها و هيزم ها قرار مي دهيد که اينها کم کم مشتعل شود.
مقام معلم مي توان در سايه آموختن گنج عشق جاودان اندوختن اول از استاد، ياد آموختيم پس، سويداي سواد آموختيم از پدر گر قالب تن يافتيم از معلم جان روشن يافتيم اي معلم چون کنم توصيف تو چون خدا مشکل توان تعريف تو اي تو کشتي نجات روح ما اي به طوفان جهالت نوح ما يک پدر بخشنده آب و گل است يک پدر روشنگر جان و دل است ليک اگر پرسي کدامين برترين آنکه دين آموزد و علم يقين مرحوم استاد حسين شهريار
| |